Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 października 2016 r. Burmistrz Miasta Dęblina, w imieniu którego z wnioskiem wystąpił Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Dęblinie – na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta Dęblina – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Dęblinie a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy – Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy Mokotów Filia nr II Miasta Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o sfinansowanie schronienia W. W. przebywającego obecnie w Schronisku im. Św. Brata Alberta przy ul. Rybacka 6 w Puławach.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w dniu 11 sierpnia 2016 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Dęblinie wpłynął wywiad środowiskowy wraz z kompletem dokumentów, sporządzony w dniu 25 lipca 2016 r. przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Puławach, dotyczący udzielenia pomocy finansowej z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów schronienia od dnia 25 lipca 2016 r. W. W. przebywającego w Schronisku im. Św. Brata Alberta w Puławach. Z treści wywiadu środowiskowego i dołączonych dokumentów wynika, że W. W. ostatni stały meldunek posiada w Warszawie przy ul. O., a ostatnie 30 lat spędził w Dęblinie, gdzie wynajmował mieszkania najpierw przy ul. S., a następnie przy ul. K. W wyniku splotu różnych zdarzeń losowych W. W. został zmuszony do opuszczenia ostatnio wynajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. K. r. przebywa w Schronisku im. Św. Brata Alberta w Puławach.
W związku z faktem, iż W. W. nie zamieszkuje na terenie miasta Dęblin (nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, nie jest zameldowany, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy), w dniu 16 sierpnia 2016 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Dęblinie, działając zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz.U. 2016 r. poz. 930) przekazał wywiad środowiskowy sporządzony w dniu 25 lipca 2016 r. przez pracownika socjalnego MOPS w Puławach wraz z kompletem dokumentów dotyczący W. W. do Ośrodka Pomocy Społecznej przy ul. B. w Warszawie celem załatwienia zgodnie z właściwością miejscową (zawiadomienie z dnia 16 sierpnia 2016 r. [...]).
W dniu 23 września 2016 r. Ośrodek Pomocy Społecznej przy ul. B. w Warszawie zwrócił wywiad środowiskowy wraz z kompletem dokumentów W. W. do OPS w Dęblinie, uznając się niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy. W piśmie tym Kierownik OPS Dzielnicy Mokotów Filia nr II podał, że w tym przypadku nie ma zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż ostatnie trzydzieści lat miejscem stałego pobytu W. W. był Dęblin. W. W. dopiero od sierpnia 2016 r. przebywa w Schronisku, a stałym miejscem pobytu w/w były kolejne lokale mieszkalne w Dęblinie. Kierownik OPS w Warszawie podniósł również, że zainteresowany przebywając od trzydziestu lat w Dęblinie potwierdził, że jego stałym miejscem zamieszkania był Dęblin, skąd został umieszczony w Schronisku w Puławach.
Odnosząc się do powyższego Ośrodek Pomocy Społecznej w Dęblinie stoi na stanowisku, że w sprawie W. W. mają zastosowanie przepisy art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że jest nią osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W. W. nie został umieszczony w Schronisku w Puławach przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Dęblinie. OPS nie zawierał w tej sprawie żadnego porozumienia ze schroniskiem.
W. W. w wyniku zdarzeń losowych sam trafił do schroniska w Puławach w dniu 25 lipca 2016 r. Obecnie W. W. jest osobą bezdomną, w rozumieniu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie zamieszkuje w Dęblinie, nie posiada żadnego lokalu mieszkalnego na terenie miasta Dęblin, jest osobą bezdomną przebywającą w schronisku w miejscowości Puławy, posiadającą ostatnie stałe miejsce zameldowania w Warszawie.
W ocenie wnioskodawcy w sprawie tej nie można zastosować przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ W. W. nie zamieszkuje na terenie gminy Dęblin. Ustawodawca wyszczególnił w ustawie o pomocy społecznej tryb postępowania w przypadku udzielania pomocy osobie bezdomnej, którą jest W. W. W związku z powyższym zdaniem wnioskodawcy na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Mokotów Filia nr II m. st. Warszawy ul. Bałuckiego 5 w Warszawie.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy – Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Mokotów wniósł o uznanie Burmistrza Dęblina – Ośrodek Pomocy Społecznej w Dęblinie jako organ właściwy do załatwienia sprawy W. W. W uzasadnieniu podniesiono, że jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, W. W. nie tylko mieszkał przez 30 lat w Dęblinie, ale jak sam zeznał, było to przez wszystkie lata jego centrum życiowe. Przez 30 lat nie był osobą bezdomną, ponieważ w Dęblinie zamieszkiwał w kolejnych lokalach mieszkalnych, a jedynie nie dopełniał obowiązku meldunkowego wynikającego z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Ustawa o pomocy społecznej wprawdzie nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania " ale zgodnie z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie ulega wątpliwości, że W. W. przebywał w miejscowości Dęblin z zamiarem stałego pobytu, a pobyt jego miał cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jego pobyt spełnia zatem zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 k.c. przesłanki "miejsca zamieszkania ", tj. czynnik zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu.
Skoro przez 30 lat aktywność życiowa W. W. była ześrodkowana w Dęblinie, to zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I OW 83/14: "Wyłączne formalne spełnienie warunków do uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej nie uzasadnia automatycznego zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej." Z powyższego wynika, że niekwestionowanym miejscem pobytu W. W. był Dęblin oraz, że nie ma on od 30 lat żadnych związków z ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały, a zatem wniosek winien zostać rozpoznany przez OPS w Dęblinie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy, właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 tej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Mając na uwadze powyższe, w stanie faktycznym analizowanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że W. W. jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, a zatem osobą bezdomną. Nie sposób bowiem jednoznacznie wskazać miejsca, które stanowi jego ugruntowane miejsce życiowe. Znajduje zatem do niego zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ustaleniami organu, ostatnie miejsce zameldowania W. W. miał w Warszawie przy ul. O. W rezultacie za organ właściwy w sprawie uznać należało Prezydenta m.st. Warszawy, co Naczelny Sąd Administracyjny uczynił na zasadzie art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi