Uzasadnienie
Pismem z 2 kwietnia 2015 r. Dyrektor Powiatowej Służby Drogowej, działający z upoważnienia Starosty [...] na podstawie art. 22 § 2 K.p.a. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego negatywnego pomiędzy Dyrektorem Powiatowej Służby Drogowej w [...] a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] oraz skierowanie do rozpatrzenia przez właściwy organ sprawy dotyczącej likwidacji pojazdu.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że postanowieniem z 20 maja 2011 r., sygn. akt I Ns 177/11 Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że własność samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i numerze nadwozia VIN [...] 7 lutego 2006 r. przeszła na własność Skarbu Państwa.
W ocenie Starosty [...] postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 20 maja 2011 r. ma charakter deklaratoryjny. Własność pojazdu przeszła na Skarb Państwa 7 lutego 2006 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na powyższe właściwym do wykonania czynności w imieniu Skarbu Państwa, w sprawach związanych z jego mieniem jest podmiot, któremu powierzono zadania związane z wykonywaniem zadań w zakresie gospodarowania mieniem przejętym przez Skarb Państwa. Zdaniem Starosty [...] żaden przepis nie upoważnia ani nie obliguje Starosty do wykonywania zdań w tym zakresie. Dlatego też organem właściwym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie zaś starosta, jako jednostka samorządu terytorialnego.
Starosta [...] stwierdził, że zarówno w ustawie o samorządzie powiatu, jak również w ustawie Prawo o ruchu drogowym, nie ma przepisów powierzających staroście kompetencje związane z likwidacją mienia należącego do Skarbu Państwa.
Organem uprawnionym do gospodarowania, w tym likwidacji mienia przejętego przez Skarb Państwa, jest organ administracji rządowej, a więc Naczelnik Urzędu Skarbowego, ewentualnie wojewoda, który na podstawie ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa z 8 sierpnia 1996 r. wykonuje zadania w zakresie gospodarowania mieniem przejętym przez Skarb Państwa z innych tytułów (art. 7b).
Organ wskazał, że zgodnie z treścią § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji starosta otrzymał kompetencje do likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), a więc nie wszystkich, pojazdów, które zostały usunięte z drogi. Jednocześnie zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią § 4 ust. 3 wskazanego rozporządzenia to naczelnicy urzędów skarbowych mają kompetencje do likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 (a więc również pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa, a nie powiatu).
Dodatkowo Starosta [...] podniósł, że przepisy intertemporalne ustawy nowelizującej ustawę Prawo o ruchu drogowym (Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) dalej powoływana jako ustawa nowelizująca) w niniejszej sprawie nie mają zastosowania, gdyż przepadek pojazdu został przez Sąd orzeczony na rzecz Skarbu Państwa, tym samym pojazd stał się mieniem Skarbu Państwa.
Mając powyższe na względzie Starosta [...] stwierdził, że dalsze postępowanie w tej sprawie leży we właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].
Pismem z 22 maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] udzielił odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i przedstawił swoje stanowisko w sprawie.
Wskazał, że z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 20 maja 2011 r. sygn. akt I Ns 177/11, wynika, że ww. pojazd został usunięty z drogi 7 sierpnia 2005 r., jednak do 4 września 2010 r. nie orzeczono o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził, że skoro nie orzeczono o odjęciu prawa własności pojazdu do 12 czerwca 2009 r., to Komendant Miejski Policji w [...], mając na względzie przepisy intertemporalne ustawy nowelizującej, winien akta sprawy dotyczące tegoż pojazdu przekazać właściwemu według miejsca usunięcia staroście, który po 4 września 2010 r. jest organem właściwym do wnioskowania do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu. Działanie Komendanta w zakresie skierowania wniosku do Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał za pozbawione podstaw prawnych, gdyż Komendant nie posiadał do tego legitymacji, bowiem zgodnie z 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym po 4 września 2010 r. jedynie starosta jest umocowany do wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu pojazdu usuniętego z drogi.
Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w obecnym stanie prawnym przeprowadzenie procedury likwidacyjnej pojazdów może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie nowelizującej.
