Uzasadnienie
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy W., wnioskiem z dnia 16 lutego 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy W. a Burmistrzem Miasta U. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. S. o umieszczenie w Domu Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Burmistrz Miasta U. przyznał zasiłek pielęgnacyjny D. S., co zdaniem wnioskodawcy świadczy o tym, że D. S. zamieszkuje na terenie Gminy U., a Burmistrz tego miasta uznał się za organ miejscowo właściwy w sprawie świadczeń pomocy społecznej dla tej osoby. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, Miasto U. jest miejscem faktycznego zamieszkiwania D. S., co potwierdzają dowody zebrane w toku postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie pomocy w formie schronienia w Domu Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U., prowadzonego przez Burmistrza Miasta U. Organ wnioskujący wskazał również, iż przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt I OW 14/17, pozostające w ścisłym związku z przedmiotową sprawą. Z wyżej wskazanych względów za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku D. S. powinien być uznany Burmistrz Miasta U. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta U., podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, że miejscem ostatniego zameldowania D. S. na pobyt stały była miejscowość W., gdzie przebywała w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Następnie została osadzona w Zakładzie Karnym w L. Po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności to ten zakład karny wskazał jej Dom Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U., do którego ją przewiózł. Dalej organ podniósł, iż z protokołu wizyty pracownika socjalnego w środowisku z dnia [...] marca 2017 r. wynika, że D. S. pragnie powrotu do C., gdzie ma rodzinę i znajomych, a w Domu Bezdomnej Matki w U. znalazła się ze wskazania zakładu karnego. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2016, poz. 1610 ze zm.) schroniska, domy dla bezdomnych i inne podobne miejsca nie stanowią "lokalu mieszkalnego" w rozumieniu ww. ustawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku osoby bezdomnej nie bada się zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Jeżeli ostatnim miejscem zameldowania D. S. była gmina W., to do rozpatrzenia jej podania właściwy jest Burmistrz Gminy W. Potwierdza to, zdaniem organu, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OW 206/15. Odnosząc się do podniesionej we wniosku kwestii przyznania przez Burmistrza Miasta U. D. S. zasiłku pielęgnacyjnego organ wskazał, że decyzja ta została wydane w oparciu o § 11 rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015 r., poz. 2284). Do wydania tej decyzji nie miały zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej ani też przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów (...). Z tych też względów przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku wymienionej o umieszczenie w Domu Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U. jest Burmistrz Gminy W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Gminy W. a Burmistrzem Miasta U. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku D. S. o umieszczenie w Domu Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U. Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) – dalej zwanej "u.p.s.", osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu, do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że D. S. do dnia [...] marca 2016 r. była zameldowana na pobyt stały we W. w domu pomocy społecznej. Stamtąd jednak została wymeldowana. Obecnie przebywa w Domu Bezdomnej Matki z Dzieckiem w U. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pomieszczenia w takim "domu" nie są lokalami mieszkalnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Schroniska, noclegownie, domy dla bezdomnych i inne tego typu miejsca nie stanowią bowiem "lokalu mieszkalnego", o jakim mowa w powołanej ustawie. D. S. nie jest zatem nigdzie zameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym służącym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Tym samym zainteresowana spełnia warunki opisane w art. 6 pkt 8 u.p.s. i musi być ona uznana za osobę bezdomną w rozumieniu tego przepisu ustawy o pomocy społecznej.
W tej sytuacji, skoro ostatnim miejscem zameldowania D. S. na pobyt stały była Gmina W., to zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie zainteresowanej do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Gminy W. Takie samo rozstrzygnięcie podjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I OW 14/17, w sprawie o tożsamym stanie faktycznym i prawnym.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.