Uzasadnienie
Burmistrz T. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, jaki zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem G., poprzez wskazanie organu właściwego w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku P. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu [...] października 2015 r. Centrum Pomocy Rodzinie w G.przekazało do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wniosek P. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Wnioskodawca wskazywał, iż P. K. od dnia [...] lipca 2015 r. przebywa w Wielospecjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim w G. na Oddziale Psychiatrii Sądowej. Zasiłek pielęgnacyjny pobierał od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r. na podstawie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B., bowiem na terenie tej Gminy przebywał w Regionalnym Ośrodku Psychiatrii Sądowej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., ww. orzeczenie zostało jednak uchylone w związku ze zmianą miejsca pobytu zainteresowanego.
P. K. we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wskazał jako miejsce zamieszkania miejscowość J., gdzie zamieszkiwał w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r. kiedy to placówkę tę opuścił i został z niej wymeldowany.
W świetle powyższego - zdaniem organu wnioskującego - Gmina T. nie stanowiła miejsca zamieszkania P. K. albowiem nie przebywał on na jej terenie z zamiarem stałego pobytu. P. K. od dnia [...] lipca 2015 r. obecnie przebywał w znajdującym się w G. Wielospecjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim na Oddziale Psychiatrii Sądowej. Zgodnie zaś z art. 23 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U z 2013 r. poz.
3) - w sytuacji gdy wnioskodawca nie posiada miejsca zamieszkania właściwy do rozpatrzenia złożonego przez niego wniosku jest organ gminy lub miasta właściwy ze względu na miejsce jej czasowego pobytu, którym w zaistniałym przypadku jest Prezydent G. W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania podzielił pogląd organu wnioskującego, iż w świetle wyżej przedstawionych przepisów, właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia, zaś przypadku osoby, która nie ma miejsca zamieszkania, właściwą miejscowo gminą jest gmina jej czasowego pobytu. Prezydent G.podnosił zatem, iż P. K.posiadał miejsce zamieszkania, gdyż był on zameldowany na terenie gminy W. (W.), dokąd - po uchyleniu środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu Wielospecjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w G.– planował powrócić oraz, gdzie znajdowało się jego centrum życiowe.
Uczestnik postępowania zaznaczył przy tym, iż powyższe potwierdzała okoliczność, że Burmistrz W., decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], przyznał zainteresowanemu zasiłek stały.
Ostatecznie więc uczestnik postępowania stał na stanowisku, że ponieważ miejscem zamieszkania P. K. była Gmina W. to ani organ wnioskujący, ani organ uczestniczący w postępowaniu nie były właściwe do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Były nim zaś organy Gminy W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W realiach niniejszej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem T., a Prezydentem G. dotyczący ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Należy wyjaśnić, że właściwość organu w tego rodzaju sprawach regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 i 2 ww. ustawy, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Wniosek w tym przedmiocie należy złożyć w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Z kolei, zgodnie z art. 20 ust. 2 i 3 w zw. z art. 3 pkt 11 ww. ustawy, właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje, co należy rozumieć przez "miejsce zamieszkania". W analizowanej sytuacji istotna jest zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
Należy jednocześnie zauważyć, że stwierdzenie braku miejsca zamieszkania zainteresowanego powoduje, że - zgodnie z § 10 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz.3) - właściwym do rozpatrzenia złożonego przez niego wniosku jest organ gminy lub miasta właściwy ze względu na miejsce jej czasowego pobytu.
W świetle powyższego należało zatem uznać, że decydujące dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego było ustalenie jego miejsca zamieszkania, zaś w przypadku stwierdzenia jego braku, ustalenie jego miejsca czasowego pobytu.
W związku z tym wypada wskazać, iż zainteresowany przebywa obecnie w Wielospecjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim w G. na Oddziale Psychiatrii Sądowej. Ustalenie powyższej okoliczności powoduje, że jego aktualnym miejscem pobytu jest wspomniana wyżej miejscowość. Jednocześnie jednak trzeba podkreślić iż sam fakt umieszczenia P. K. na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu nie oznacza jeszcze, że stał się on osobą, która nie ma miejsca zamieszkania (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 94/08).
Z dołączonych do akt dokumentów wynika, że P. K. od dnia [...] listopada 1997 r. był zameldowany i mieszkał na terenie T. w Domu Pomocy Społecznej J., jednak zrezygnował z pobytu w tym miejscu i w dniu [...] kwietnia 2009 r. został skreślony z listy mieszkańców oraz wymeldowany z pobytu stałego (poświadczenie wymeldowania z pobytu stałego z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Z treści notatki sporządzonej przez pracownika socjalnego z dnia[...] października 2015 r. wynika natomiast, iż po rezygnacji z zamieszkiwania w ww. miejscu, zainteresowany miał zostać zameldowany w miejscu zamieszkania swojej matki tj. w miejscowości W., położonej w Gminie W.. Z oświadczenia zaś samego P. K., złożonego w dniu [...] grudnia 2015 r. wynika, że obecnie jest on zameldowany w W., zaś po zwolnieniu ze szpitala zamierza wrócić do tej miejscowości. Uwzględniając zatem jednocześnie okoliczność, że Burmistrz Gminy W., decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], przyznał P. K. zasiłek stały w kwocie [...] zł, wskazując w decyzji tej, iż miejscem zamieszkania zainteresowanego jest W., należało uznać, że wnioskodawca posiada miejsce zamieszkania, które znajduje się właśnie w tej miejscowości.
Powyższe oznacza, że właściwość organu do rozpoznania wniosku P. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego należało by ustalić na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zważywszy jednak, że miejsce zamieszkania P. K. nie znajduje się terenie żadnego z organów pozostających w sporze, złożony przez Burmistrza T. wniosek należało oddalić.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji - na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a