Uzasadnienie
Burmistrz Miasta W., reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku T. K. o przyznanie dodatku węglowego, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta C. jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 8 września 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako "MOPS") w W. wpłynął wniosek wyżej wymienionego o wypłatę dodatku węglowego. Jako adres zamieszkania we wniosku wskazano osiedle [...] w W.. W wyniku weryfikacji danych zawartych we wniosku, na podstawie deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z dnia 23 czerwca 2022 r., ustalono że zainteresowany zamieszkuje w C.. Równocześnie na podstawie informacji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wywiedziono, że zainteresowany nie zamieszkuje na terenie gminy W., albowiem nie jest ujęty w systemie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z uwagi na powyższe okoliczności w dniu 18 listopada 2022 r. wniosek został przesłany do Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako "OPS") w C..
Dnia 27 grudnia 2022 r. akta sprawy zostały zwrócone MOPS w W. z dołączonymi wyjaśnieniami wnioskodawcy, iż posiada on dom mieszkalny w W., a w C. wynajmuje lokal mieszkalny w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym mieście.
Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powołał się na art. 2 ust. 15a pkt 1 i 3 ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym, dokonując weryfikacji wniosku wójt, burmistrz, prezydent miasta, bierze pod uwagę w szczególności m.in. informacje wynikającej z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2519), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W kontekście powyższego przepisu wskazano, że z uzyskanych informacji z Referatu Rozwoju Gospodarczego i Środowiska wynika, że zainteresowany w dniu 12 listopada 2019 r. złożył deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zadeklarował, że nieruchomość położona na osiedlu [...] stanowi nieruchomość, na której znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości rekreacyjno-wypoczynkowe wykorzystywane jedynie przez część roku.
Z kolei z danych z rejestru PESEL wynika, że zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w C. przy ul. [...].
Powołując się na art. 25 Kodeksu cywilnego organ wskazał, że zainteresowany w C. prowadzi działalność gospodarczą oraz wynajmuje mieszkanie, a jego córki uczęszczają do placówek edukacyjnych w tym mieście. Tym samym organ uznał, że centrum życiowe zainteresowanego znajduje się w C..
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta C., reprezentowany przez Dyrektora OPS w C., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy występującymi w sprawie organami poprzez wskazanie Burmistrza Miasta W. jako organu właściwego w sprawie.
Argumentując powyższe stanowisko wskazano, iż wezwaniem z dnia 8 grudnia 2022 r., przesłanym na adres ul. [...] w C. organ wezwał zainteresowanego do określenia miejsca pobytu i centrum życiowego. W odpowiedzi na wezwanie zainteresowany złożył oświadczenie, że nie przebywa pod adresem zameldowania od ok. 1,5 roku i że lokal ten zamieszkiwany jest przez inną osobę. Powyższa informacja została potwierdzona przez zarządcę budynku, w którym mieści się przedmiotowy lokal. Ponadto zainteresowany przesłał kopie rachunków z ponoszonych opłat za nieruchomość w W.. Organ wskazał, iż wyżej wymieniony nie figuruje w rejestrze świadczeń z pomocy społecznej, dodatków mieszkaniowych, stypendium socjalnego i świadczeń rodzinnych. Do dnia 31 maja 2022 r. zainteresowany był uprawniony i pobierał świadczenia wychowawcze. Wniosek o ustalenie uprawnień do świadczeń wychowawczych był składany na adres: C., ul. [...] w dniu 1 lutego 2021 r., tj. w okresie kiedy zainteresowany zamieszkiwał jeszcze pod wyżej wskazanym adresem.
Mając na uwadze powyższe OPS w C. przekazał akta Burmistrzowi Miasta W., jako właściwemu w sprawie.
Po przeprowadzeniu dalszego postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta W. ponownie przekazał akta do C. uznając się za niewłaściwego w sprawie uznając, że centrum życiowe wnioskodawcy znajduje się w C. pod adresem [...].
Po otrzymaniu akt sprawy OPS w C. ponownie wezwał zainteresowanego do złożenia wyjaśnień. Oświadczeniem z dnia 30 stycznia 2023 r. zainteresowany odniósł się do wezwania i opisał stan faktyczny. Następnie w dniu 31 stycznia 2023 r. zainteresowany przesłał umowę o świadczenie usług zakwaterowania, jako potwierdzenie miejsca pobytu w C. w razie konieczności, oraz oświadczenie zarządcy budynku mieszczącego się pod adresem: C., ul.[...], które dotyczy lokalu nr [...], jako potwierdzenie, iż rodzina zainteresowanego nie zamieszkuje z żadnym z lokali mieszczących się w kamienicy, a lokal nr [...] zamieszkuje inna rodzina.
Organ nadmienił, iż wnioskodawca na żadnym etapie postępowania nie zmienił miejsca zamieszkania wskazanego we wniosku, podtrzymując tym samym, że wnioskuje o wypłatę dodatku węglowego na miejsce zamieszkania zlokalizowane pod adresem [...] W. os. [...], w którym również zamieszkuje. Tym samym w ocenie organu Burmistrz Miasta W. winien rozpatrzyć wniosek, a w przypadku nie spełnienia wymagań odmówić wnioskowanego świadczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta W. a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego w przedmiocie rozpoznania wniosku T. K. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141 ze zm., powoływanej, jako "Ustawa"), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy.
W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 Ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.
W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawca jako swoje miejsce zamieszkania podał miejscowość W. i określił Burmistrza Miasta W. jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jego gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.