Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy N. wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego" pomiędzy tym organem a Powiatem C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z J. W., przebywającym w Zakładzie Karnym w P. w sprawie odpłatności z tytułu przebywania jego dziecka P. W. w placówce opiekuńczo- wychowawczej.
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta i Gminy N. wskazał, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. na podstawie art. 52 kodeksu postępowania administracyjnego zwróciło się z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z przebywającym w Zakładzie Karnym w P. J. W. – poprzez wypełnienie załączonego do wniosku protokołu dotyczącego sytuacji rodzica biologicznego dziecka przebywającego w pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 107 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.; dalej jako "u.p.s."), pracownik socjalny może przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy również na potrzeby jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z terenu innej gminy. Z żadnego z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika, że ośrodek pomocy społecznej na żądanie jednostki organizacyjnej pomocy społecznej innej gminy przeprowadza wywiad środowiskowy według załączonego druku, celem odstąpienia lub ustalenia opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej osoby przebywającej w zakładzie karnym. Wymóg taki nie wynika również z ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz.U. z 2016r., poz. 575.). W dalszej części wniosku podniesiono, że na terenie Gminy N. znajduje się Zakład Karny w P., w którym przebywają osoby z udziałem których toczą się postępowania administracyjne w przedmiocie odstąpienia lub obciążenia ich opłatami za pobyt dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Organy prowadzące powyższe postępowania występują do wnioskodawcy o przeprowadzenie czynności w drodze pomocy prawnej. W związku z powyższym pracownicy Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. muszą większość czasu poświęcać wykonaniu tych czynności, a nadto ośrodek ponosi związane z tym koszty. Z art. 176 i 177 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej nie wynika, że to ośrodki pomocy społecznej w drodze specjalnie sporządzonego do tego celu druku protokołu, ustalają sytuację dochodową rodzica, w tym odbywającego karę pozbawienia wolności.
W odpowiedzi na wniosek Starosta C. podniósł, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie odstąpienia lub obciążenia rodziców opłatami za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej jest starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W niniejszej sprawie organem tym jest Starosta C. Umorzenie, odroczenie płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej oparte jest na uznaniu organu samorządu powiatowego po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 52 k.p.a. organ zwrócił się do właściwego terenowego organu administracji publicznej (w niniejszej sprawie Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N.) o wezwanie osoby przebywającej na terenie danej gminy (w niniejszej sprawie J. W. przebywającego w Zakładzie Karnym w P.) do złożenia udzielenia informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Organ, do którego zwrócono się o udzielenie pomocy prawnej, zobowiązany jest do dokonania czynności określonej we wezwaniu. Starosta C. podkreślił, że nie przekazał sprawy w przedmiocie odstąpienia lub obciążenia J. W. opłatami związanymi z pobytem jego dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej do załatwienia Burmistrzowi N. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przepis art. 15 § 2 powołanej ustawy stanowi, że do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Z kolei stosownie do art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i sporu o właściwość powinna poprzedzać ocena dopuszczalności takich wniosków w rozumieniu odpowiednio stosowanego art. 58 § 1 p.p.s.a.
Rozważając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu należy przypomnieć, że spór o właściwość między organami administracji publicznej powstaje w związku z odmienna oceną zakresu kompetencji tych organów określonych w ustawach. Spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (postanowienie NSA z dnia 28 października 2005 roku sygn. akt I OW 215/05 Lex nr 201437). Podkreślić przy tym należy, iż spory o właściwość, powstałe między organami administracji publicznej muszą dotyczyć sprawy, której przypisać można przymiot indywidualnej sprawy administracyjnej, tj. nie tylko rozstrzyganej przez organ administracji, ale rozstrzyganej w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał już uwagę, iż spór o właściwość może mieć miejsce wyłącznie, gdy istnieje materialnoprawna podstawa wydania przez organ decyzji administracyjnej (postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2006r., sygn. akt I OW 48/06, Lex nr 321535, postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt I OW 83/10).
Jak natomiast wynika z przedstawionego wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, spór między Burmistrzem Miastem i Gminą N. a Burmistrzem C. dotyczy wykonania czynności procesowej podejmowanej w toku postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia bądź odstąpienia od opłaty z tytułu pobytu dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej tj. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego poprzez sporządzenie protokołu celem ustalenia sytuacji rodzinnej i majątkowej strony tegoż postępowania z tym, że do wykonania tej czynności został wezwany w trybie art. 52 § 2 k.p.a. organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu administracyjnego. W odpowiedzi na wniosek jednoznacznie wskazano, że Powiat C. nie kwestionuje swojej właściwości do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej J. W. w przedmiocie ustalenia bądź odstąpienia od obciążenia go opłatami związanymi z pobytem jego syna w placówce opiekuńczo- wychowawczej na podstawie 184 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Nie wydał on ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie w trybie art. 65 § 1 k.p.a. w którym uznałby się niewłaściwym do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej.
W niniejszej sprawie nie mamy więc do czynienia ze sporem kompetencyjnym o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. W oparciu o art. 52 k.p.a. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. nie przekazało indywidualnej sprawy administracyjnej do rozstrzygnięcia wnioskodawcy, a jedynie o przeprowadzenie w drodze pomocy prawnej określonej czynności w ramach tego postępowania.
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest zatem niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 15 § 2 w zw. z 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.