Postanowienie NSA z 25 czerwca 2013 r., I OW 50/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gniezna o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gniezna a Burmistrzem Krosna Odrzańskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej umieszczenia M. M. w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Krosna Odrzańskiego jako właściwego do rozpoznania sprawy o umieszczenie M. M. w domu pomocy społecznej.

Skład

sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz przewodniczący
Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia del. WSA Marian Wolanin przewodniczący
sekretarz sądowy Julia Chudzyńska protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Gniezna wnioskiem z dnia 11 marca 2013 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu między Prezydentem Miasta Gniezna a Burmistrzem Krosna Odrzańskiego w sprawie umieszczenia M. M. w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 13 września 2012 r. Szpital Wojewódzki dla Nerwowo i Psychicznie Chorych "[...]" w Gnieźnie wystąpił, za zgodą Sądu, do Ośrodka Pomocy Społecznej w Krośnie Odrzańskim o umieszczenie M. M. w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem Prezydenta Miasta Gniezna Dyrektor Szpitala słusznie kierował ten wniosek zgodnie z właściwością organu do Krosna Odrzańskiego, mając za podstawę ważny dowód osobisty zainteresowanego, wydany przez Burmistrza Krosna Odrzańskiego, potwierdzający adres zameldowania przy ul. [...] 25/6 w Krośnie Odrzańskim, a także inne dokumenty takie jak: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lipca 2005 r. i dokumenty medyczne. Adres ten potwierdził również pracownik socjalny szpitala w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 6 września 2012 r.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Krośnie Odrzańskim w zawiadomieniu z dnia 16 stycznia 2013 r. uznając się za organ niewłaściwy w sprawie, wskazał, że M. M. został wyeksmitowany w dniu 14 sierpnia 2008 r. z mieszkania przy ulicy [...] w Krośnie Odrzańskim, a w konsekwencji wymeldowany decyzją Burmistrza Krosna Odrzańskiego z pobytu stałego. Potwierdza to zaświadczenie o wymeldowaniu z Urzędu Miasta w Krośnie Odrzańskim z dnia 27 września 2012 r. Ponadto Kierownik OPS w Krośnie oparł się o pismo Prokuratury Rejonowej w Gnieźnie, w którym organ ten pytał o sytuację p. M. zamieszkałego Gniezno ul. [...] 16/1 i uznał, że wskazanie tego adresu potwierdza fakt, iż z miejscem tym M. związał swoje życie, stąd jest to jego miejsce zamieszkania, a więc na tej podstawie zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwym organem jest Dyrektor MOPS w Gnieźnie.

Dyrektor MOPS w Gnieźnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, że osoba p. M. nie figuruje w zbiorach meldunkowych miasta Gniezna. Ponadto wyjaśnił, że p. M. nie zamieszkuje w Gnieźnie przy ulicy [...] 16/1 i nigdy nie był tam zameldowany, mieszkał tam jedynie kilka miesięcy bez zamiaru stałego pobytu, gdyż jest siostrzeńcem K. M. - właściciela mieszkania. M. M. jest jedynie pacjentem Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gnieźnie, w którym jest hospitalizowany. Według ustaleń pracownika socjalnego, p. M. przebywa w szpitalu od 6 maja 2009 r. Wcześniej przebywał w tym szpitalu przez kilka miesięcy w roku 2008. Z faktu tego nie można wyciągnąć wniosku, że osoba która wymaga nawet długotrwałego leczenia, przebywa w szpitalu z zamiarem stałego pobytu. Należy założyć, że przebywanie w szpitalu jest jedynie okresowo niezbędne do prowadzenia procesu leczenia, a nie jest miejscem gdzie osoba przebywa z zamiarem pobytu. Poza tym fakt, że na terenie miasta Gniezna położony jest szpital, w którym leczony jest p. M. nie stanowi, że Ośrodek w Gnieźnie jest właściwy i nie ma oparcia prawnego w przepisach art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które wskazują jako właściwą - gminę miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przedmiotowej sprawie nie można więc ustalić właściwości według miejsca zamieszkania ani pobytu.

