Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zaistniałego pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie – jak określił to we wniosku - (cyt.): "wydania decyzji kierującej Pana M.S. oraz ustalającej jego odpłatność za pobyt oraz usługi świadczone w Schronisku z usługami opiekuńczymi dla bezdomnych mężczyzn w [...], ul. [...] prowadzonego przez "[...]".
W uzasadnieniu wniosku organ wnioskujący podał jednak, że w dniu 14 kwietnia 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 kwietnia 2020 r. (sygn. akt [...]) o umieszczeniu M.S. w schronisku z usługami opiekuńczymi dla bezdomnych mężczyzn, znajdującym się w [...] przy ul. [...].
W dniu 11 kwietnia 2020 r. M.S. został przyjęty do w/w ośrodka, ale w dniu 11 maja 2020 r. opuścił jednak schronisko, łamiąc wcześniej wielokrotnie regulamin obowiązujący w placówce. Z wniosku wynikało przy tym również, że zainteresowany był ostatnio zameldowany na pobyt stały w [...] przy ul. [...].
W związku z powyższym, organ wnioskujący wskazał, że skoro - stosownie do art. 101 ust. 2 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.) - w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały i jest ona zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu a aktualnie miesięczny koszt pobytu mieszkańca w schronisku dla bezdomnych mężczyzn w [...] położonego przy ul. [...] wynosił [...] zł (art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych realizujących zadania własne Gminy [...] - miasta na prawach powiatu - Dz. Urz. Woj. [...]. z 2013 r, poz. 3912 z późn. zm.), to Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z prośbą o refundację kosztów pobytu M.S. proporcjonalnie do ilości dni pobytu w Schronisku.
W dniu 7 lipca 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynęło jednak pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] informujące, że Gmina [...] nie jest gminą właściwą do udzielenia w tym przypadku pomocy, bowiem M.S. swoje centrum życiowe związał z Gminą [...].
W tej sytuacji Prezydent Miasta [...] wnosił o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Burmistrza Miasta [...], twierdząc, że wszystkie okoliczności sprawy przemawiały za uznaniem, iż gminą właściwą w tym przypadku (z uwagi na ostatnie miejsce zameldowania M. S.) była Gmina [...].
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta [...] wyjaśnił, że M. S. był zameldowany w Gminie [...] w okresie od 22 września 1972r. do 17 czerwca 2013 r. w mieszkaniu należącym do osób z nim niespokrewnionych. Zainteresowany nie ma również prawa własności do w/w lokalu. M.S. trwale utracił kontakt z Gminą [...] i od wielu lat nie zamieszkuje już na jej terenie. Całe swoje centrum życiowe związał natomiast z gminą [...], gdyż ostatnio zamieszkiwał z żoną w miejscowości [...]. Pobiera on rentę rolniczą w związku z niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym (pracował w gospodarstwie rolnym swojej żony zam. [...]), przyznaną mu przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...]. Świadczenie odbiera w urzędzie pocztowym Gminy [...]. W miejscowości tej korzysta również ze świadczeń zdrowotnych (ma wybranego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej) a poza tym Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] występował z wnioskiem o umieszczenie zainteresowanego w domu pomocy społecznej.
W związku z powyższym - w ocenie Burmistrza Miasta [...] - z uwagi na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - Gmina [...] nie była gminą właściwą w przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Na wstępie podkreślenia wymaga, że wprawdzie Prezydent Miasta [...] w petitum wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta [...] określił, iż przedmiot sporu dotyczy (cyt.): "wydania decyzji kierującej Pana M.S. oraz ustalającej jego odpłatność za pobyt oraz usługi świadczone w Schronisku z usługami opiekuńczymi dla bezdomnych mężczyzn w [...], ul. [...] prowadzonego przez "[...]", to jednak z uzasadnienia wniosku, jak też z treści odpowiedzi na wniosek udzielonej przez Burmistrza Miasta [...] wynikało, że spór, jaki powstał pomiędzy w/w organami dotyczy w istocie rzeczy tylko refundacji kosztów schronienia udzielonego stronie.
Z akt sprawy wynikało bowiem, że M. S. został umieszczony w Schronisku z usługami opiekuńczymi dla bezdomnych mężczyzn, ul. [...], na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 kwietnia 2020 r. (sygn. akt [...]). Zainteresowany został przyjęty do ośrodka w dniu 11 kwietnia 2020 r. a w dniu 11 maja 2020 r. schronisko opuścił. W następstwie powyższego, pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...], powołując się na treść art. 101 ust. 2 i 7 ustawy o pomocy społecznej, zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z prośbą o refundację kosztów pobytu M. S. proporcjonalnie do ilości dni pobytu w Schronisku, wskazując, iż aktualny miesięczny koszt pobytu mieszkańca w Schronisku wynosi 1 276,39 zł. Organ wnioskujący podniósł przy tym, że w przypadku osoby bezdomnej do udzielenia pomocy właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (a więc w tym przypadku gmina [...]) i to ona zobowiązana jest do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu strony.
W odpowiedzi na w/w pismo, Burmistrz Miasta [...] twierdził, iż gmina [...] nie jest gminą właściwą w sprawie, bowiem M. S. trwale utracił kontakt z miastem [...] i przeniósł swoje centrum życiowe na teren gminy [...]. Powyższe stanowisko zostało podtrzymane w odpowiedzi na wniosek.
Mając powyższe na uwadze, skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie zatem wyjaśnić, iż żądanie zwrotu poniesionych kosztów od innego organu, jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków gminie zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, na który zresztą powołał się Prezydent Miasta [...]. Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.
Z powołanego przepisu nie wynika przy tym, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Z tej przyczyny w orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami, następujące na podstawie cytowanego przepisu, nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość - w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.a. Przepis art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi, przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Spór o zwrot wydatków stanowi zatem sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji czy innego aktu administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z: 28 lutego 2007 r., I OW 73/06; 22 grudnia 2008 r., I OW 97/08; 1 czerwca 2010 r., I OW 75/10; z 8 lutego 2012 r., I OW 201/11; 22 września 2016 r., I OW 104/16).
Z tych też przyczyn uznać należy, że wniosek Prezydenta Miasta [...] - który ze względu na przedstawiony wyżej stan sprawy, miał na celu jedynie rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej refundacji kosztów poniesionych przez Miasto [...] w związku z pobytem M.S.w Schronisku z usługami opiekuńczymi dla bezdomnych mężczyzn w [...], ul. [...] prowadzonego przez "[...] w okresie od dnia 11 kwietnia do dnia 11 maja 2020 r., a gdzie zainteresowany został umieszczony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 kwietnia 2020 r. (nie zaś wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej) - nie dotyczył sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a. i jako niedopuszczalny - podlegał odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).