Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno, reprezentowany przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Piasecznie, złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Trzebieszów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M. T. o przyznanie dodatku węglowego, poprzez wskazanie Wójta Gminy Trzebieszów jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem datowanym na 29 grudnia 2022 r., znak: [...], Wójt Gminy Trzebieszów, reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako "GOPS") w Trzebieszowie, przekazał Burmistrzowi Miasta i Gminy Piaseczno wniosek M. T. (dalej jako "wnioskodawca", "zainteresowany") o wypłatę dodatku węglowego. W uzasadnieniu powyższego pisma wskazano, iż w wyniku dokonanych czynności, polegających na analizie dokumentacji, wizytach środowiskowych oraz sprawdzeniu ewidencji deklaracji gospodarowania odpadami komunalnymi, ustalono, że zainteresowany nie prowadzi gospodarstwa domowego na terenie gminy Trzebieszów, a zamieszkuje przy ul. [...] w Piasecznie.
Organ wnoszący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazał, iż powyższe ustalenia organu uczestniczącego w sporze są błędne. Zainteresowany w odpowiedzi na wezwanie z dnia 10 stycznia 2023 r. skierowane przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (dalej jako "MGOPS") w Piasecznie wyraźnie stwierdził, że jego miejscem zamieszkania jest miejscowość [...] w Gminie Trzebieszów. Dodał, że wszelkie deklaracje, w tym w zakresie gospodarowania odpadami, złożył w Gminie Trzebieszów wraz z wniesieniem opłaty za grudzień 2022 r. Tym samym, organ, powołując się na art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141), uznał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie dotyczącej wypłaty dodatku węglowego jest Wójt Gminy Trzebieszów.
W odpowiedzi na powyższe, Wójt Gminy Trzebieszów, reprezentowany przez Kierownika GOPS w Trzebieszowie, wskazał, że nie uznaje się za organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. W argumentacji powyższego stanowiska wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca nie mieszka na terenie gminy Trzebieszów. Z analizy danych zgromadzony w rejestrze PESEL z dnia 3 grudnia 2022 r. wynika, że wyżej wymieniony zamieszkuje w Piasecznie.
Wobec powyższego organ, odnosząc się do przesłanki określonej w art. 2 ust. 12 ustawy o dodatku węglowym, uznał że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego jest Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno a Wójtem Gminy Trzebieszów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. T. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141 ze zm.), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22).
Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy.
W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. Ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.
W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawca jako swoje miejsce zamieszkania podał miejscowość [...] w gminie Trzebieszów i określił Wójta Gminy Trzebieszów jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jego gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.