Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 października 2017 r. Starosta [...] (dalej Starosta) wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą [...] a Burmistrzem Gminy i Miasta [...] (dalej Burmistrz) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. H. - opiekuna prawnego R. M. o przeniesienie R. M. z Domu Pomocy Społecznej w K. do Domu Pomocy Społecznej w K. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2015 r.) Burmistrz skierował R. M. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w K. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o umieszczeniu R. M. w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w K. od dnia [...] maja 2015 r. na czas nieokreślony.
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. opiekun prawny R. M. wystąpił o przeniesienie jej do Domu Pomocy Społecznej w L., doprecyzowując wskazał Dom Pomocy Społecznej w K.,. z uwagi na bliższe położenie, co ułatwiałoby kontakt z siostrą.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] odmówił przeniesienia R. M. do Domu Pomocy Społecznej w K. Dnia [...] kwietnia 2017 r. opiekun prawny wystąpił z pismem o ponowne rozpatrzenie jej podania i przeniesienie jej siostry do domu pomocy społecznej bliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił zmiany decyzji z [...] maja 2015 r.
Dnia [...] czerwca 2017 r. opiekun prawny odwołał się od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję z [...] maja 2015 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że sprawa dotycząca przeniesienia do domu pomocy społecznej w innej miejscowości jest sprawą o umieszczenie w domu pomocy społecznej, zaś zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm., dalej ups) o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. Kolegium wskazało, że skoro wniosek dotyczy skierowania do Domu Pomocy Społecznej w K., to kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie był organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku. Wskazano, że organ ten winien ustalić organ właściwy do wydania decyzji i przekazać mu sprawę.
Starosta wskazał, że umieszcza osoby w domach pomocy społecznej, prowadzonych przez Powiat [...], tj. m.in. w Domu Pomocy Społecznej w K., na podstawie decyzji kierującej i ustalającej opłatę, wydanej przez gminę właściwą miejscowo, zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ww. przepisami to Burmistrz Gminy i Miasta [...] jest organem właściwym do wydania decyzji kierującej do do domu pomocy społecznej i jedynie ten organ może dokonać zmiany wydanej uprzednio decyzji kierującej poprzez wskazanie innego domu pomocy społecznej. Jedynie ten organ może ustalić odpłatność za pobyt. Jest to istotne, ponieważ Gmina [...] ponosi częściową odpłatność za pobyt R. M. w domu pomocy społecznej, tym samym to Burmistrz jest organem właściwym do wydania decyzji o przeniesieniu R. M. do innego domu pomocy społecznej.
Odpowiadając na wiosek, Burmistrz Gminy i Miasta [...] przedstawił stan sprawy wskazując, że umieszczając R. M. w domu pomocy społecznej, przychylił się do wniosku sióstr zamieszkujących w mieście L., o to by umieścić ją w domu pomocy społecznej w okolicach ich miejsca zamieszkania. W okresie kiedy toczyło się niniejsze postępowanie w Dom Pomocy Społecznej w K. posiadał wolne miejsce, zapewniał właściwy zakres usług dla osoby umieszczanej i uwzględnił życzenie rodziny, tj. znajdował się w okolicach L. Burmistrz podkreślił, że w związku z decyzją Kolegium z [...] czerwca 2017 r. decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] została w całości uchylona i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W związku z powyższym, jako że Burmistrz został uznany za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku M. H., sprawę przekazano do rozpatrzenia Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w L. (dalej PSPR w L.). Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. PCPR w L. udzieliło negatywnej odpowiedzi stwierdzając "według nowych zasad takie przeniesienie jest w gestii gminy, która kierowała do Domu Pomocy Społecznej i wydała decyzję o odpłatności".
Burmistrz wskazał, że kierując się rozstrzygnięciem Kolegium, stosownie do art. 59 ust. 2 ups przekazał wniosek M. H. celem rozpatrzenia PCPR w P. Starosta nie podzielając stanowiska Kolegium podkreślił, że do jego zadań należy umieszczanie w Domach Pomocy Społecznej prowadzonych przez Powiat [...], na podstawie decyzji kierującej i ustalającej opłatę, wydanej przez gminę właściwą miejscowo, zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nimi to Burmistrz jest organem właściwym do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej i jedynie ten organ może dokonać zmiany wydanej uprzednio decyzji kierującej poprzez wskazanie innego Domu Pomocy Społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą [...] a Burmistrzem Gminy i Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. H. - opiekuna prawnego R. M. o przeniesienie R. M. do innego Domu Pomocy Społecznej.
W świetle art. 54 ust. 1 i 2 ups osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa wyżej, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej poprzedzony jest wydaniem kilku decyzji administracyjnych. Pierwszą z nich jest decyzja o skierowaniu, wydana przez organ gminy właściwej dla wnioskodawcy w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ups.) Ten sam organ wydaje również decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że oba rozstrzygnięcia powinny być objęte zarówno jednym postępowaniem jak i jedną decyzją. O umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga w drodze decyzji organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. Zatem ustawa o pomocy społecznej przewiduje odrębne rozstrzygnięcie o skierowaniu od tego o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie normuje odrębnie przeniesienia do innego domu pomocy społecznej. Naczelny Sad Administracyjny w pełni podziela pogląd zaprezentowany w postanowieniu NSA z dnia 23 grudnia 2014 r. sygn. akt I OW 195/14 (cbosa), zgodnie z którym sprawa dotycząca przeniesienia do innego domu pomocy społecznej jest w istocie sprawą o umieszczenie w domu pomocy społecznej w innej miejscowości. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ups o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga w drodze decyzji organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem art. 59 ust. 5 ups.
W związku z powyższym skoro wniosek dotyczył skierowania do Domu Pomocy Społecznej w K. organem właściwym do rozpatrzenia niniejszego wniosku jest Starosta [...].
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa postanowił jak w sentencji.