Postanowienie NSA z 24 maja 2016 r., I OW 38/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w Gdyni a Starostą Powiatu Puckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji prawnej usuniętych z drogi pozostałości pojazdu postanawia: wskazać Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni jako organ właściwy w sprawie

Skład

sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska przewodniczący
sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący
sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Wnioskodawca wskazał, iż na podstawie art. 4 w zw. z art.15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012.270 ze zm.), w związku z art. 19 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, (t.j. Dz.U. z 2015r, poz.613 ze zm.) wnosi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w Gdyni a Starostą Powiatu Puckiego przez wskazanie Starosty Powiatu Puckiego jako organu właściwego do uregulowania sytuacji prawnej usuniętych z drogi pozostałości w postaci ramy po spalonym quadzie.

Wnioskodawca wskazał, iż pismem, znak K0.5411.21.9.2012 z dnia 21.03.2013 r., po raz pierwszy, Starosta Pucki, powołując dyspozycję art. 130 a ust. 10 b ustawy Prawo o ruchu drogowym, przekazał do Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni sprawę usuniętych z drogi, pozostałości w postaci ramy spalonego Quada, bez numerów VIN, w celu uregulowania sytuacji tego towaru. Przywołany przez Starostę przepis art. 130 a ust. 10 b ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi o "pojazdach" usuniętych z drogi. Natomiast w niniejszej sprawie nie usunięto z drogi pojazdu, tylko jego spalone resztki. Biegły rzeczoznawca dokonał oceny pozostałości po quadzie w postaci spalonej ramy bez numerów VIN i tabliczek znamionowych. Stwierdził również, że pojazd kwalifikuje się do recyklingu na podstawie ustawy z dnia 25.01.2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.1162 ze zm.).

Według nadesłanej opinii biegłego rzeczoznawcy, ocenie podlegała spalona rama Quada dziecięcego 1 miejscowego, bez numeru VIN i bez tabliczek znamionowych. Konstrukcja wskazuje, że Quad przeznaczony był dla dziecka w wieku 7 do 13 lat i wyposażony był w silnik jednocylindrowy o pojemności 48 ccm oraz dwubiegową skrzynię biegów zapożyczoną z małych kosiarek do trawy. Zgodnie § 1 załącznika Nr 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22.07.2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z 2002r ze zm.), każdy pojazd posiada swój własny numer identyfikacyjny VIN, który zostaje nadany pojazdowi przez producenta w celu jego identyfikacji. Jego celem jest zapewnienie, aby pojazd mógł być na jego podstawie jednoznacznie zidentyfikowany w ciągu 30 lat przez producenta lub przedstawiciela producenta, bez potrzeby żądania dalszych danych. Treść i budowę numeru identyfikacyjnego pojazdu VIN określa Norma ISO 3779 - 1983, dzięki czemu został stworzony jednolity dla całego świata system numerów identyfikacyjnych pojazdów samochodowych. Na świecie i w Polsce (nr VIN nie wymaga się dla pojazdu samochodowego zarejestrowanego po raz pierwszy przed dniem 1.01.1995 r.) podstawą do identyfikacji pojazdów jest nr VIN (inaczej nr nadwozia, podwozia). W przedmiotowej sprawie brak jest powyższego numeru VIN.

Mając na uwadze powyższy opis, wnioskodawca wskazał, iż taki "pojazd" nie spełnia warunków technicznych określonych m.in. w art. 66 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także w rozporządzeniu ministra infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t j. Dz. U z 2013 r., poz. 951 ze zm.). Konstrukcja pojazdu, jak podaje biegły sądowy w swojej ocenie, wskazuje na to, że nie mógł on być dopuszczony do ruchu na drogach publicznych w Polsce jak i krajach UE. Usunięte z drogi pozostałości po spalonym Quadzie, nie mogą być zatem regulowane w oparciu o przywołany przepis art. 130 a ust. 10 b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że "Jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego". Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ celny nie ma podstaw prawnych do przejęcia odpadu na podstawie przywołanego przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym i regulowania jego sytuacji w oparciu o obowiązujące przepisy szeroko rozumianego prawa celnego.

