Uzasadnienie
Wnioskiem z 26 maja 2020 r. Starosta [...] wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą [...] (dalej Starosta) a Prezydentem Miasta [...] (dalej Prezydent) do rozpatrzenia wniosku złożonego przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zainteresowana), zawiadamiającego o zbyciu pojazdu marki [...], zarejestrowanego w Urzędzie Miasta [...] pod nr rej. [...].
W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że 16 kwietnia 2020 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło zawiadomienie zainteresowanej o zbyciu pojazdu marki [...] nr rej. [...].
Pismem z 23 kwietnia 2020 r. Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] przesłał zawiadomienie zainteresowanej do rozpatrzenia - wg właściwości organu administracji publicznej - do Urzędu Miasta w [...] uzasadniając, że pojazdy z wyróżnikiem "[...]" w numerach rejestracyjnych są rejestrowane w Urzędzie Miasta w [...].
Z uwagi na art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej prd), który nie wskazuje wprost organu właściwego według kryterium miejsca zamieszkania wnoszącego podanie w sprawie dokonania wpisów dotyczących zdarzeń, o których mowa w art. 78 ust. 2, tak niewątpliwie, jako czynność materialno-techniczna, niestanowiąca rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji pojazdu, winna być dokonana przez organ rejestracyjny, a zatem ten, przed którym pojazd został zarejestrowany, podobnie jak w przypadku wyrejestrowania pojazdu, dla którego właściwym jest organ ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu (art. 79 prd) - stanowisko z [...].3.2020 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
Dnia 15 maja 2020 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło [powtórnie] odesłane przez Urząd Miasta [...] zawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu, do rozpatrzenia wg właściwości przez Starostwo Powiatowe w [...].
Starosta wniósł o rozstrzygnięcie, który organ jednostki samorządu terytorialnego jest w tej sytuacji właściwy do załatwienia ww. sprawy.
Dnia 4 czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało wniosek Starosty z 26 maja 2020 r. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.
Prawomocnym postanowieniem z 30 czerwca 2020 r. II SO/Go 3/20 WSA w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 59 § 1 i art. 15 § 1 pkt 4 ppsa: 1. stwierdził swą niewłaściwość rzeczową, 2. przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania.
Pismem z 8 października 2020 r. odpowiedź na wniosek z 26 maja 2020 r. wniósł Prezydent Miasta [...].
Prezydent wskazał, że art. 78 ust. "1" [winno być "2"] pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej prd) stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355 ze zm.) wynika, że w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu.
Przepis § 4 ust. 2 załącznika numer 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2130 [ze zm.]) stanowi, że w przypadku zawiadomienia przez dotychczasowego właściciela o zbyciu pojazdu zarejestrowanego organ rejestrujący: 1. zamieszcza na dokumencie, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu, adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu... o zbyciu pojazdu Nr rej...." wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, wykonuje kserokopię dokumentu, po czym zwraca go właścicielowi pojazdu, jeżeli zawiadomienie o zbyciu dokonane zostało przez właściciela osobiście w organie rejestrującym;
- 2. przyjmuje kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu, i zamieszcza na tej kopii adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu... o zbyciu pojazdu Nr rej..." wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, jeżeli zawiadomienie o zbyciu zostało przesłane pocztą;
- 3. zamieszcza dane i informacje zawarte w dokumencie, o którym mowa w pkt 1 i 2, w bazie danych i odpowiednio przekazuje je do ewidencji pojazdów.
Wyżej wymienione przepisy nie wskazują organu właściwego do załatwienia sprawy związanej z zawiadomieniem o zbyciu pojazdu. Dlatego przy ustalaniu właściwości organu należy przyjąć jako właściwy sposób postępowania wskazany w art. 21 § 1 pkt 3 kpa (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zgodnie z którym właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
W podobnej sprawie zostało postanowieniem z 24 sierpnia 2020 r. I OW 60/20 NSA wskazał, że realizacja złożonego zawiadomienia ciąży na organie właściwym ze względu na adres zamieszkania wnioskodawcy.
Prezydent wniósł o rozstrzygnięcie przez Sąd powstałego sporu i wskazanie, jako organu właściwego do załatwienia sprawy, Starosty [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Z istoty sporu o właściwość wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych.
Spór taki może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Podstawową przesłanką dla ustalenia właściwości rzeczowej, jest przedmiot sprawy administracyjnej. W postanowieniu z 14.12.2005 r. II OW 60/05 (ONSAiWSA 2006/4/97) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 4 ppsa ma zastosowanie również w sprawach, w których podejmowane są czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W glosie aprobującej do tego postanowienia K. Defecińska-Tomczak (OSP 2007/7-8/80 s. 488 i n.) podkreśliła m.in., że przedmiot sporów o właściwość między organami wymienionymi w art. 4 ppsa należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. Jedynie dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem sporów o właściwość pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 ppsa.
Obowiązek zawiadomienia przez właściciela pojazdu zarejestrowanego o nabyciu lub zbyciu pojazdu ustala art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), zakreślając termin 30 dni na dokonanie tej czynności. Zdarzenia te są dokumentowane przez starostę w karcie pojazdu (ust. 3). W art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579, dalej nowelizacja) wprowadzono istotną zmianę związaną z karą za niewykonanie powyższego obowiązku. W myśl wprowadzonego nowelizacją art. 140mb pkt 2 prd, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, o których mowa m.in. w art. 140mb, nakłada starosta (art. 140n ust. 2a prd). Tak ustalona sankcja administracyjna zastąpiła dotychczas obowiązującą w tym zakresie sankcję przewidzianą w art. 97 Kodeksu wykroczeń.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na charakter sankcji, przewidzianej w art. 140mb pkt 2 prd, realizacja nałożonego na właściciela pojazdu przepisem art. 78 ust. 2 pkt 1 prd, w tym ocena właściwości organu w tych sprawach pozostaje we właściwości sądów administracyjnych. Tym samym spór o właściwość dwu organów, co do tak ustalonego obowiązku podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa.
Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowaną, mającą siedzibę w [...], należy zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m. in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby (in casu osoby prawnej), na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu winno być dokonane temu organowi, który został pierwotnie zawiadomiony o nabyciu pojazdu. Właściwość miejscowa w tym zakresie winna wynikać z miejsca zameldowania osoby fizycznej, bądź siedziby podmiotu będącego właścicielem pojazdu, co wynika z ustawowo określonej właściwości organu rejestrującego.
W myśl art. 73 ust. 1 prd, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Prezydent trafnie w odpowiedzi na wniosek powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 24 sierpnia 2020 r. I OW 60/20, Lex 3046585.
Organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowaną, mającą siedzibę w [...], jest Starosta [...].
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.