Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 września 2020 r. Starosta N. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Starostą L. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpatrzenia zawiadomienia L. R., zam. [...] L., ul. G. o zbyciu pojazdu marki A. nr VIN [...], nr rej. [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stosownie do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej: p.r.d.) oraz art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., organem właściwym rzeczowo i miejscowo do przyjęcia ww. zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest Starosta L. (starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania właściciela pojazdu).
W odpowiedzi na wniosek Starosta L. podniósł, że przepis art. 78 ust. 3 p.r.d. nie wskazuje wprost organu właściwego według kryterium miejsca zamieszkania wnoszącego podanie w sprawie dokonania wpisów dotyczących zdarzeń, o których mowa w art. 78 ust. 2, tak niewątpliwie, jako czynność materialno-techniczna, niestanowiąca rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji pojazdu, winna być dokonana przez organ ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu (art. 79 p.r.d,). Logiczną konsekwencją zmiany właściciela pojazdu jest wiedza organu, w którym pojazd jest zarejestrowany o takim zdarzeniu. Starosta L. podkreślił, że zgodnie z § 9 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchy oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. 2019, poz. 2130), podczas rejestracji pojazdu tworzy się indywidualne teczki dla każdego pojazdu, zwane dalej "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów.
W przypadku zawiadomienia przez dotychczasowego właściciela pojazdu o zbyciu pojazdu zarejestrowanego organ rejestrujący: zamieszcza dane i odpowiednio przekazuje je do ewidencji pojazdów, natomiast w przypadku, gdy właściciel pojazdu zawiadomił na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. organ rejestrujący o zbyciu pojazdu czasowo wycofanego z ruchu, to organ ten przenosi dowód rejestracyjny pojazdu z depozytu, o którym mowa w rozporządzeniu o czasowym wycofaniu pojazdu, do akt pojazdu. Nie uległy zmianie przepisy wykonawcze dotyczące zgłoszeń zbycia, a zgodnie z § 17 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. 2017, poz. 2355 tj.), w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego w znaczeniu prawnym.
Z istoty sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Spór taki może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Podstawową przesłanką dla ustalenia właściwości rzeczowej, jest przedmiot sprawy administracyjnej. W postanowieniu z 14 grudnia 2005 r. II OW 60/05 (ONSAiWSA 2006/4/97) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 4 P.p.s.a. ma zastosowanie również w sprawach, w których podejmowane są czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W glosie aprobującej do tego postanowienia K. Defecińska-Tomczak (OSP 2007/7-8/s. 488 i n.) podkreśliła m.in., że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 P.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. Jedynie dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 P.p.s.a.
Obowiązek zawiadomienia przez właściciela pojazdu zarejestrowanego o nabyciu lub zbyciu pojazdu ustala art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej: p.r.d.), zakreślając termin 30 dni na dokonanie tej czynności. Zdarzenia te są dokumentowane przez starostę w karcie pojazdu (ust. 3). W art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579, dalej nowelizacja) wprowadzono istotną zmianę związaną z karą za niewykonanie powyższego obowiązku. W myśl wprowadzonego nowelizacją art. 140mb pkt 2 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, o których mowa m.in. w art. 140mb, nakłada starosta (art. 140n ust. 2a p.r.d.). Tak ustalona sankcja administracyjna zastąpiła dotychczas obowiązującą w tym zakresie sankcję przewidzianą w art. 97 Kodeksu wykroczeń.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na charakter sankcji, przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., realizacja nałożonego na właściciela pojazdu przepisem art. 78 ust. 2 pkt 1, p.r.d. w tym ocena właściwości organu w tych sprawach pozostaje we właściwości sądów administracyjnych. Tym samym spór o właściwość dwu organów, co do tak ustalonego obowiązku podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a.
Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowanego zamieszkałego w L., należy zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m. in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu winno być dokonane temu organowi, który został pierwotnie zawiadomiony o nabyciu pojazdu. Właściwość miejscowa w tym zakresie winna wynikać z miejsca zameldowania osoby fizycznej, bądź siedziby podmiotu będącego właścicielem pojazdu, co wynika z ustawowo określonej właściwości organu rejestrującego. W myśl art. 73 ust. 1 p.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5 (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OW 60/20, z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OW 139/20).
Organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowanego zamieszkałego w L. będzie Starosta L. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.