Zdaniem wnioskodawcy, Starosta jest organem właściwym do prowadzenia spraw według zasady wynikającej z art. art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepis art. 130 a ust. 10 b wymienionej ustawy, stanowiący wyjątek. Jeżeli odpadł cel w postaci "uregulowania sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego" to brak uzasadnienia do działania w sprawie Naczelnika Urzędu Celnego. Ponadto, w postępowaniu przeprowadzonym przez Policję, nie ustalono, czy pojazd był zarejestrowany w którymkolwiek z państw Wspólnoty. Nie ustalono również, że pojazd został wyprodukowany w innym kraju niż Polska. Domniemanie, że Quad został sprowadzony na teren RP powstało tylko na podstawie niemieckich tablic rejestracyjnych, których bezprawnie używał właściciel Quada. Podobną kwestię podniósł w swoim rozstrzygnięciu Sąd Rejonowy w Gdyni, w postanowieniu sygn. akt VII Ns 2909/14 z dnia 29.10.2014r., którym oddalił wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni o orzeczenie przepadku samochodu na rzecz Skarbu Państwa stwierdzając, że nie wykazano przede wszystkim, iż przedmiotowy pojazd nie został zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej. Jak wynika z informacji uzyskanej z Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Berlinie, pojazd nie został dopuszczony do ruchu na terenie Niemiec, natomiast brak jest potwierdzonej informacji, iż na terenie Unii Europejskiej pojazd ów nie był zarejestrowany. W powyższej sprawie, tak samo jak w niniejszej, będącej przedmiotem sporu, postępowanie dowodowe prowadził organ Policji. Kierując się powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni stwierdził, że nie jest organem właściwym do uregulowania sytuacji towaru przechowywanego przez Starostę w postaci pozostałości po spalonym Quadzie. Starosta Pucki w swoim kolejnym piśmie z dnia 23.11.2015r potwierdza, te "przedmiotowy quad narusza wymagania ochrony środowiska" lecz jednocześnie twierdzi, że przedmiotowy pojazd ma status niewspólnotowy i sytuacja usuniętych pozostałości winna być uregulowana w oparciu o przepisy prawa celnego przez Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta Powiatu Puckiego, wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w Gdyni a Starostą Powiatu Puckiego poprzez wskazanie Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni jako organu właściwego do uregulowania sytuacji prawnej usuniętych z drogi pozostałości w postaci ramy po spalonym quadzie.

Zdaniem Starosty Powiatu Puckiego, przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w Gdyni a Starostą Powiatu Puckiego winien być rozstrzygnięty poprzez wskazanie Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni jako organu właściwego do uregulowania sytuacji prawnej usuniętych z drogi pozostałości w postaci ramy po spalonym quadzie. Inne rozstrzygnięcie tegoż wniosku nie znajdowałoby oparcia w obowiązujących przepisach.

