Postanowienie NSA z 2 sierpnia 2024 r., I OW 73/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta R. a Burmistrzem Miasta T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.J.

Sprawa

w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku stałego oraz objęcia pomocą w formie ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta T. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Marian Wolanin
Sędzia del. WSA Jakub Zieliński

Uzasadnienie

Pismem z 3 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta R. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta R. a Burmistrzem Miasta T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.J. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku stałego, objęcia pomocą w formie ubezpieczenia zdrowotnego oraz refundacji przyznanej pomocy w formie usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M.J. jest osobą bezdomną, przez co w ocenie wnioskodawcy organem właściwym jest organ gminy ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały, tj. Burmistrz Miasta T. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta T. podniósł, że wymieniony nie jest osobą bezdomną, zaś jego zameldowanie na pobyt stały na terenie gminy T. miało charakter omyłkowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jak z kolei wynika z art. 101 ust. 6 ups, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Burmistrza Miasta T. z 25 kwietnia 2024 r., znak: DPS.4447.3.2024.EK, którą M.J. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych fizycznie na okres od 29 kwietnia 2024 r. do bezterminowo. Tym samym w sprawie aktualizuje się przesłanka z art. 101 ust. 6 ups i tak długo jak powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym, organem właściwym w sprawach z zakresu pomocy społecznej, dotyczących M.J. pozostaje organ który skierował wymienionego do domu pomocy społecznej, tj. Burmistrz Gminy T. Fakt zameldowania M.J. nie ma zatem znaczenia w sprawie.

Końcowo jeszcze należy zauważyć, że w świetle powyższych okoliczności wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w zakresie skierowania do domu pomocy społecznej jest bezprzedmiotowy, gdyż decyzja w tej sprawie została już wydana. W zakresie refundacji przyznanej pomocy w formie usług opiekuńczych Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną, a zatem nie podlegają orzecznictwu sądów administracyjnych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji uznać należy, że skoro M.J. został skierowany do domu pomocy społecznej przez Burmistrza Miasta T., to zgodnie z art. 101 ust. 6 ups ten organ jest organem właściwym we wszystkich dotyczących wymienionego sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.