Postanowienie NSA z 25 września 2018 r., I OW 70/18

Wydany

25 września 2018 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Skład

Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz przewodniczący
Sędzia NSA Marek Stojanowski
Sędzia NSA Zygmunt Zgierski sprawozdawca

Sprawa

sprawy z wniosku Prezydenta Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Burmistrzem N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. S. o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w placówce postanawia: wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

I OW 70/18

Prezydent Miasta L., działając na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 i art 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego" pomiędzy Prezydentem L., a Burmistrzem N., poprzez wskazanie Burmistrza N. jako organu właściwego w sprawie przyznania zasiłku okresowego, zasiłku celowego dla bezdomnego T. S. oraz refundację kosztów jego pobytu w placówce prowadzonej przez Stowarzyszenie [...].

Prezydent Miasta L. wskazał, że T. S. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego. W trakcie postępowania organ pomocy społecznej w N. uznał się za niewłaściwy miejscowo i przekazał wnioski do organu pomocy społecznej w L. Tymczasem wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018, poz. 1508), dalej u.p.s. T. S. nie posiada stałego meldunku. Ostatni adres jego zameldowania na pobyt stały to N., ul. [...]. Z ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że T. S. przebywał w różnych placówkach prowadzonych przez Stowarzyszenie [...], a od [...] listopada 2017 r przebywa w placówce prowadzonej przez "[...]" w L., która jest przeznaczona dla osób bezdomnych. Nie można zatem przyjąć, że wnioskodawca mieszka w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Placówka, w której aktualnie przebywa, pełni funkcję placówki dla bezdomnych. Wnioskodawca przebywa tutaj tymczasowo i swojej przyszłości nie wiąże z L. Wnioskodawca nie posiada dochodu, ale wykonuje prace remontowe na rzecz placówki, w której przebywa i gdzie ma zapewnione schronienie i posiłek.

Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania, czyli gmina N. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz N. wniósł o wskazanie Prezydenta L. jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, że wnioskodawca przebywa w L. w ośrodku "[...]" od dnia [...] listopada 2017 r. Wcześniej przebywał w innych placówkach Stowarzyszenia [...] w L., a jeszcze wcześniej w S.. Od dnia [...] listopada 2017 r. jest zarejestrowany w PUP w L. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Z oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] stycznia 2018 r. wynika, że nie planuje zmiany miejsca zamieszkania, nie wiąże planów z N. Na podstawie akt sprawy ustalono, że co najmniej od dnia [...] października 2005 r. jest wymeldowany, a tym samym od około 13 lat nie przebywa na terenie gminy, w której był zameldowany na pobyt stały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem L. a Burmistrzem N. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku T. S. o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego dla bezdomnego oraz refundacji kosztów pobytu w placówce dla bezdomnych.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 u.p.s.. Osobą bezdomną na gruncie ustawy jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2018, poz. 1834) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

Jak wynika z przedstawionego materiału dowodowego T. S. przebywał ostatnio na terenie L., mieszkając w placówce dla bezdomnych prowadzonej przez Stowarzyszenie [...] - przebywa tam od dnia [...] listopada 2017 r. Ostatnie stale zameldowanie T. S. posiadał w N., skąd został jednak wymeldowany 13 lat temu i gdzie nie ma zamiaru wrócić, jak wynika z jego oświadczenia z dnia [...] stycznia 2018 r. W oświadczeniu tym stwierdził także, że nie planuje zmiany swojego obecnego miejsca zamieszkania, a więc jego zamiarem zamieszkiwanie w placówce w L. Ustalenia te dawały niewątpliwie podstawy do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż miejsce noclegowe placówce dla bezdomnych nie spełnia kryteriów do uznania za zaspokajające potrzeby mieszkaniowe.

Jednak wyłącznie formalne spełnienie warunków do uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia automatycznego zastosowania art. 101 ust. 2 tej ustawy.

Nie można bowiem tracić z pola widzenia treści art. 101 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 u.p.s., a to z uwagi na fakt, że T. S. nie posiada źródeł utrzymania, nie osiąga żadnych dochodów, a jego sytuacja jest trudna, o czym świadczy choćby fakt, że zmuszony był zwrócić się pomoc w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego, jak również o refundację kosztów pobytu w placówce dla bezdomnych.

Skoro zaś niekwestionowanym miejscem pobytu T. S. jest L., a brak jest obecnie jakichkolwiek związków z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały, to zgodnie z art. 101 ust. 3 u.p.s., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego jest Prezydent Miasta L. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.