W sytuacji gdy orzeczenie sądu zapadło w sprawie pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. po 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór, jest starosta (właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 130a ust. 10 f znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zwrócił uwagę, że według nowej treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym organy skarbowe utraciły nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu ale wszystkie poprzednio posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. Przepisy ustawy nowelizującej przewidują w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie (w tym likwidacyjne) niezakończone przed dniem wejścia w życie nowych regulacji. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie tryb z art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej, który przewiduje, że w przypadkach w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że upłynął sześciomiesięczny termin, wymagany w poprzednim stanie prawnym określony w art. 130a ust. 10, jako przesłanka wszczęcia postępowania kończącego się decyzją deklaratoryjną o przejęciu własności pojazdu na Skarb Państwa. Bezsporne jest także, iż nie wszczęto postępowania w tej sprawie oraz, że taka decyzja nie była wydana.
Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to starosta występuje jako organ likwidacyjny w zakresie pojazdów usuniętych z dróg na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził, że z uwagi na fakt, iż w myśl ww. rozporządzenia organ likwidacyjny umocowany jest do wykonywania jedynie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, o właściwości organu do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego względem ww. pojazdu przesądza moment uprawomocnienia się postanowienia o przepadku, a ten nastąpił pod rządami znowelizowanych przepisów prawa, wskazujących na właściwość rzeczową starostów do wykonywania orzeczeń o przepadku pojazdów usuniętych na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu właściwości organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która musi być usunięta na skutek zastosowania środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy.
Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego to wskazanie organu administracji publicznej właściwego w sprawie na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu stosowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny środka.
W rozpoznawanej sprawie występuje spór negatywny, który powstał pomiędzy Starostą [...] a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] w zakresie właściwości do zastosowania procedury wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Skarbu Państwa.
Stosownie do przepisu art. 130 a ust. 10 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Powyższe brzmienie ww. przepis uzyskał na mocy art. 1 pkt 10 lit. j ustawy z dnia 22 lipca 2010 r o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152 poz. 1018 ze zm) z 4 września 2010 r. W poprzednim stanie prawnym art. 130a ust. 10 stanowił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
Ustawą nowelizującą uregulowano też tryb wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Według art. 130 a ust. 10 f Prawa o ruchu drogowym do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Treść powyższego przepisu nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że organem właściwym do wykonania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest starosta.
Zgodnie z przepisem intertemporalnym ustawy nowelizującej, tj. art. 12 ust. 2 w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Stosownie do treści tego przepisu, w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130 a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.
Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej, w takim przypadku starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu (W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130 a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu.).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie (por. np. postanowienie NSA z 7 grudnia 2012 r., I OW 156/12), że systemowe odczytanie ww. przepisów ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy była zmiana dotychczasowej praktyki postępowania w zakresie likwidacji pojazdów przejmowanych na podstawie art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, poprzez wskazanie starostów jako właściwych do prowadzenia spraw w tym przedmiocie.
Z przepisów przejściowych wprowadzających jednakową procedurę co do przepadku pojazdów również w zakresie postępowań niezakończonych przed wejściem w życie przepisów znowelizowanych, należy wyprowadzić jednolitą zasadę właściwości wykonywania orzeczeń sądu, zgodną z regułą przyjęta w art. 130 a ust. 10 f ustawy znowelizowanej (por. postanowienie NSA z 5 lutego 2013 r., I OW 207/12). W sytuacji gdy ustawa expressis verbis reguluje właściwość organów, zmiany tej właściwości nie można wyprowadzać z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46 poz. 237).
W niniejszej sprawie pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi 7 sierpnia 2005 r. Sześciomiesięczny okres przechowywania (wymagany w poprzednim stanie prawnym określonym w art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym) upłynął 7 lutego 2006 r., a do 4 września 2010 r. nie orzeczono o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 12 maja 2011 r., I Ns 177/11 stało się prawomocne z 11 czerwca 2011 r., to znaczy pod rządami znowelizowanych przepisów. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie ma przepis art. 130 a ust. 10f ustawy znowelizowanej, zgodnie z którym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu obowiązany jest starosta.
Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, uznać należy, że właściwym w sprawie jest Starosta [...].
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.