Uzasadnienie
I OW 262/17
Pismem z dnia [...] września 2017 r. Prezydent Miasta Ł. wskazując jako podstawę prawną art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r, poz. 1369 zwana dalej "P.p.sa.") wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Ł. a Burmistrzem M., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P. o przyznanie mu świadczeń pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r, poz. 930 z późniejszymi zmianami, zwanej dalej "ustawą" albo "u.p.s.") przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Ł., do załatwienia według właściwości miejscowej, akta postępowania w sprawie wniosku P. P. o przyznanie mu świadczeń pomocy społecznej. W zawiadomieniu o przekazaniu sprawy Ośrodek Pomocy Społecznej w M. uznał, że P. P. ma status osoby bezdomnej. Natomiast z przesłanych akt wynika, że P. P. mieszkał w M. w wynajętym mieszkaniu przy ul. C. [...]. Nie można więc było go uznać za osobę bezdomną, gdyż zgodnie z definicją bezdomności zawartą w art. 6 punkt 8 ustawy o pomocy społecznej osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W konsekwencji przyjęcia że P. P. jest osobą bezdomną, Ośrodek Pomocy Społecznej w M. uznał, że ze względu na jego bezdomność, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy gminą właściwą miejscowo do załatwienia jego sprawy jest gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały, to jest Miasto Ł.. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. nie wskazuje jednak na jakiej podstawie uznał, że ostatnim miejscem zameldowania P. P. jest Ł.. W aktach postępowania przekazanych Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Ł. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w M. znajduje się pismo Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] marca 2017 r., z którego wynika że P. P. zameldowany był na pobyt stały w Ł. przy ul. P. [...] w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] lutego 2014 r. Jednak, przy tej informacji zamieszczona jest adnotacja, że została wydana decyzja o uchyleniu tego zameldowania. Decyzję o uchyleniu niewłaściwego zameldowania wydaje się, gdy dana osoba pomimo zameldowania nie mieszkała i nie mieszka nadal pod wskazanym adresem. Uchylenie czynności zameldowania P. P. w Ł. przy ul. P. [...], powoduje iż czynność ta nie wywołuje skutków prawnych. W związku z tym brak jest podstaw do uznania, że P. P. zameldowany był na pobyt stały w Ł.. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2017 r., z którego wynika że P. P. nie uwzględniając zameldowań na pobyt stały w Ł. przy ul. P. [...], które zostały uchylone, ostatnio na pobyt stały zameldowany był przy ul. M. [...] w W. – W.. W konsekwencji, skoro Ośrodek Pomocy Społecznej w M. uznał, że P. P. ma status osoby bezdomnej a nie był zameldowany na pobyt stały w Ł., to nie było podstawy do przekazania jego wniosku o przyznanie świadczeń pomocy społecznej Prezydentowi Miasta Ł. na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 ust. 2 ustawy.
W konkluzji Prezydent Ł. stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia ww. wniosku i wnosi o rozstrzygnięcie ww. sporu.
W piśmie z dnia [...] października 2017 r. Burmistrz Miasta M. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Ł. jako organu właściwego. Podniósł, że P. P. OPS nie udzielał żadnej pomocy materialnej, a jedynie z racji czasowego pobytu wobec podjętych przez ww. starań o umieszczenie w domu pomocy społecznej, uznano P. P. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy. Pomimo, iż w dacie złożenia wniosku P. P. przebywał na terenie M., to jednak pobyt ten nie miał cech zamieszkiwania w myśl art. 25 k.c. Zamieszkiwanie w M. w lokalu należącym do osoby obcej (tj. E. R.) nosiło charakter tymczasowy (P. P. nie był w tym lokalu zameldowany na pobyt czasowy). Powodem udostępnienia pokoju przez osobę obcą z dostępem do kuchni i łazienki była długoletnia znajomość oraz trudna sytuacja życiowa i zdrowotna P. P.. Dlatego też uznano, iż organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest Prezydent Miasta Ł., zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy. Bezspornym jest, iż P. P. był zameldowany na pobyt stały w Ł., jednak w dniu [...] lutego 2014 r. zameldowanie w/w zostało uchylone z nieznanych przyczyn. Obecnie P. P. nie jest nigdzie zameldowany, a w kwietniu 2017 r. przebywał w Szpitalu Kolejowym w P.. Nie ulega również wątpliwości, iż powyżej wymieniona placówka nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie l praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Zatem należy uznać, iż P. P. spełnia warunki wskazane w art. 6 pkt 8 ustawy, bowiem nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. Nr 217, poz. 1427 ze zm.) oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego. Szpital nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych pacjentów. Celem takiej placówki jest prowadzenie działalności leczniczej, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. W związku, iż niespornym jest, że zainteresowany przebywał w Szpitalu Kolejowym w P., to nie można przyjąć, iż przebywał on w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego. Z powyższych względów należy uznać, iż P. P. na terenie M. przebywał tymczasowo w mieszkaniu osoby obcej, skąd trafił do Szpitala Kolejowego w P., a następnie do Domu dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych w Ł., a co za tym idzie jest on osobą bezdomną w rozumieniu art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 ustawy. Jednocześnie podkreślono, iż P. P. na terenie Gminy M. przebywał (bez zameldowania) w okresie od grudnia 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. i nie korzystał z żadnej formy wsparcia OPS, a złożony wniosek dotyczył podjętych przez ww. starań skierowania do domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. i art. 22 K.p.a., należy rozumieć sytuację, w której organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że P. P. jest osobą bezdomną. W dacie składania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie był zameldowany na pobyt stały oraz nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w M., w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Zatem podstawą do rozstrzygnięcia nie mógł być przepis art. 101 ust. 1 u.p.s. Jeśli chodzi natomiast o miejsce jego ostatniego zameldowania, kolejnej przesłanki ustalenia właściwości organu, to jak wynika z akt sprawy czynność materialno-techniczna zameldowania w Ł. przy ulicy P. [...] została uchylona. Zatem organem właściwym do załatwienia sprawy będzie organ ostatniego miejsca zameldowania (nieuchylonego) i do tego organu wniosek P. P. o skierowanie do domu społecznej powinien być przekazany.
W związku z tym, że żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpoznania sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem P. P., o skierowanie do domu pomocy społecznej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.