Postanowienie NSA z 15 czerwca 2012 r., I OW 65/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 czerwca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy z wniosku Burmistrza Gąbina o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gąbina a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. S. z dnia 1 grudnia 2011 r. o przyznanie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Skład

sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący
sędzia del. NSA Jerzy Krupiński przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący
Małgorzata Kamińska protokolant

Uzasadnienie

Burmistrz Gąbina wnioskiem z dnia 12 marca 2012 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Burmistrzem Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku M. S. o przyznanie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że wnioskodawca faktycznie zamieszkuje w Warszawie przy ul. N., natomiast na terenie Gminy Gąbin jest tylko zameldowany pod adresem N. T..

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 6 listopada 2006 r. Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gąbinie podwyższył kwotę zasiłku stałego, przyznanego M. S. decyzją tego samego organu z dnia 17 października 2005 r., do kwoty 300 zł.

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2011 r. Burmistrz Gąbina odmówił przyznania stronie dalszej pomocy w formie zasiłku stałego, wskazując m. in., że zawarł on związek małżeński z T. A. i zamieszkał na stałe w Warszawie przy ul. N., gdzie zamieszkuje też córka jego żony O. B. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, w wyniku czego powtórną decyzją z dnia 31 października 2011 r. organ I instancji zmienił decyzję z dnia 6 listopada 2006 r. i przyznał stronie zasiłek stały w kwocie 133,34 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 listopada 2010 r. do 30 czerwca 2012 r. Ta decyzja również została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, decyzją z dnia 28 grudnia 2011 r.

W dniu 5 grudnia 2011 r. M. S. wystąpił do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gąbinie o przyznanie mu zasiłku okresowego w miesiącu grudniu 2011 r.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r., nr 8122/1085/2011-POST.45.2011 Burmistrz Gąbina na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 19 K.p.a. przekazał wniosek strony Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy, podnosząc m. in., że decydujące znaczenie dla określenia właściwości miejscowej organu ma miejsce faktycznego zamieszkiwania strony, a nie adres, pod którym jest ona zameldowana.

Pismem z dnia 3 lutego 2012 r. Prezydent m. st. Warszawy przekazał ponownie wniosek Miejsko – Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Gąbinie, wskazując, że na obszarze właściwości tego Ośrodka strona miała ostatnie miejsce zameldowania i z jej oświadczenia wynika, że nadal wiąże swoją przyszłość z tą miejscowością.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent m. st. Warszawy wnosił o wskazanie, jako organu właściwego do rozpoznania wniosku, Burmistrza Gąbina i powołał się w tej mierze na fakt rozpoznawania dotychczasowych wniosków M. S. o pomoc społeczną przez ten organ i wskazywanie przez niego miejscowości nie miało charakteru dobrowolnego oraz na wadliwość postanowienia, którym przekazano sprawę do rozpoznania burmistrzowi dzielnicy Bemowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to uczynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny) i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, z których jeden z organów pozostających w sporze jest właściwy. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest zbadać dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu. Dopuszczalność ta jest oceniana w świetle wymogu sformułowanego w art. 64 § 2 P.p.s.a. i braku negatywnych przesłanek dopuszczalności określonych w art. 58 § 1 i 2 P.p.s.a.

Spór o właściwość, o rozstrzygnięcie którego wniósł Burmistrz Gąbina, nie jest sporem kompetencyjnym, gdyż o takim sporze można mówić, gdy pozostają w nim organy jednostek samorządu terytorialnego z organami administracji rządowej. W sprawie natomiast mamy do czynienia ze sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma miejsce tylko w razie braku takiego organu. Będący w sporze Burmistrz Gąbina oraz Burmistrz Dzielnicy Bemowo, działający w imieniu Prezydenta m. st. Warszawy, nie mają wspólnego organu wyższego stopnia i dlatego należało przyjąć, że do rozstrzygnięcia tego sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Spełnione zostały też przesłanki warunkujące dopuszczalność wniosku.

Negatywny spór o właściwość, jaki zaistniał pomiędzy wymienionymi organami dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, jaki skarżący złożył w dniu 1 grudnia 2011 r.

Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach zaś szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, gdy chodzi o świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50 ustawy, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do wskazanego przepisu osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i niezameldowana na pobyt stały, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - aktualnie M. S. zamieszkuje w Warszawie przy ul. N. wraz z żoną T. A.i jej córką. Wskazuje na to nie tylko fakt oznaczenia przez niego tego adresu jako miejsca odbioru korespondencji, ale także treść przeprowadzonych już w tej sprawie czynności przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy. M. S. w wywiadzie środowiskowym oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną w Warszawie, przy ul. N., potwierdziła to także jego żona, a ponadto ustalenia specjalisty pracy socjalnej M. H., która przeprowadziła wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania.

Podnieść należy, że z konstrukcji art.101 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż wyznaczenie jako właściwej miejscowo gminy miejsca ostatniego stałego zameldowania dotyczy tylko osoby bezdomnej i stanowi wyjątek od ogólnej zasady wyrażającej właściwość miejscową gminy ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby. W spornej sprawie nie ma jakichkolwiek przesłanek by przypisywać stronie cechę bezdomności, a zatem w grę wchodzić mogło jedynie ustalenie jej miejsca zamieszkania (pobytu w przypadku cudzoziemca). Samo oświadczenie M. S. z dnia 29 grudnia 2011 r., w którym stwierdził m. in., że swoją aktywność życiową koncentruje w G., nie ma tu decydującego znaczenia, gdyż w tym samym oświadczeniu przyznał on, że w miejscu zameldowania nie może przebywać z uwagi na konflikt rodzinny z bratem oraz, że w kwestiach meldunkowych toczy się obecnie postępowanie administracyjne. Okoliczność ta wydaje się bezsporna, jako, że Prezydent m. st. Warszawy w odpowiedzi na wniosek potwierdził fakt wyprowadzenia się strony z Nowego Troszyna, akcentując, iż nie miało ono charakteru dobrowolnego. Okoliczności związane z przyczynami opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania nie mają jednak w sprawie ustalenia organu właściwego na podstawie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej żadnego znaczenia, o ile nie doprowadziło to do bezdomności osoby ubiegającej się o zasiłek okresowy ze środków pomoc społecznej.

Ponadto bez znaczenia dla wyznaczenia organu właściwego do rozpoznania sprawy, jest podnoszona przez Prezydenta m. st. Warszawy w piśmie z dnia 3 lutego 2012 r. i w odpowiedzi na wniosek kwestia zawisłości postępowania toczącego się przed Burmistrzem Gąbina, której przedmiotem jest zmiana decyzji tego organu z dnia 6 listopada 2006 r., dotyczącej zasiłku okresowego, gdyż wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość dotyczył tylko i wyłącznie sprawy zainicjowanej wnioskiem M.S. z dnia 1 grudnia 2011 r. (brak jest w aktach sprawy innego wniosku strony), podczas gdy postępowanie w innej sprawie, również związanej z przyznaniem stronie zasiłku okresowego, na którą powoływał się Prezydent m. st. Warszawy, było prowadzone z urzędu. Kwestia właściwości organów w tym ostatnim postępowaniu nie była wobec tego przedmiotem niniejszego postępowania, zainicjowanego wnioskiem Burmistrza Gąbina z dnia 12 marca 2003 r., a dotyczącym wspomnianego wniosku strony z dnia 1 grudnia 2011 r.

Bez znaczenia dla ustalenia właściwości organów są też uwagi dotyczące wadliwości postanowienia przekazującego sprawę Burmistrzowi dzielnicy Bemowo, skoro wynika z niego negatywne stanowisko organu przekazującego w odniesieniu do swojej właściwości oraz wola przekazania sprawy właściwemu organowi pomocy społecznej m. st. Warszawy.

Odnosząc obowiązujący stan prawny do przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą przesłanki wskazane w art.103 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, a zatem zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy, właściwym do rozpoznania wniosku M. S. o przyznanie zasiłku okresowego jest organ działający w imieniu gminy miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.