Zdaniem organu w momencie rozpoznawania sprawy zainteresowany jest osobą bezdomną, spełnia warunki przewidziane w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, niezameldowaną na pobyt stały wskutek wykonania wyroku eksmisyjnego i wymeldowania z gminy Krosno Odrzańskie. W tej sytuacji należy stosować art. 101 ust. 2 jako wyjątek od przyjętej reguły, który wskazuje jako właściwą, gminę ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, a taką jest Krosno Odrzańskie.

Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Krośnie Odrzańskim w odpowiedzi na wniosek podniósł, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż M. M. od dnia 14 sierpnia 2008 r. nie zamieszkuje i nie przebywa na terenie gminy Krosno Odrzańskie. M. M. i jego matka opuścili gminę Krosno Odrzańskie bez wymeldowania. Z lokalu mieszkalnego w Krośnie Odrzańskim przy ul. [...] 25/6 M. M. został wymeldowany administracyjnie na podstawie decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Dalej organ wskazał, że M. M. prawdopodobnie po opuszczeniu Krosna Odrzańskiego zamieszkał w Gnieźnie i tam koncentrował swoje sprawy życiowe. Ustaleń w zakresie zamieszkiwania i ustalenia adresu w 2009 r. dokonywała prawdopodobnie Prokuratura Rejonowa w Gnieźnie. W piśmie skierowanym do OPS w Krośnie Odrzańskim w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w środowisku poprzedniego miejsca zamieszkania M. M. w Krośnie Odrzańskim, Prokurator wskazał jako obecne miejsce zamieszkania Gniezno ul. [...] 16/1. Ponieważ pod tym adresem zamieszkuje rodzina M. M., jest wysoce prawdopodobne, że po opuszczeniu Krosna Odrzańskiego M. M. zamieszkał właśnie pod tym adresem. Z adresu tego był prawdopodobnie kilkakrotnie hospitalizowany do Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gnieźnie. W Gnieźnie ubiegał się również o ustalenie stopnia niepełnosprawności i orzeczenie takie uzyskał w 2009 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Również Sąd Rejonowy w Gnieźnie orzekał o umieszczeniu M. M. w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych psychicznie, przy udziale członków rodziny zamieszkałych w Gnieźnie tj. Konrada M. i K. M. a lekarz orzecznik ZUS w Poznaniu w 2009 r. wydał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy.

Z powyższego wynika, że centrum życiowe M. M. od 2008 r. nie było związane z Krosnem Odrzańskim lecz z Gnieznem, mimo że nie był tam zameldowany. Zgodnie z art. 59 ustawy o pomocy społecznej właściwa do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do regulacji art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem negatywnego sporu o właściwość, który powstał między Prezydentem Miasta Gniezna a Burmistrzem Krosna Odrzańskiego, stała się kwestia umieszczenia M. M. w domu pomocy społecznej.

Rozstrzygając wniesiony spór Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, iż właściwość miejscową gminy w sprawach o świadczenie z pomocy społecznej określa przepis art. 101 ustawy o pomocy społecznej. W myśl ust. 1 art. 101 właściwość tę określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia miejsce zamieszkania ustala się go według przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, iż M. M. mieszkał przy ul. [...] 25/6 w Krośnie Odrzańskim skąd został wyeksmitowany w dniu 14 sierpnia 2008 r. Decyzją Burmistrza Krosna Odrzańskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. został wymeldowany z pobytu stałego. Aktualnie przebywa w Szpitalu Wojewódzkim dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gnieźnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo organ wnioskujący o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu stwierdził, że szpital jest miejscem, gdzie M. M. przebywa jedynie w okresie niezbędnym do prowadzenia procesu leczenia, a nie miejscem, gdzie osoba przebywa z zamiarem pobytu.

W takiej sytuacji Prezydent Miasta Gniezna zasadnie twierdzi, że strona jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Z materiału zebranego w sprawie nie wynika aby strona zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, i nie jest też zameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W przypadku osób bezdomnych, zgodnie z przepisem art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

W rozpoznawanej sprawie ostatnim miejscem zameldowania M. M. na pobyt stały jest Krosno Odrzańskie.

Z tych wszystkich względów należało wskazać Burmistrza Krosna Odrzańskiego, jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.