Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 listopada 2018 r. Burmistrz M. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Burmistrzem Gminy S. O. przez wskazanie organu właściwego do rozstrzygnięcia wniosku M. W., przebywającego w S. O. przy ul. M., dotyczącego przyznania pomocy w formie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] października 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynęło pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej w S. O. o przekazaniu zgodnie z właściwością podania M. W. dotyczącego zasiłku stałego. Do pisma dołączono zebrany materiał dowodowy, tj. wywiad środowiskowy cz. IV wraz z zebraną dokumentacją. W uzasadnieniu pisma zamieszczono informację, ze wnioskodawca jest osobą bezdomną, zamieszkującą w placówce noclegowej dla bezdomnych. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy Ośrodek Pomocy Społecznej w M. zwrócił się pismem w dniu [...] października 2018 r. do Kościoła "[...]" w S. O. o udostępnienie danych, a w dniu [...] października 2018 r. o uzupełnienie wywiadu środowiskowego celem doprecyzowania sytuacji mieszkaniowej klienta. W dniu [...] listopada 2018 r. wpłynęło pismo z Kościoła "[...]" w S. O., a w dniu [...] listopada 2018 r. wpłynęło pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej w S. O. wraz z uzupełnionym wywiadem środowiskowym.
Na podstawie przesłanej dokumentacji Burmistrz M. ustalił, że M. W. zamieszkuje pomieszczenie będące częścią budynku dzierżawionego przez Kościół "[...]", przystosowane do tymczasowego zamieszkiwania lub pobytu. Pomieszczenie to zostało udostępnione stronie nieodpłatnie na czas leczenia. Zauważono, że w opisie sporządzonym przez pracownika OPS w S. O. znajduje się informacja, iż wnioskodawca zamieszkuje jeden pokój, ma także dostęp do kuchni i łazienki (część gospodarcza Kościoła). Informacja ta stoi w sprzeczności z uzasadnieniem pisma z dnia [...] października 2018 r., z którego wynika, iż klient jest osoba bezdomną, zamieszkującą w placówce noclegowej dla osób bezdomnych.
W ocenie Burmistrza M. pokój z dostępem do kuchni i łazienki nie stanowi placówki noclegowej. Z definicji zawartej w art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.) wynika, że osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowana na pobyt stały, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym ale zameldowana w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. M. W. nie jest osobą bezdomną w myśl tego przepisu, ponieważ jego aktualnym miejscem zamieszkania jest gmina S. O. Zamieszkuje w lokalu składającym się z jednego pokoju, z dostępem do kuchni i łazienki. Lokal ten został mu udostępniony nieodpłatnie na czas leczenia. Zgodnie z postanowieniem o udzieleniu przerwy w odbywaniu kary wnioskodawca przebywa na leczeniu onkologicznym, które może potrwać do 6 miesięcy.
Leczenie odbywa się w pobliżu miejsca jego zamieszkania, tj. w [...] Centrum Onkologii w O. Zdaniem Burmistrza M. wnioskodawca nie jest osobą bezdomną, przebywa bowiem na terenie gminy S. O. (do czasu zakończeniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności), tam też ześrodkował swoją aktywność życiową. Gmina ta jest jego aktualnym miejscem zamieszkania. W tej sytuacji jego wniosek o zasiłek stały powinien rozpoznać Ośrodek Pomocy Społecznej w S. O. Burmistrz Gminy S. O. w odpowiedzi na wniosek wskazał, że M. W. niewątpliwie jest osobą bezdomną, tylko tymczasowo przebywającą w S. O. w Kościele "[...]". Nie posiada on na terenie gminy S. O. własnego lokalu mieszkalnego, nie wynajmuje żadnego mieszkania i nie ubiega się o lokal komunalny. Przebywa w pomieszczeniu gospodarczym należącym do Kościoła, którego nie można uznać za lokal mieszkalny. Pobyt wnioskodawcy na ternie gminy S. O. ma charakter tymczasowy i wynika z faktu, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w O. do dnia [...] marca 2019 r. udzielono mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, którą odbywa w Zakładzie Karnym nr [...] w S. O. Wnioskodawca rozpoczął leczenie onkologiczne, które kontynuuje.
Z tego powodu systematycznie przebywa [...] Centrum Onkologii w O. Z tego względu pozostał na terenie gminy S. O., nie wrócił do M. Dojazd z M. do O. wiązałby się ze znacznymi utrudnieniami z racji odległości i potencjalnych wydatków. Natomiast w S. O. znalazł wsparcie w Kościele "[...]" i z niego skorzystał. Pomoc ta deklarowana jest jednak jedynie na czas leczenia, nie na stałe.
W przypadku zaprzestania udzielania pomocy przez Kościół M. W. i zostałby skierowany do Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej [...] działającego na terenie gminy S. O., w ramach którego oferowane jest schronienie dla osób bezdomnych lub nawiązany zostałby kontakt z MOPS w M., w celu wskazania odpowiedniego schroniska czy ośrodka dla osób bezdomnych. W takiej sytuacji odpowiedzialność finansowa zgodnie z gminą ostatniego stałego miejsca zameldowania pozostałaby także po stronie MOPS w M. W Kościele "[...]" już wcześniej tymczasowo przebywali inni osadzeni, którzy byli na przepustkach lub opuszczali zakłady karne. Każdorazowo ich pobyt był tymczasowy i osoby te były traktowane jako bezdomne. Nie ma żadnych podstaw do przypuszczeń, że M. W. planuje w gminie S. O. spędzić swoją przyszłość, ponieważ w najbliższym czasie, po poprawie jego stanu zdrowia, wróci do Zakładu Karnego nr [...] w S. O. Osadzenie kogoś w zakładzie karnym na terenie danej gminy nie powoduje, że osoba ta staje się jej mieszkańcem. W tej sytuacji należy przyjąć, że OPS w S. O. właściwie przekazał wniosek o pomoc w formie zasiłku stałego dla M. W., zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 07.06.2018 r. poz. 1302) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.
Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.
Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku M. W. przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że M. W. jest osobą bezdomną, gdyż nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały – w rozumieniu przepisów powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Należy zatem uznać, że tymczasowe przebywanie przez M. W. na terenie Kościoła "[...]" nie spełnia ustawowych przesłanek do zaliczenia go do kategorii lokali mieszkalnych.
Ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały M. W. była miejscowość M. Organem właściwym zatem do rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jest Burmistrz Gminy M. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 ustawy – P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.