Wyrok NSA z 28 czerwca 2013 r., I OW 71/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.P.

Sprawa

w sprawie wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA del. Agnieszka Miernik (spr.)
starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta J. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta W., poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podano, że P.P. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w M. przy ul. [...] lub we W. przy ul. [....]. Z podania wynika, że wprawdzie jest on zameldowany na terenie J. przy ul. [...] lecz przebywa i zamieszkuje we W. przy ul. [...]. Powyższe potwierdza przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wywiad środowiskowy. Z akt sprawy wynika ponadto, że w J. wnioskodawca zamieszkiwał wspólnie z rodzicami, którzy z powodu jego choroby sprawowali nad nim opiekę. Obecnie nie posiada on rodziny w J., a po śmierci rodziców zamieszkał początkowo u siostry w S., a następnie we W. u drugiej siostry. Przyczyną zmiany miejsca zamieszkania była choroba oraz potrzeba zapewnienia mu stałej opieki ze strony innych osób.

Prezydent Miasta J. wskazał ponadto, że w podaniu z dnia [...] lutego 2013 r. siostra wnioskodawcy - I.N. oświadczyła, że mieszkanie w J. przy ul. [...] otrzymała wraz z siostrą w spadku po rodzicach. Jest ono obecnie wynajmowane, a brat nie może w nim zamieszkać, ponieważ nie stać go na jego utrzymanie, jak również nie ma w J. nikogo, kto nadzorowałby jego leczenie i zażywanie leków, dlatego mieszka u niej we W.. Z kolei w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. P.P. podał, że siostry zamierzają sprzedać mieszkanie w J..

Ze zgromadzonej dokumentacji medycznej wynika, że P.P. cierpi na schizofrenię paranoidalną i korzysta z opieki lekarskiej specjalisty psychiatry w [...] Centrum Zdrowia Psychicznego [...]. Legitymuje się on orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy trwale i otrzymuje rentę socjalną. Pracuje również zawodowo. Jest zatrudniony na stanowisku wykonawcy usług czystościowych w Agencji Ochrony i Mienia. Pracę świadczy we W..

Zdaniem Prezydenta Miasta J. powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że głównym ośrodkiem, w którym koncentrują się czynności życiowe P.P. jest W., zaś z J. nie łączą go żadne inne okoliczności poza, niemającym znaczenia w tej sprawie, faktem zameldowania. Stosownie natomiast do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jest gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Zgodnie zaś z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie na pobyt stały nie wystarczy zatem do przyjęcia faktu zamieszkiwania w rozumieniu powołanego przepisu.

W ocenie wnioskodawcy, skoro miejscem zamieszkania P.P., w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, jest W., a nie J., gdzie posiada on jedynie zameldowanie, to do rozpatrzenia wniosku o skierowanie go do domu pomocy społecznej właściwy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W..

Prezydent Miasta W. w odpowiedzi na wniosek wskazał, że analiza akt sprawy nie pozwala na przyjęcie, że zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 25 Kodeksu cywilnego, pozwalające na uznanie W. za centrum życiowe P.P.. Wprawdzie osoba ta przebywa we W. od 2012 r., jednakże sytuacja ta jest przejściowa i ma związek ze śmiercią jego rodziców, a nie swobodną wolą. Zarówno podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w styczniu 2013 r. oraz podczas składania podania w dniu [...] stycznia 2013 r., P.P. wskazał, że czuje się zagubiony we W. i chce wrócić do rodzinnych stron. Wobec tego poprosił o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w J. lub M., ponieważ jest związany od dzieciństwa z tymi okolicami.

W związku z powyższym, nie sposób podzielić stanowiska prezentowanego przez wnioskodawcę, iż P.P. ma zamiar dalszego pobytu we W. w sytuacji, gdy chce wrócić do rodzinnego miasta, tym bardziej że jego siostra również podała, że pobyt brata we W. jest jedynie przejściowy i spowodowany brakiem należytej opieki w dotychczasowym miejscu zamieszkania.

Prezydent Miasta W. wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku P.P. jest Prezydent Miasta J..

P.P. w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. poinformował, że w lutym 2013 r. został wymeldowany ze stałego miejsca zamieszkania w J. przy ul. [...]. Obecnie zamieszkuje przy ul. [...] we W.. Od maja 2013 r. zmieniła się również jego sytuacja finansowa, bowiem z dniem [...] maja 2013 r. wypowiedziana została mu umowa o pracę, w związku z czym jedynym dochodem strony jest renta socjalna w wysokości 590 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J., reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. a Prezydentem Miasta W., reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku P.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Wskazać należy, że skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zatem w tej właśnie ustawie należy poszukiwać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania", odwołać się należy do rozumienia tego określenia, wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Określenie to zawiera zatem dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny). Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08). Z kolei art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Oba wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej ściśle korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I OW 201/12).

Dla ustalenia prezydenta miasta, a tym samym ośrodka pomocy społecznej, właściwego do rozpoznania wniosku P.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, w rozumieniu cytowanych przepisów.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że P.P. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej w M. przy ul. [...] lub we W. przy ul. [...]. We wniosku wskazał, że przebywa i zamieszkuje we W. przy ul. [...] i tam też pracuje. Powyższe potwierdza również przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wywiad środowiskowy. Z akt sprawy wynika ponadto, że w J. wnioskodawca zamieszkiwał wspólnie z rodzicami, którzy z powodu jego choroby sprawowali nad nim opiekę. Obecnie nie posiada on w J. żadnej rodziny, a po śmierci rodziców zamieszkał początkowo u siostry w S., a następnie we W. u drugiej siostry. Przyczyną zmiany miejsca zamieszkania była choroba oraz potrzeba zapewnienia mu stałej opieki ze strony innych osób. W chwili obecnej P.P. nadal przebywa we W., gdzie korzysta z opieki medycznej, w tym specjalistycznej. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. P.P. poinformował ponadto, że w miesiącu lutym 2013 r. wymeldowany został ze stałego miejsca zamieszkania przy ul. [...] w J. i mieszka nadal we W. przy ul.[...]. Wnioskodawca wskazał również, że z dniem [...] maja 2013 r. rozwiązana została z nim umowa o pracę.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności świadczą o tym, że na dzień złożenia wniosku przez P.P., jego centrum życiowych interesów koncentrowało się, i jest tak nadal, we W. i tam ma zamiar dalej przebywać. Podkreślić należy, że wnioskodawca nie ma już na terenie J. żadnej rodziny, ani miejsca zamieszkania. Powyższe przesądza o tym, że stosownie do art. 25 Kodeksu cywilnego za miejsce zamieszkania P.P. należy uznać W..

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest W., to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta W..

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.