Uzasadnienie
Działając z upoważnienia Burmistrza Miasta C. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. zwrócił się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zaistniałego między Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B. a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w C. w sprawie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności i opłat związanych z utrzymaniem domu E.G..
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. została przekazana sprawa E.G., przebywającej w Ch. [...], gmina B., w celu załatwienia zgodnie z właściwością. W postanowieniu tym podano, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w B., E.G. przebywa obecnie w Ch., numer domu [...]. Zajmuje sama 3-izbowy dom po rodzicach zmarłego męża. Do 3 września 2009 r. była tam zameldowana na pobyt czasowy. Aktualnie rodzeństwo męża nie wyraża zgody na jej zameldowanie, ponieważ dom ten jest przedmiotem spadku, do którego ww. jest uprawniona wraz z sześciorgiem rodzeństwa męża. E.G. przygotowuje dokumentację do przeprowadzenia sprawy spadkowej.
E.G. była zameldowana na pobyt stały w C. przy ulicy [...]od 22 maja 1995 r. Z dniem [...] kwietnia 2008 r. została wymeldowana na podstawie decyzji administracyjnej. Obecnie mieszkanie to jest zajęte przez inną rodzinę, a ww. nie ma możliwości zamieszkania w nim. Wnioskodawca stwierdził, że E.G. swoje życiowe sprawy skoncentrowała w Ch., gdzie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. Nie jest ona osobą bezdomną w świetle art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej i w związku z powyższym w ocenie Ośrodka Pomocy Społecznej w C. gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej E.G. nie są C., lecz B..
W odpowiedzi na powyższy wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Wójta Gminy B. wskazał, że E.G. była czasowo zameldowana w Ch. [...] w okresie od 3 marca 2009 r. do 3 września 2009 r., od tej pory na terenie tej gminy nie wystąpiła żadna forma zameldowania tej osoby, która zajmuje obecnie wskazany lokal bez podstaw prawnych. Dom, w którym obecnie przebywa jest przedmiotem spadku po zmarłych rodzicach męża, uprawnionych do spadku jest sześcioro rodzeństwa męża, istnieje zatem uzasadnione domniemanie, że po przeprowadzeniu podziału spadku nie będzie miała ona możliwości dalszego przebywania w Ch. [...]. Dlatego też uznano, że miejscem właściwym do udzielenia pomocy powinno być miejsce ostatniego zameldowania E.G. na pobyt stały, to jest C., gdzie była zameldowana i skąd z dniem [...] kwietnia 2008 r. została wymeldowana na podstawie decyzji administracyjnej. Ponadto w C. mieszkają jej dzieci i jest emocjonalnie związana z tym miejscem.
W piśmie z dnia 18 stycznia 2010 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. zwrócił uwagę, że w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego GOPS w B. w dniu 12 października 2009 r., w pkt. 12 zawarta jest informacja, że E.G. ma dwoje dzieci ale od pięciu lat nie utrzymuje z nimi kontaktu. Ponadto uzyskano informację, że dzieci E.G. nie są zameldowane w C. na pobyt stały ani czasowy, syn M. O. od 25 stycznia 2008 r., zaś córka P. O. od dnia 15 lutego 2008 r. i obecnie nie są znane ich miejsca pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 ww. ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Burmistrzem Miasta C. a Wójtem Gminy B. zaistniał negatywny spór o właściwość dotyczący wniosku E.G. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i opłat związanych z utrzymaniem domu.
Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362). Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w tej kwestii należy odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nawiązując do tego określenia miejsca zamieszkania, wielokrotnie już Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał niekwestionowany w orzecznictwie pogląd, który skład orzekający w sprawie niniejszej podziela, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
O miejscu zamieszkania w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decydują dwa czynniki zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), który wynikać winien z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. O miejscu zamieszkania danej osoby nie może przesądzać samo zameldowanie, które będąc kategorią prawa administracyjnego nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt I OW 231/05, Lex nr 201525 oraz z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/09, Lex nr 518246).
Okoliczności niniejszej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, że miejscem zamieszkania E.G. w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej są Ch., położone w Gminie B.. E.G. przebywa tam od dłuższego czasu, zamieszkuje pod adresem Ch. [...], gdzie od 3 marca 2009 r. do 3 września 2009 r. była zameldowana na pobyt czasowy, zajmuje dom, którego jej zmarły mąż był współwłaścicielem, przygotowuje się do przeprowadzenia postępowania spadkowego i z jej zachowania wynika wola dalszego zamieszkiwania w tym miejscu.
Niesporne jest, że E.G. była zameldowana na pobyt stały w C. przy ul. [...]od 22 maja 1995 r., skąd z dniem [...] kwietnia 2008 r. została wymeldowana na podstawie decyzji administracyjnej. Mieszkanie to zajmuje inna rodzina, dorosłe dzieci wnioskodawczyni nie zamieszkują już w C.. Dokonane w sprawie ustalenia nie wskazują na żadne okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że E.G. zamierza uczynić centrum swoich spraw życiowych miejscowość C..
Ponadto, jak słusznie podniesiono we wniosku, w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem E.G. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 ust. 8 tej ustawy, tylko zaś w przypadku, gdy o świadczenie ubiega się osoba bezdomna właściwość miejscową gminy ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Z powyższych względów należało wskazać jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Wójta Gminy B., o czym postanowiono w oparciu o art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.