Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni, działający z upoważnienia Prezydenta Gdyni, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Giżycka, poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji kierującej W. L. do domu pomocy społecznej.
W jego uzasadnieniu podano, że stosownie do informacji zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego (str.
- z dnia 26 stycznia 2016 r. W. L. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Giżycku (woj. warmińsko-mazurskie) o skierowanie do domu pomocy społecznej w K. k. G. I. (woj. warmińsko-mazurskie). Wymieniona wiele lat mieszkała w Gdyni przy ul. [...] (woj. pomorskie), w dalszym ciągu posiada pod wskazanym adresem stałe zameldowanie. W okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] września 2015 r. przebywała w Szpitalu Psychiatrycznym w W. (woj. warmińsko-mazurskie). Po wypisaniu ze szpitala nie mogła powrócić do poprzedniego miejsca zamieszkania i zamieszkała z synem K. Z. w G. Pracownik socjalny zaznaczył, iż pobyt W. L. w G. ma charakter incydentalny i właściwym miejscowo do rozpatrzenia sprawy jest Ośrodek w Gdyni, jednakże stwierdzenie to stoi zdaniem wnioskodawcy w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Na str. 9 kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazane zostały dane lekarza pierwszego kontaktu. Wybór lekarza podstawowej opieki zdrowotnej uzależniony jest przeważnie od miejsca zamieszkania/stałego pobytu pacjenta; ażeby go dokonać trzeba złożyć tzw. deklarację wyboru. Zgodnie z doświadczeniem życiowym - wybór lekarza opieki zdrowotnej nie należy do decyzji pochopnych. Lekarz, którego wskazała zainteresowana przyjmuje w NZOZ Poradni [...] w Giżycku. W oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 26 stycznia 2016 r. W. L. wskazała adres: ul. [...], [...] Giżycko, odnośnie nieruchomości nie wskazała żadnego majątku. Na str. 5 kwestionariusza jej sytuację mieszkaniową określono poprzez wskazanie miejsca zamieszkania w Giżycku, brak jakichkolwiek danych odnośnie nieruchomości znajdującej się w Gdyni, jaki tytuł prawny ma Pani L. (umowa najmu, użyczenia, inne). Na str. 4 kwestionariusza nie wskazano żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w Gdyni, co świadczy o tym, iż wymieniona nie opłaca czynszu ani innych opłat. Ze wspomnianego wyżej oświadczenia o stanie majątkowym wiadomym jest, iż nie jest właścicielką nieruchomości w Gdyni. Wymieniona ewidentnie przebywa w Giżycku, w żadnym dokumencie nie deklaruje zamiaru powrotu do Gdyni, wręcz przeciwnie w podaniu o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych z dnia [...] stycznia 2016 r. prosi o umieszczenie w domu pomocy społecznej w K., ponieważ "placówka ta dysponuje wolnymi miejscami, jest też położona niedaleko miejsca zamieszkania moich dzieci i umiejscowiona w ładnej spokojnej okolicy, daleko od dużych miast i hałaśliwych miejsc, których nie lubię." Ponadto wnioskodawca zaakcentował, iż nawet gdyby Pani L. deklarowała zamiar stałego pobytu w Gdyni, nie byłoby to adekwatne do jej sytuacji osobistej. Wymieniona nie może mieszkać sama, ponieważ potrzebuje opieki osoby drugiej. Na 4 stronie kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego w rubryce 12 wskazano dzieci zainteresowanej. K. Z. oraz B. B. zamieszkują w Giżycku, K. Ż. zamieszkuje w K. (woj. warmińsko-mazurskie). W ocenie wnioskodawcy z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, ażeby możliwym było przeprowadzenie się któregokolwiek z dzieci do Gdyni celem sprawowania opieki nad matką. Od opuszczenia Szpitala Psychiatrycznego w W. centrum interesów życiowych Pani L. koncentruje w Giżycku. Z Gdynią wymienioną łączy jedynie przeszłość i zameldowanie na pobyt stały. W świetle przytoczonych okoliczności oraz wskazanych we wniosku orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskujący organ skonstatował, iż miejsce zamieszkania W. L. w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego znajduje się w Giżycku. Nawet jeżeli uznać by, iż nie można ustalić zamiaru pobytu stałego wymienionej, to wówczas należałoby ustalić właściwość miejscową na podstawie art. 21 § pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli według miejsca pobytu Pani L. również znajdującego się w Giżycku.
Burmistrz Giżycka w odpowiedzi na wniosek wskazał, że z ustaleń dokonanych w trakcie wywiadu środowiskowego wynika, iż pobyt W. L. na terenie miasta Giżycka trwał kilka miesięcy i spowodowany był stanem zdrowia oraz koniecznością opieki ze strony rodziny. Postulował zatem wskazanie jako organu właściwego Prezydenta Gdyni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gdynia, reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni a Burmistrzem Giżycka, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku W. L. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Przystępując do jego rozpoznania trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.), zatem wśród jej przepisów wypada poszukiwać podstawy do ustalenia organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy. Art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, stanowi że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w jej art. 101. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oba wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej ściśle korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I OW 201/12, publ. CBOSA). Dla ustalenia ośrodka pomocy społecznej, właściwego do rozpoznania wniosku W. L. o skierowanie do domu pomocy społecznej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, w rozumieniu cytowanych przepisów. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania", odwołać się należy do rozumienia tego określenia wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Określenie to zawiera zatem dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny). Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, publ. CBOSA).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że W. L. pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Giżycku o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych w K. koło G. I. W przeprowadzonym przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Giżycku wywiadzie środowiskowym zainteresowana wskazała, że przebywa i zamieszkuje we Giżycku przy ul. [...] u swojego syna. Z akt sprawy wynika ponadto, że jest ona nadal zameldowana w Gdyni, gdzie mieszkała przez wiele lat. Jednakże z uwagi na pogarszający się stan zdrowia została ona skierowana i przebywała w Szpitalu Psychiatrycznym w W. w okresie od czerwca do września 2015 r. Po wypisaniu ze szpitala, ze względu na konieczność opieki, została zabrana przez rodzinę i aktualnie zamieszkuje z synem w Giżycku. Ponadto w piśmie z dnia 31 marca 2016 r. W. L. wskazała, iż u syna w Giżycku jest jej bardzo dobrze i prosi o możliwość pozostania u niego do końca września br.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności wynikające z akt sprawy oraz dalsze przedstawione we wniosku przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni świadczą o tym, że na dzień złożenia wniosku przez zainteresowaną jej centrum życiowych interesów koncentrowało się, i jest tak nadal, w Giżycku, gdzie ma zamiar i chce dalej przebywać. W tym kontekście adres stałego zameldowania w Gdyni nie podważa ustaleń świadczących o tym, że zainteresowana przebywa z zamiarem stałego pobytu na terenie Giżycka. Samo zameldowanie jest tylko kategorią administracyjną – rejestracyjną, nieświadczącą o miejscu zamieszkania w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu Kodeksu cywilnego.
Zatem, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej należało wskazać Burmistrza Giżycka, o czym Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i cytowanych przepisów.
----------------------- 5