Postanowienie NSA z 23 czerwca 2015 r., I OW 40/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Wleń o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Wleń a Burmistrzem Miasta i Gminy Świerzawa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. W. opiekuna prawnego E. i A. N.

Sprawa

w sprawie umieszczenia i ustalenia płatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Wleń jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) del. WSA Andrzej Góraj
starszy asystent sędziego Piotr Baryga protokolant

Uzasadnienie

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wleniu na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Wleń a Burmistrzem Miasta i Gminy Świerzawa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej i ustaleniu odpłatności.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionych A. i E. N. – M. W. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świerzawie wniosek o skierowanie podopiecznych na okres przerwy świątecznej do Domu Pomocy Społecznej w Szarocinie i ustalenie odpłatności. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świerzawie uznał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku i przekazał wniosek MGOPS we Wleniu. Dalej podkreślono, że zgodnie z art. 27 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Burmistrz Miasta i Gminy w Świerzawie w odpowiedzi na wniosek uznał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku i wniósł o jego oddalenie w całości. Zdaniem organu sprawa przeniesienia na okres świąt E. N. i A. N. jest sprawą o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Skierowanie wynika z pozostającej w obrocie prawnym w/w decyzji Starosty z 2011 r. Jeżeli chodzi o ponoszenie odpłatności to Burmistrz Miasta i Gminy Wleń ponosił odpłatność od daty skierowania do czasu niniejszej sprawy. Tym samym sprawę o umieszczenie w DPS w Szarocinie winien rozpoznać organ właściwy na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

M. W. będąc pracownikiem Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Wojcieszowie w ramach pełnionych obowiązków został ustanowiony prawnym opiekunem A. N. i E. N.. Zostali oni skierowani do placówki w Wojcieszowie z Gminy Wleń, gdzie mieszkali i mieszkają pozostali członkowie ich rodziny. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym mieszkańcy gminy stanowią z mocy prawa wspólnotę samorządową. Z tego faktu wywodzi się, że mieszkańcy czerpią prawa, ale także nakładane są na nich obowiązki. Mieszkańcem gminy jest osoba zamieszkująca na danym terytorium, w literaturze prawa samorządu terytorialnego akcentuje się potrzebę utożsamiania pojęcia mieszkaniec gminy z pojęciem zameldowania na pobyt stały. Zatem osoba zameldowana na pobyt stały na terenie danej gminy jest członkiem tej wspólnoty samorządowej. Osoby takie są członkiem tej wspólnoty samorządowej, a tym samym na tej wspólnocie spoczywa obowiązek partycypowania w kosztach pobytu takiej osoby w domu pomocy społecznej, co wynika z art. 61 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1 pkt 16 do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy: kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu.

Zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten jest unormowaniem szczególnym mającym zastosowanie w sprawie. Zgodnie z nim kluczową rolę odgrywa miejsce zamieszkania osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, ponieważ ono będzie wyznaczało właściwość miejscową organu pomocy społecznej. Osobą, która będzie umieszczana w domu pomocy społecznej nie jest prawny opiekun osoby ubezwłasnowolnionej, ale będzie to osoba, która będzie adresatem świadczenia. W przypadku takiego świadczenia jak korzystanie z domu pomocy społecznej osobą ubiegającą się o tę formę pomocy jest ta osoba, która do takiego domu będzie skierowana i będzie w nim przebywała, czyli E. N. i A. N..

W przypadku osób ubezwłasnowolnionych w zastępstwie których działa opiekun prawny powiązany wykonywanymi obowiązkami w ramach wykonywanej pracy z podopiecznymi nie powinien być adresatem przyznanego świadczenia. Gmina miejsca zamieszkania prawnego opiekuna nie jest związana z A. N. i Ewą N.. Opiekun prawny nadany z urzędu nie jest adresatem takiego świadczenia jak korzystanie z domu pomocy społecznej, gdzie w większości przypadków po umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej zmienia się opiekun prawny.

Ponad to A. N. i E. N. byli w ubiegłych latach umieszczani w domach pomocy społecznej na podstawie decyzji Gminy Wleń gdzie są zameldowani.

Powyższe wskazuje na brak właściwości Burmistrza Miasta i Gminy Świerzawa do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Wleń a Burmistrzem Miasta i Gminy Świerzawa, ponieważ oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. W. będącego opiekunem prawnym o czasowe przeniesienie całkowicie ubezwłasnowolnionych A. i E. N. ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Wojcieszowie do Domu Pomocy Społecznej w Szarocinie.

Odnosząc się do istoty sprawy podnieść należy, że art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określa właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Ustanawia on w ustępie 1 ogólną zasadę, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 tej ustawy, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Jest nią gmina, na której terenie znajdowało się miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu kierowania do domu. Zachowuje ona swą właściwość nawet wtedy, gdy dom pomocy, będący aktualnym miejscem zamieszkania takiej osoby, położony jest na obszarze działania innej gminy.

Interpretując przepis art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej należy mieć na względzie, że przypisuje on istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu. Przyjąć wszakże należy, że decyzja ta zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (zob. postanowienie NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 56/12, z 20 października 2011 r., sygn. akt I OW 110/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt sprawy z wnioskami o skierowanie E. N. i A. N. do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Wojcieszowie wystąpił w dniu 11 października 2001 r. Starosta Lwówecki, który był właściwy do załatwienia sprawy z uwagi na ich miejsce zamieszkania na terenie Gminy Wleń. Wniosek ten został skierowany do Starosty Złotoryjskiego w trybie obowiązującego wtedy § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych, zgodnie z którym jeżeli właściwy powiat nie może skierować dziecka do placówki z powodu braku placówki określonego typu lub z powodu braku miejsca w placówce niepublicznej tego typu na jego terenie, zwraca się do innego powiatu w granicach województwa z wnioskiem o skierowanie dziecka do odpowiedniej placówki. Następnie na mocy decyzji Starosty Złotoryjskiego z dnia 12 października 2001 r. E. N. i A. N. zostali skierowani do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Wojcieszowie.

Skoro właściwym do załatwienia sprawy umieszczenia w placówce E. i A. N. był Starosta Lwówecki, to właściwą do rozpoznania wniosku o skierowanie ich na okres przerwy świątecznej w Domu Pomocy Społecznej w Szarocinie jest, stosownie do regulacji art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, Gmina Wleń.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.