Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta K., a Wójtem Gminy E. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SO/Gl 69/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przekazał wniosek według właściwości do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Akta sprawy wraz z wnioskiem wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 4 marca 2014 r.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazano, że w dniu 8 listopada 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek W. A., o skierowanie do domu pomocy społecznej wraz z wywiadem środowiskowym. Wniosek został przekazany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w E. W. A. zamieszkuje obecnie u swojej siostry w K. Z., gdzie był zameldowany na pobyt czasowy od dnia 3 października 2012 r. do dnia 3 października 2013 r. Wymieniony ostatnio zameldowany był na pobyt stały w K. Przywołując treść art. 101 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 i art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm.), wnioskodawca podał, że zarówno opis sytuacji życiowej zainteresowanego, dokonany przez pracownika socjalnego, jak i oświadczenie W. A. potwierdzają, że nadal mieszka on i prowadzi gospodarstwo domowe w mieszkaniu swojej siostry, nie przebywa w żadnej placówce czy innej instytucji zapewniającej schronienie osobie bezdomnej. Wobec tego nie można uznać go za osobę bezdomną i zastosować art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. to Wójt Gminy E. jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej z uwagi na treść art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 ustawy – Kodeks cywilny.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. wskazał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku W. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta K. Na dzień złożenia wniosku zainteresowany posiadał zameldowanie na pobyt stały w K. Na terenie gminy E. przybywa jedynie czasowo, na okres rehabilitacji i sprawowania niezbędnej opieki nad nim przez jego siostrę. Nigdy nie wystąpił o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, jak też nigdy nie deklarował zamiaru zmiany miejsca zamieszkania. Zmiana miejsca zamieszkania podyktowana była jedynie stanem zdrowia zainteresowanego i brakiem możliwości zapewnienia opieki przez jego córki. Decyzję o zmianie miejsca zamieszkania zainteresowany podjął jedynie na prośbą swojej siostry, która podjęła się opieki nad nim do czasu poprawy zdrowia. Zameldowanie czasowe u siostry wskazuje, że jest to jedynie etap przejściowy celem tymczasowego wsparcia i ustalenia przez właściwe komisje lekarskie stopnia niepełnosprawności, które w konsekwencji dawałoby możliwość otrzymania renty inwalidzkiej i umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zainteresowany nie wiązał zatem swoich dalszych losów życiowych z nowym miejscem pobytu u siostry. Decydujące tym samym dla oceny właściwości organu administracji jest miejsce stałego zameldowania, które łączyć należy z zamiarem strony stałego tam przebywania (art. 25 Kodeksu cywilnego).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku W. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało, zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy W. A. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.
Z akt sprawy wynika, że W. A. mieszka w K. w mieszkaniu swojej siostry, z nią i jej rodziną. Pozostaje pod opieką rodziny, jednakże ze względu na pogarszający się stan zdrowia oczekuje na skierowanie go do domu pomocy społecznej. Lokal, w którym przebywa W. A. jest lokalem mieszkalnym, o którym mowa w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Tym samym nie są spełnione przesłanki wskazane w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej niezbędne dla uznania go za osobę bezdomną.
W tych okolicznościach przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust 1 tej ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Obecnie W. A. korzysta ze wsparcia udzielonego mu przez siostrę w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w K. Ta miejscowość stanowi, zatem centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W chwili obecnej, ze względu na stan rodzinny i stan zdrowia W. A. nie można przyjąć odmiennego stanowiska (art. 25 ustawy Kodeks cywilny).
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy E. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Wójta Gminy E.