Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie, działający na podstawie upoważnienia Wójta Gminy Braniewo, złożył wniosek o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Braniewo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie a Prezydentem Miasta Olsztyn Miejskim Ośrodka Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie w sprawie rozpoznania wniosku M. H. o wydanie decyzji w postaci przyznania pomocy finansowej, ze wskazaniem, że organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w postaci przyznania pomocy finansowej M. H. jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie uznał, iż nie jest organem właściwym miejscowo i przekazał Dyrektorowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie do rozpatrzenia wniosek M. H. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie stancji,
Zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie w niniejszej sprawie organem właściwym miejscowo do rozpoznania wniosku M. H. jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie, gdyż M. H. wraz z córkami zamieszkuje na terenie gminy Olsztyn od czerwca 2008r. do dnia dzisiejszego, a fakt kontynuacji nauki M. H. w SP Nr [...] w Olsztynie, jednoznacznie wskazuje na zamieszkanie rodziny na czas dłuższy niż chwilowe przebywanie, co potwierdza również wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...] grudnia 2008 r. w Olsztynie przez pracownika socjalnego, w którym to wywiadzie wskazano także, iż M. H. jest objęta przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie pomocą w postaci zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży zimowej w wysokości 250,00 zł, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 250,00 zł, zasiłku celowego na posiłki w wysokości 480,00 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 325,00 zł. Wskazano, że dotychczas nie zwracano się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie o zwrot za przyznane świadczenia.
Organ podał, że analizując treść ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), należałoby powołać się na art. 101 tejże ustawy, który stanowi, że "właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie", w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego, który mówi, iż "miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu".
W związku z tym, zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie, miejscem zamieszkania M. H. jest, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy miejscowość Olsztyn.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w Olsztynie, wniósł o wskazanie Wójta Gminy Braniewo jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku M. H. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wskazano, że o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Natomiast z dokumentów przedstawionych przez M. H. wynika, że w dacie ubiegania się o zasiłek celowy na pokrycie kosztów wynajmu lokalu (stancji) miała miejsce zamieszkania w L. [...], Gmina Braniewo, jak również przedłożyła dokumenty potwierdzające, że w tej gminie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Braniewie. Organ wskazał ponadto, że pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie ustalił z pracownikiem socjalnym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie, M. H. pobiera w Braniewie świadczenia rodzinne na dwoje dzieci. Ustalono także, że M. H. jest właścicielką lokalu mieszkalnego w miejscowości L., a z uwagi na przemoc w rodzinie nie może przebywać czasowo w swoim miejscu zamieszkania oraz, że nie meldowała się ona w lokalu zajmowanym czasowo w Olsztynie przy ul. [...], nie poszukiwała pracy w miejscu pobytu, lecz w Gminie Braniewo, gdzie była zarejestrowana jako bezrobotna.
Zdaniem organu ta okoliczność uzasadnia przyjęcie, że interesy życiowe M. H. są ześrodkowane w gminie Braniewo, co z kolei przesądza o miejscu jej zamieszkania. Organ podkreślił, że zamiaru stałego pobytu nie można wyprowadzać z faktu wynajęcia lokalu mieszkalnego.
Podniesiono, że fakt, iż wcześniej Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Olsztynie przyznał M. H. pomoc pieniężną na zakup odzieży i posiłki nie przesądza o uznaniu, że strona ma miejsce zamieszkania w Olsztynie. Stosownie bowiem do art. 101 ust.3 powołanej ustawy o pomocy społecznej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a ustawy, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Przyznanie takiej pomocy M. H. w miejscu pobytu było zatem, zdaniem organu, prawnie dopuszczalne i nie przesądzało o uznaniu Olsztyna za miejsce zamieszkania M. H. W związku z tym, zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie należy uznać, iż miejscem zamieszkania M. H. w rozumieniu art. 25 K.c. w dacie rozpoznawania sprawy była L. w Gminie Braniewo, a miasto Olsztyn - miejscem pobytu czasowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej.
Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie NSA W-wa z dnia 7 września 2005 sygn. akt I OW 163/05).
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto Olsztyn, w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania M. H. Wskazuje na to m.in. okoliczność, że M. H. wraz z córkami zamieszkuje na terenie gminy Olsztyn od czerwca 2008r. zaś fakt kontynuacji nauki M. H. w Szkole Podstawowej Nr [...] w Olsztynie, jednoznacznie wskazuje na zamieszkanie rodziny na czas dłuższy niż chwilowe przebywanie. Taki stan rzeczy znajduje potwierdzenie także w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] grudnia 2008r. w Olsztynie przez pracownika socjalnego. W wywiadzie tym wskazano, że M. H. została objęta przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Punkt Pomocy Społecznej Nr 1 w Olsztynie pomocą w postaci zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży zimowej w wysokości 250,00 zł, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 250,00 zł, zasiłku celowego na posiłki w wysokości 480,00 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 325,00 zł. Wskazano, że dotychczas nie zwracano się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie o zwrot za przyznane świadczenia.
Skoro więc M. H. przebywa w Olsztynie w sensie fizycznym i jest to zgodne z jej wolą i świadomością, że to miejsce stanowi centrum jej osobistych i majątkowych interesów to należy uznać, że miejscem zamieszkania M. H. jest Olsztyn.
Inaczej mówiąc zamiar przebywania na stałe w Olsztynie i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania M. H. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta miasta Olsztyna uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M. H. Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.