Uzasadnienie
Wójt Gminy R. wnioskiem z dnia 27 lutego 2014 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. W. będącej opiekunem prawnym o przeniesienie całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. z Domu Pomocy Społecznej w J. do Domu Pomocy Społecznej w M. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że całkowicie ubezwłasnowolniony H. Ś. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w J. na podstawie decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w 2009 r. Wówczas opiekunem prawnym była matka – B. Ś., zamieszkała na terenie Gminy R. Po śmierci B. Ś. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. została siostra - L. W., zamieszkała na terenie Gminy C. Właściwość miejscową organu - w oparciu o przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 27 k.c. - ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, jest miejsce zamieszkania jej opiekuna. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że miejscem zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej jest miejsce zamieszkania jej opiekuna. Ustawodawca miał w tym przypadku na uwadze fakt, że to opiekun prawny jest reprezentantem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, sprawuje nad nią pieczę i zarządza jej majątkiem. Zatem aby opiekun mógł się ze swych obowiązków, prawidłowo i z korzyścią dla podopiecznego wywiązać, wszystkie informacje i sprawy, dotyczące osoby ubezwłasnowolnionej, muszą koncentrować się wokół jej opiekuna. Z tego także powodu, wydaje się rzeczą pożądaną, by osoba ubezwłasnowolniona całkowicie była umieszczona w domu pomocy społecznej usytuowanym w pobliżu rzeczywistego miejsca zamieszkania jej opiekuna prawnego, co ma zastosowanie w powyższym przypadku. Zatem według miejsca zamieszkania opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. – L. W. należało ustalić właściwą miejscowo gminę.
Mając powyższe na względzie, Wójt Gminy R. wniósł o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość i wskazanie Wójta Gminy C. jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, tj. do podjęcia decyzji o skierowaniu całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. do Domu Pomocy Społecznej w M. Odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość złożył Wójt Gminy C., wnosząc o wskazanie Wójta Gminy R. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku L. W. Wójt Gminy C. nie zgodził się z twierdzeniami podnoszonymi przez wnioskodawcę, że przeniesienie osoby przebywającej w domu pomocy społecznej do innego domu pomocy społecznej wymaga wydania nowej decyzji kierującej. Wręcz przeciwnie, żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz uregulowań zawartych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do zastosowania takiego rozwiązania. Zmiana domu pomocy społecznej nie pozwala na wydanie nowej decyzji kierującej do domu pomocy społecznej. W takim przypadku należy wydać decyzję zmieniającą własną decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej, bądź to na podstawie art. 155 k.p.a. (jeżeli wnioskuje o to strona lub wyraża zgodę na takie rozwiązanie) lub w oparciu o art. 163 k.p.a. w związku z art. 106 ust. 5 i art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że nastąpiła zmiana sytuacji osobistej strony uzasadniająca zmianę domu pomocy społecznej. Po wydaniu takiej decyzji przez GOPS w R. organ, który wydał decyzję umieszczającą ww. w Domu Pomocy Społecznej w J. zobowiązany będzie stwierdzić wygaśnięcie swojej decyzji (art. 162 k.p.a.), a PCPR w U. wyda nową decyzje umieszczającą H. Ś. w Domu Pomocy Społecznej w M. Argumentacja powyższa wynika wprost z treści art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. L. W. składając wniosek o zmianę domu pomocy społecznej dla swojego całkowicie ubezwłasnowolnionego brata nie składała tego wniosku w swoim imieniu, ponieważ nie może być stroną takiego postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a, lecz jako opiekun prawny reprezentuje swojego brata i w jego imieniu złożyła przedmiotowy wniosek. W związku z tym w niniejszym przypadku nie znajdują zastosowania powołane w piśmie przepisy art. 101 ust. 1 i art. 59 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 27 kodeksu cywilnego, ponieważ nie mamy tu do czynienia z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej, lecz o zmianę decyzji kierującej poprzez zmianę domu pomocy społecznej.
Organ podkreślił ponadto, że jak słusznie zaznaczył wnioskodawca, Gmina R. od dnia umieszczenia H. Ś. w Domu Pomocy Społecznej w J. ponosi odpłatność za jego pobyt i nadal tą odpłatność będzie ponosić nawet jeżeli ww. zostanie przeniesiony do Domu Pomocy Społecznej w M. Tym samym to GOPS w R. będzie wydawał decyzje dotyczące odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Tenże organ będzie też właściwy do rozpatrywania innych wniosków H. Ś. dotyczących świadczeń z pomocy społecznej np. o pomoc finansową, dlatego brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych, aby wniosek o przeniesienie ww. do innego domu pomocy społecznej był rozpatrywany przez inny organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R. a Wójtem Gminy C., ponieważ oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku L. W. będącej opiekunem prawnym o przeniesienie całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. z Domu Pomocy Społecznej w J. do Domu Pomocy Społecznej w M. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), właściwość miejscową gminy w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 tej ustawy, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej.
Interpretując przepis art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej należy mieć na względzie, że przypisuje on istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu. Przyjąć wszakże należy, że decyzja ta zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (zob. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 56/12, z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OW 110/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z akt sprawy, H. Ś. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w J. na podstawie decyzji z dnia [...] września 2009 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Zatem, stosownie do regulacji art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, Wójt Gminy R. jest właściwy do rozpoznania wniosku L. W. będącej opiekunem prawnym o przeniesienie całkowicie ubezwłasnowolnionego H. Ś. z Domu Pomocy Społecznej w J. do Domu Pomocy Społecznej w M. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.