Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2009 Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry wystąpił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Jelenia Góra w sprawie wniosku W. S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...] zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze działając w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a. przekazał do rozpoznania według właściwości Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Tarnowskich Górach wniosek W. S., o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Organ przekazujący powołał się na art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) wskazując, że W. S. jest osobą bezdomną a gminą ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały jest Gmina T. G., a zatem pomoc społeczną powinien przyznać burmistrz tej gminy.
Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry nie zgadza się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta Jelenia Góra przedstawionym w uzasadnieniu postanowienia. Z dokumentów dołączonych do akt sprawy wynika, że ubiegający się o pomoc W. S. nie mieszka i nie przebywa na terenie T. G. od ponad [...] lat. Wnioskodawca ustalił, iż od [...] lipca 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r. W. S. posiada adres pobytu czasowego w [...] Górze przy ul. [...] i jest wpisany do rejestru wyborców w [...] Górze. Ponadto złożył on oświadczenie, że od [...] lat zamieszkuje na terenie [...] Góry, aktualnie pozostaje bez pracy, mieszka w schronisku [...] i jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w [...] Górze.
Ponadto W. S. przyznał, że nie chce wracać w rodzinne strony i zerwał wszystkie kontakty z rodziną. Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry nie podziela poglądu, że W. S. jest osobą bezdomną. Schronisko, w którym przebywa w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) nie jest pomieszczeniem krótkotrwałym, lecz zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe od dłuższego czasu. Zdaniem wnioskodawcy organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Jelenia Góra podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] października 2008 r. Podstawę tego postanowienia stanowiło ustalenie, że W. S. jest osobą bezdomną myśl art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego jej zameldowania na pobyt stały, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że ostatnim miejscem zameldowania W. S. jest miasto T. G., ul[...]. Fakt przebywania w Schronisku [...] [...] przy ul. [...] w [...] Górze nie pozbawia W. S. statusu osoby bezdomnej. W ocenie tego organu schronisko jest bowiem pomieszczeniem przeznaczonym do krótkotrwałego pobytu osób.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Tarnowskie Góry, a Prezydentem Miasta Jelenia Góra, albowiem oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku W. S. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.
Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczenia z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (ust. 2).
Wobec takiego uregulowania zagadnienia właściwości organów w pierwszej kolejności należy ustalić, czy W. S., jako osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, posiada miejsce zamieszkania, a jeżeli go nie posiada to, czy jest osobą bezdomną. W pierwszym przypadku o właściwości organu decydują wymogi określone w art. 25 k.c., a w drugim - warunki określone w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku W. S. można wskazać taką miejscowość. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wydanego przez Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] wynika, że W. S. posiadał ostatni adres pobytu stałego w T. G. przy ul. [...] w okresie od [...] stycznia 1968 r. do [...] marca 1999 r. natomiast aktualnie miejscem jego pobytu czasowego jest [...] Góra ul. [...] (od [...] lipca 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r.).
Ponadto z zebranego w sprawie materiału wynika, że został wpisany do rejestru wyborców w [...] Górze, jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w [...] Górze jako bezrobotny, wcześniej pracował w [...] Górze. Ponadto W. S. oświadczył, że od [...] lat przebywa w [...] Górze i od tego też czasu nie utrzymuje kontaktu z rodziną zamieszkałą w T. G. Wśród dokumentów zgromadzonych w sprawie znajduje się również adnotacja o pobycie W. S. w Schronisku [...] w [...] Górze.
Z powyższego wynika, że [...] Górę należy uznać za obecne miejsce zamieszkania W. S., ponieważ tam obecnie umiejscowione jest jego centrum życiowe. Zgodnie z przepisem art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Stosując to kryterium należy uznać, iż ze względu na osobistą i materialną sytuację W. S. przebywa on w [...] Górze z zamiarem stałego pobytu i miejscowość ta stanowi jego miejsce zamieszkania.
Mając zatem na względzie treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazać należy Gminę Jelenia Góra jako właściwą do rozpoznania przedmiotowej sprawy, bowiem jest to gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustosunkowując się do błędnego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska Prezydenta Miasta Jelenia Góra przyjmującego, że W. S. jest osobą bezdomną, należy w pierwszym rzędzie odnieść się do pojęcia osoby bezdomnej w myśl ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 6 pkt 8 tej ustawy za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Natomiast lokalem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.) jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Schronisko [...] w [...] Górze służy między innymi do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, jednocześnie nie może być traktowana jako pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów, gdyż spełnia społecznie inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele - nie służy celom turystycznym lub wypoczynkowym.
Z tego też powodu oraz mając na uwadze, że ubiegający się o przyznanie świadczenia do dnia [...] sierpnia 2009 r. posiada czasowy pobyt na terenie [...] Góry, nie zachodzą podstawy do uznania W. S. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 4 i 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.