Postanowienie NSA z 24 lipca 2012 r., I OW 87/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kwilcz o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Dębica w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. i objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym finansowanym ze środków publicznych postanawia:

Skład

sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący
sędzia NSA Jan Paweł Tarno sprawozdawca
sędzia del. NSA Wiesław Morys
sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska protokolant

Sentencja

wskazać Wójta Gminy Dębica jako organ właściwy do rozpoznania wniosków G. C.

Uzasadnienie

Wnioskiem z 18 kwietnia 2012 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu, a Wójtem Gminy Dębica - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, poprzez wskazanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. i objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym finansowanym ze środków publicznych. Organ wskazał, że G. C. przebywa obecnie w Stowarzyszeniu [...] w C. [...], a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały było Pustków – Osiedle [...].

Wnioski G. C. zostały początkowo skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, który przekazał sprawę jednym zawiadomieniem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, a ten przekazał następnie sprawę do GOPS w Kwilczu, powołując art. 25 Kodeksu cywilnego i art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej u.p.s.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu uznał się właściwym do rozpoznania jednej ze spraw i wydał decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych na okres 90 dni, od [...] marca 2012 r. do [...] czerwca 2012 r. W ocenie organu nie zachodzą natomiast podstawy do rozpatrzenia wniosku G. C. o pomoc w formie zasiłku na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w [...] w C. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. G. C. od 4 lat jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego źródła dochodu. Od 14 marca 2012 r. przebywa w [...] w C., wcześniej przez 6 lat przebywał w Anglii, gdzie uległ wypadkowi (został potrącony przez samochód). Pracownicy Fundacji [...] pomogli w G. C. w powrocie do Polski wykupując bilet lotniczy. Z oświadczeń G. C. wynika, że jest osobą bezdomną, a jego pobyt w [...] ma charakter tymczasowy, pracuje w Stowarzyszeniu nieodpłatnie, nie potrafi określić, kiedy uda się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, to jest Pustków – Osiedle [...] uzasadnia wskazanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G. C. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z 18 maja 2012 r. Wójt Gminy Dębica - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy podkreślił, że dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Również ustawa prawo pomocy społecznej przewiduje w art. 101, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli zatem Kierownik GOPS w Kwilczu uznał się właściwym do wydania decyzji na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, gdzie kryterium stanowiło miejsce zamieszkania, to nie może równocześnie powoływać się na brak swojej właściwości w kwestii decyzji wynikającej z ustawy o pomocy społecznej.

Na koniec, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy wskazał, że Stowarzyszenie [...] poinformowało pismem z 9 maja 2012 r., że G. C. został skreślony z listy mieszkańców, ponieważ wyjechał do matki – T. C., do Dębicy. Według wskazań organu, T. C. mieszka obecnie w miejscowości Ocieka w gminie Ostrów, województwo podkarpackie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Dębica zaistniał negatywny spór o właściwość dotyczący wniosku G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C.
2. Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w tej kwestii należy odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. (por. np. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r. I OW 231/05, Lex nr 201525 oraz z 10 lutego 2009 r. I OW 164/09, Lex nr 518246). Jednocześnie, z art. 101 ust. 2 u.p.s. wynika, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 ust. 8 u.p.s., pojęcie "osoba bezdomna" oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).
3. W dacie złożenia wniosku przez G. C., mieszkał on w Stowarzyszeniu [...] w C. We wniosku i oświadczeniu złożonym wobec pracownika socjalnego wskazał, że jest osobą bezdomną. Z dokumentacji zebranej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Dębicy wynika, że G. C. nie jest zameldowany na pobyt stały, a poprzednim adresem zameldowania na pobyt stały było Pustków Osiedle [...] (od [...] grudnia 1979 r. do [...] lutego 2009 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby G. C. był gdziekolwiek zameldowany, a ośrodka Stowarzyszenia [...] w C. (nazywany "hostelem") nie można uznać za "lokal" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ale "pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób". Powyższe pozwala uznać, że G. C. jest osobą bezdomną i zastosowanie w sprawie ma przepis art. 101 ust. 2 u.p.s., który za właściwą miejscowo nakazuje uznać gminę ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. jest Wójt Gminy Dębica.

Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.