Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2014 r. Burmistrz Miasta Kętrzyna wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy Nakło nad Notecią poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podano, że J. K. pismem z dnia 24 lutego 2014 r. zwróciła się o przedłużenie jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią przy ul. Parkowej 8 (o skierowanie jej do Domu Opieki Społecznej w Nakle nad Notecią). Z podania wynika, że jest ona osobą niepełnosprawną, nie jest w stanie samodzielnie się poruszać i wymaga stałej fachowej opieki zdrowotnej, pielęgnacyjnej i rehabilitacyjnej. Powyższe potwierdza wywiad środowiskowy przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią.
Organ wskazał, że J. K. na mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Kętrzyna z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią na czas określony, tj. do dnia 31 marca 2014 r.
Organ ustalił ponadto, iż zgodnie z oświadczeniem J. K. z dnia 21 marca 2014 r. swoje dalsze życie wiąże ona z Nakłem nad Notecią, gdzie mieszka jej syn, u którego jest zameldowana na pobyt stały. Burmistrz Miasta Kętrzyna podkreślił, że w chwili kierowania J. K. do Domu Pomocy Społecznej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kętrzynie była ona mieszkanką Kętrzyna i w miejscowości tej posiadała własne mieszkanie, które w ostatnim czasie zostało sprzedane, w związku z czym w sposób bezsprzeczny dała wyraz temu, że zmienia miejsce swojego centrum życiowego.
Burmistrz Miasta Kętrzyna wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), albowiem J. K. została skierowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kętrzynie do Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią jedynie do dnia 31 marca 2014 r., przy czym zdaniem Burmistrza żaden z obowiązujących przepisów prawa nie przewiduje instytucji przedłużenia pobytu w Domu Pomocy Społecznej, w związku z czym wniosek J. K. powinien być potraktowany jako wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej i ustalenie właściwości organu powinno nastąpić według zasad ogólnych.
Wskazał, iż od dnia 1 kwietnia 2014 r. J. K. nie jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią, ponieważ nie posiada stosownego skierowania. Z uwagi na powyższe, zdaniem Burmistrza Miasta Kętrzyn, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej zobowiązany jest wydać organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, tj. Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią.
W odpowiedzi Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta Kętrzyna jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Podkreślił, że J. K. została zameldowana na terenie gminy Nakło nad Notecią tylko dlatego, że przebywała w Domu Pomocy Społecznej na terenie ww. gminy.
Dodał, iż zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Gminą, która skierowała J. K. do Domu Pomocy Społecznej, była gmina Kętrzyn, zatem zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Nakło nad Notecią to właśnie ta gmina winna być właściwa także wówczas, gdy decyzja wydana na czas oznaczony wygasła, a osoba skierowana do domu pomocy społecznej ubiega się o dalszy w nim pobyt.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Kętrzyna a Burmistrzem Miasta i Gminy Nakło nad Notecią, ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J. K. z dnia 24 lutego 2014 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zatem w tej ustawie należy poszukiwać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy.
Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania", odwołać się należy do rozumienia tego określenia, wynikającego z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121). Zgodnie z nim miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Określenie to zawiera zatem dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny). Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08).
Oba wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej ściśle korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy społecznej (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I OW 201/12).
Dla ustalenia organu, a tym samym ośrodka pomocy społecznej, właściwego do rozpoznania wniosku J. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej, konieczne jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, w rozumieniu cytowanych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny wydając swoje orzeczenie, bierze pod uwagę stan faktyczny i stan prawny aktualny na dzień orzekania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt I OW 210/11)
W sprawie bezspornym jest, iż J. K. od dnia 7 listopada 2013 r. zameldowana jest na pobyt stały w Nakle nad Notecią pod adresem ul. [...]. Dodatkowo w oświadczeniu z dnia 21 marca 2014 r. wskazała, iż swoje dalsze życie wiąże z ww. miejscowością, gdzie przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Dodała, iż w Nakle nad Notecią mieszka jej syn, u którego jest zameldowana na pobyt stały i od którego otrzymuje pomoc i wsparcie w chorobie.
Powyższe okoliczności świadczą o tym, że centrum życiowych interesów J. K. koncentruje się obecnie w Nakle nad Notecią i tam ma zamiar dalej przebywać. Stosownie zatem do art. 25 Kodeksu cywilnego, za miejsce zamieszkania J. K. należy uznać Nakło nad Notecią.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania w art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, jak chce tego Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią. Zgodnie z tym przepisem "dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej". Wprawdzie J. K. była mieszkanką domu pomocy społecznej, do którego skierował ją Burmistrz Miasta Kętrzyna na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], jednakże ta decyzja wygasła, gdyż została wydana na czas określony, tj. do dnia 31 marca 2014 r.
Zatem obecnie w obrocie prawnym brak jest decyzji o skierowaniu J. K. do domu pomocy społecznej.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt I OW 151/09, że decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej zachowuje swe znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóty, dopóki jest podstawą przebywania danej osoby w domu pomocy społecznej. Jeśli decyzja taka zostaje wyeliminowana w drodze uchylenia, stwierdzenia nieważności, czy wreszcie stwierdzenia wygaśnięcia, to traci tym samym swą wagę jako czynnik determinujący właściwość organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej.
A zatem, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej należało wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Nakło nad Notecią.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.