Uzasadnienie
Prezydent Miasta P., reprezentowany przez Kierownika Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., wnioskiem z dnia [...] listopada 2011 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta O. - Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. R. o sfinansowanie pobytu w Domu Samotnej Matki oraz przyznanie zasiłku okresowego, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta O. - Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. - jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta O., zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2011r. przekazał Kierownikowi Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wniosek J. R., z którego wynikało, że wnioskodawczyni zwracała się o sfinansowanie pobytu w Domu Samotnej Matki oraz o przyznanie zasiłku okresowego, ponieważ – zdaniem organu przekazującego wniosek – w związku z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 k.c. właściwym miejscowo i rzeczowo organem gminy był w niniejszej sprawie Prezydent Miasta P. (Kierownik Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.). Wnioskodawczyni nie posiadała bowiem stałego miejsca zamieszkania a choć jej ostatni stały meldunek (do października 2010 r.) dotyczył O. jednak, utraciła go po sprzedaży swojego mieszkania spółdzielczego. Przekazujący wniosek organ podkreślał też, że strona przebywa w P. od kilku miesięcy i ma zamiar stałego pobytu w tym miejscu (oświadczenie J. R. z dnia [...].07.2011 r.).
Odnosząc się do powyższych treści, wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podnosił, że nie były one prawidłowe.
Wyjaśnił, że J. R. od kwietnia do czerwca 2011 r. korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. i w tym czasie wynajmowała ona mieszkanie (lokal) na terenie tego miasta i z tego powodu nie mogła być uznana za osobę bezdomną - w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym - zgodnie z art. 101 ust. 1 w/w ustawy w zw. z art. 25 k.c. - Ośrodek ten był właściwym do przyznawania jej pomocy. Sytuacja ta uległa jednak zmianie od dnia [...] czerwca 2011 r. to jest od dnia, w którym J. R. zaczęła przebywać w Ośrodku Stowarzyszenia M[...] w P. Placówka ta jest bowiem schroniskiem dla osób bezdomnych, a zatem pomieszczeniem przeznaczonym do krótkotrwałego pobytu (nie można go uznać za lokal mieszkalny).
Biorąc powyższe pod uwagę wnioskodawca twierdził, że J. R., od momentu, od kiedy przebywa w w/w Ośrodku jest - w rozumieniu art. 6 pkt. 8 ustawy o pomocy społecznej - osobą bezdomną, a tym samym - zgodnie z art. 101 ust. 2 omawianej ustawy - właściwą miejscowo do rozpatrzenia złożonego przez nią wniosku jest gmina ostatniego jej miejsca zameldowania na pobyt stały - to jest O. Ponadto podkreślano, że J. R. wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku okresowego i wniosek ten został rozpoznany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. (decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]) a zatem niezrozumiałym było, dlaczego obecnie, choć w sprawie nie nastąpiła żadna zmiana stanu faktycznego, ani prawnego, która to miałaby wpływ na zmianę właściwości organu, organ ten uznał swoją niewłaściwość w sprawie w sprawie wniosku strony z dnia [...] sierpnia 2011 r.
W odpowiedzi na wyżej przedstawiony wniosek Prezydent Miasta O., reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. wnosił o wskazanie Prezydenta Miasta P. - Kierownika Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. - jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. R. o sfinansowanie pobytu w Domu Samotnej Matki oraz przyznanie zasiłku okresowego.
Uczestnik postępowania, wskazując na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, akcentował, że J. R. od ponad roku nie przebywa w miejscu zameldowania w O. Po sprzedaży mieszkania, co nastąpiło w dniu [...] grudnia 2010 r., strona od marca 2011 r. przebywa na terenie województwa wielkopolskiego, gdzie koncentruje swoje sprawy życiowe.
Podkreślano w tym miejscu zwłaszcza, że z treści oświadczenia J. R. z dnia [...] lipca 2011 r. wynikało, że strona zamierza zamieszkiwać na stałe w P., zaś rezygnacja przez nią z dalszego wynajmowania lokalu i pobyt w placówce Wielkopolskiego Centrum Pomocy Bliźniemu spowodowany był utratą przez nią środków finansowych. Akcentowano, też, że z podania zainteresowanej z dnia [...] sierpnia 2011 r. również wynikało, iż J. R. przebywa w P. z zamiarem stałego pobytu motywując to większymi możliwościami znalezienia pracy na terenie województwa wielkopolskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta O. był sporem o właściwość i dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. R. o sfinansowanie pobytu w Domu Samotnej Matki oraz przyznanie zasiłku okresowego,.
Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).
Ustawa ta stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera jednak legalnej definicji tego ostatniego pojęcia. Z tego powodu zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W sytuacji zatem, gdy J. R. przebywa w P. i deklaruje, że z uwagi na większe możliwości znalezienia pracy na terenie województwa wielkopolskiego, w mieście tym zamierza przebywać na stałe, w świetle treści w/w przepisu kodeksu cywilnego należało uznać, że właściwą gminą do rozpoznania jej wniosku o sfinansowanie pobytu w Domu Samotnej Matki oraz przyznanie zasiłku okresowego była, co do zasady, Gmina Miasta P. Wprawdzie J. R. z powodu braku środków finansowych nie mieszka już obecnie, w wynajmowanym dotąd w P. lokalu mieszkalnym, a przebywa w schronisku prowadzonym przez Stowarzyszenie M. w P., ale należy zwrócić uwagę, że jej sytuacja jest szczególna. Jak wynika bowiem z przeprowadzonego z zainteresowaną wywiadu środowiskowego, J. R. jest w ciąży, bez odpowiednich środków finansowych a jej sytuacja osobista i rodzinna, w której wystąpiły m. in. akty przemocy w rodzinie, stała się aktualnie mocno skomplikowaną.
Strona wykluczyła nawet możliwość ponownego nawiązania z kontaktów z bliskimi, zamieszkującymi w O. W tych warunkach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało uznać, że J. R. znajduje się w szczególnie uzasadnionej sytuacji, o której mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a który to przepis stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
W związku z powyższym, dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu nie tyle był istotny fakt, że schronisko nie spełnia wymogów pojęcia "lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych", o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr31, poz. 266 ze zm.), a rozstrzygające znaczenie miała okoliczność, że miejscem pobytu J. R. jest Miasto P..
Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.