Starosta powołał art. 130 ust. 10 b ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej również jako p.r.d.): "Jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego.". Zarówno wykładnia językowa przepisu art. 130a ust. 10b p.r.d., jak i wykładnia celowościowa, prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni (dalej również jako Naczelnik) w swym wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego twierdzi, że przedmiotowy Quad nie jest pojazdem. Takie jego stanowisko jest błędne. Jak bowiem z samego wniosku Naczelnika wynika, że quad ten może być zidentyfikowany - wskazano, te jest to Quad przeznaczony dla dziecka w wieku 7 do 13 lat, wyposażony w silnik jednocylindrowy o pojemności 48 ccm ora dwubiegową skrzynię biegów zapożyczoną z kosiarek do trawy. Quad ten ma więc cechy pojazdu i da się go zidentyfikować. Dodać tu należy, że samo uszkodzenie (zniszczenie) pojazdu nie powoduje, że przestaje on być pojazdem. W przypadku bowiem usuwania pojazdu z drogi na podstawie art. 130 a p.r.d., bardzo często mamy do czynienia z uszkodzonym (zniszczonym) pojazdem, a gdyby pojazdów takich jako pojazdów nie traktować, znaczna część dyspozycji ich usunięcia wydawana byłaby bezpodstawnie. Naczelnik wskazuje również w swym wniosku, te niespełnienie przez quad pewnych warunków wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (dalej również jako r.w.t.) powoduje, iż quad ten nie może być uznany za pojazd. Również i takie wnioski Naczelnika są nietrafione. Samo bowiem niespełnienie pewnych warunków r.w.t. nie powoduje, że nie mamy do czynienia z pojazdem. Gdyby bowiem uznać taki tok myślenia, przykładowo za pojazd nie mógłby być uznany pojazd którego zderzaki i klamki drzwi mogą powodować niebezpieczeństwo zaczepienia innego uczestnika ruchu (§ 7 ust. 1 r.w.t. a contrario) lub pojazd, którego daszek reflektora albo krawędź wystającej części reflektora lub nadwozia, przykrywającej częściowo reflektor, nie jest zaokrąglony (§ 7 ust. 1 r.w.t. a contrario). Tak oczywiście nie jest. Tym samym, Starosta stwierdził, że samo niespełnienie poszczególnych wymogów stawianych przez r.w.t., wbrew temu co twierdzi we wniosku Naczelnik, nie powoduje, że dany środek transportu nie może być uznany za pojazd. Dodać również należy, że po myśli art. 320 lit. a rozporządzenia Komisji EWG z dnia 2 lipca 1993 r., jeżeli konieczne jest potwierdzenie statusu silnikowych pojazdów drogowych zarejestrowanych w Państwie. Członkowskim, pojazdy takie uważane są za wspólnotowe pod warunkiem, że posiadają tablice i dowód rejestracyjny, a dane umieszczone w dowodzie rejestracyjnym i na tablicach rejestracyjnych potwierdzają w niezaprzeczalny sposób ich wspólnotowy status. Takich warunków przedmiotowy quad nie spełnia.

|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

|Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. |

|U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu |

|terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między|

|organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W obu przypadkach spór kompetencyjny (i spór o właściwość) może powstać |

|tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono |

|nadania biegu postępowaniu. |

|W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w Gdyni a Starostą Powiatu |

|Puckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy związanej z uregulowanej sytuacji prawnej usuniętego z drogi |

|publicznej spalonego pojazdu marki Quad. |

|Jak wynika z akt sprawy, zgodnie z treścią art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym została wydana przez funkcjonariusza Komendy |

|Powiatowej Policji w Pucku dyspozycja usunięcia pojazdu marki Quad o nr rej. [...]. Usunięcie pojazdu z drogi było uzasadnione tym, |

|że pojazdem kierowała osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości i nie posiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do |

|kierowania lub użytkowania pojazdu. |

|W sprawie jest bezsprzeczne, że przedmiotowy Quad nie spełnia warunków, w myśl których pojazdy uważane są za wspólnotowe, a którymi |

|jest okoliczność posiadania tablic i dowodu rejestracyjnego, przy czym dane umieszczone w dowodzie rejestracyjnym i na tablicach |

|rejestracyjnych powinny potwierdzać w niezaprzeczalny sposób ich wspólnotowy status. |

|Odnośnie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowego pojazdu wypowiedział się przed Naczelnikiem Wydziału Komunikacji Starostwa |

|Powiatowego w Pucku w dniu 26 lutego 2013 r. m.in. P. D. w obecności swojego przedstawiciela ustawowego Elżbiety D.. W aktach sprawy |

|znajduje się oświadczenie z dnia 26 lutego 2013 r. podpisane przez E. D., według którego jej syn P. D. ur. 16.11.1985 r. jest |

|ubezwłasnowolniony a E. D. jest jego opiekunem prawnym i wyraża zgodę na przesłuchanie syna w sprawie pojazdu marki Quad nr rej [...]. |

|Organ uprzedził obecnych o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania w zakresie określonym w art. 83 § 1 i 2 Kodeksu postępowania |

|administracyjnego oraz odpowiedzialności z art. 233 Kodeksu karnego za fałszywe zeznania. P. D. w obecności przedstawiciela |

|ustawowego oświadczył, że pojazd marki Quad kupił w roku 2009, za 1000 zł. Nie posiada umowy kupna, nie pamięta od kogo pojazd |

|zakupił. Pojazd zakupił bez tablic rejestracyjnych. Z tego co wie, pojazd nie był wcześniej rejestrowany nigdzie. Aby móc się nim |

|poruszać zabrał tablicę rejestracyjną od ojca, która znajdowała się w piwnicy i zamontował do pojazdu marki Quad. I tak oznaczonym |

|pojazdem jeździł. W związku z awarią pojazdu doszło do wybuchu zbiornika benzyny w wyniku czego pojazd uległ podpaleniu. Pojazdu nie|

|odebrał z parkingu strzeżonego ponieważ nie miał pieniędzy. W przekonaniu Sądu, w realiach stanu faktycznego sprawy nie ma podstaw, |

|aby twierdzić, że pojazd jest zarejestrowany w państwie członkowskim Unii Europejskiej. Obecna podczas składania wyjaśnień przez P.|

|D., E. D. nie kwestionowała ich w żaden sposób. Wyjaśnienia te są spójne z wyjaśnieniami ojca P. D. tj. A. D., a także wynikiem |

|postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Starostwo Powiatowe w Pucku w ramach korespondencji prowadzonej z właściwymi |

|organami biura rejestracji w Hamburgu i Centralnego Biura Ewidencji Pojazdów w Flensburgu, już po wydaniu przez Sąd Rejonowy w |

|Wejherowie postanowienia sygn. akt [...] z dnia 27.09.2012r i zgodnie z jego zaleceniami. Sąd podziela pogląd Starosty Powiatu |

|Puckiego, i jego argumentację, że samo uszkodzenie (zniszczenie) pojazdu nie powoduje, że przestaje on być pojazdem. Sąd Rejonowy w |

|Wejherowie w postanowieniu sygn. akt [...] z dnia 27.09.2012r., którym oddalił wniosek Starosty Puckiego z udziałem P. D. o |

|orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stwierdzając, że nie wykazano, iż przedmiotowy pojazd nie został zarejestrowany na|

|terenie Unii Europejskiej, nie zakwestionował także pośrednio tym samym, że w sprawie mamy do czynienia z pojazdem. |

|Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), |

|jeżeli pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii |

|Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami|

|prawa celnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno wykładnia językowa tego przepisu, jak i wykładnia celowościowa, |

|prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, |

|który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Podany przez organy występujące w niniejszej sprawie stan faktyczny |

|wypełnia przesłankę cytowanego przepisu. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż przedmiotowy pojazd nie jest zarejestrowany. Zdaniem |

|Naczelnego Sądu Administracyjnego obecnie pojazd ten nie posiada statusu towaru wspólnotowego, gdyż po myśli art. 320 lit. a |

|rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r., jeżeli konieczne jest potwierdzenie statusu silnikowych pojazdów |

|drogowych zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, pojazdy takie uważane są za wspólnotowe pod warunkiem, że posiadają tablice i dowód|

|rejestracyjny, a dane umieszczone w dowodzie rejestracyjnym i na tablicach rejestracyjnych potwierdzają w niezaprzeczalny sposób ich |

|wspólnotowy status. Jak wynika z akt sprawy pojazd marki Quad nie jest zarejestrowany w żadnym państwie unijnym. Przeto przesłanki |

|cytowanego przepisu nie zostały spełnione. Nadto niepodobna obecnie potwierdzić jego wspólnotowego statusu. Z powyższych przyczyn |

|zasadne było, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., wskazanie jako organu właściwego w sprawie Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni. |

| |