Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Wsparcia Rodziny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta G., a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie M. M. o wypłatę zasiłku stałego oraz realizację decyzji przyznającej bezpłatne gorące posiłki.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z dnia 5 października 2006 r. Prezydenta Miasta S. – działając na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm.) - przyznał M. M. zasiłek stały na okres od 1 października 2006 r. bezterminowo.
Pismem z dnia 10 sierpnia 2011 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. (dalej, jako: Dyrektor MOPR w S.) zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej, jako: Dyrektor MOPS w G.) o zwrot kosztów poniesionych z tytułu przyznanych i wypłaconych świadczeń. Wskazano, że M. M. jest osobą bezdomną (art. 6 pkt 8 i art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), przebywającą w S. w różnych miejscach, jednakże ostatnie stałe zameldowanie posiada w O. i na tej podstawie należy uznać Dyrektora MOPS w G., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G. za organ właściwy do realizacji świadczeń dla M. M. Do pisma z dnia 10 sierpnia 2011 r. dołączono wywiad środowiskowy przeprowadzony z M. M. na terenie S. W ocenie wnioskodawcy niezaprzeczalnym faktem jest, że M. M. posiadał ostatnie zameldowanie stałe w O. (od dnia 17 września 1984 r. do dnia 2 maja 2012 r.), w lokalu, który obecnie już nie istnieje, natomiast faktycznie przebywa w S. w różnych miejscach nieprzerwanie od 1986 r., nie posiada meldunku. W O. przebywał jedynie 2 lata w związku z zawarciem związku małżeńskiego. W 1986 r. orzeczeniem sądowym rozwiązano małżeństwo, z którego M. M. posiada dwójkę dzieci. Nie utrzymuje jednak z nimi żadnego kontaktu. Od 2006 r. M. M. objęty jest pomocą finansową przez Dyrektor MOPR w S. Jak sam podaje (oświadczenia z dnia 27 lipca 2011 r., 17 czerwca 2013 r. i 3 stycznia 2013 r.) całe swoje życie i przyszłość wiąże z Miastem S. Wobec powyższego Dyrektor MOPS w O. nie uważa się w tej sprawie właściwym do realizowania świadczeń M. M. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPR w S. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta O. – Dyrektora MOPS w O., jako organ właściwy w sprawie M. M. Wyjaśniono, że od 2011 r. Dyrektora MOPS w O. uznając się za organ właściwy, dokonywał na rzecz MOPR w S. zwrotu wydatków z tytułu świadczeń realizowanych dla M. M. - osoby bezdomnej – w miejscu jej pobytu. Po wydaniu przez Dyrektora MOPR w S. decyzji w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej i po wypłacie stronie świadczenia, wystawiane były noty obciążeniowe dla MOPS w O., które były opłacane bez żadnych zastrzeżeń. Jednocześnie aktualna sytuacja osobista M. M. nie zmieniła się, jest on w dalszym ciągu osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Potwierdzają to kwestionariusze kolejnych wywiadów środowiskowych przygotowywanych w związku ze świadczeniami. Spełnione zostały w związku z powyższym wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie regulacji art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a Prezydent O. – stosownie do art. 101 ust. 7 powołanej ustawy – ma obowiązek zwrotu poniesionych przez Prezydenta Miasta S. wydatków na rzecz M. M. w zakresie świadczeń z pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). W ustępie 7 wskazano natomiast, że gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Ten ostatni przepis nie dotyczy, zatem właściwości organu gminy do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, lecz odnosi się do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę miejsca pobytu w związku z pomocą udzieloną w sytuacji niecierpiącej zwłoki lub w przypadku szczególnie uzasadnionym przez gminę miejsca zamieszkiwania, a w przypadku osoby bezdomnej - przez gminę ostatniego miejsca zameldowania.
W rozpatrywanym przypadku między Prezydentem Miasta O., a Prezydentem Miasta S. nie istnieje, więc spór o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 K.p.a. Sprawa przyznania świadczenia z pomocy społecznej M. M. została, bowiem rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Powstała natomiast na tle tej sprawy kwestia wzajemnych rozliczeń gmin (między gminą miejsca pobytu a gminą miejsca ostatniego zameldowania) nie jest sprawą administracyjną, a zatem nie zachodzi konieczność wskazania organu właściwego dla jej załatwienia. Celem złożonego wniosku nie jest, zatem potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej tj. do przyznania świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, ale która z gmin zobowiązana jest do poniesienia wydatków związanych z przyznanym już świadczeniem i którą z nich obciążają finansowe konsekwencje związane z realizacją decyzji. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie należy natomiast do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że spór między gminami o zwrot wydatków, o których mowa w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru administracyjnego, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego (por. postanowienia: z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt I OW 73/06, z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 97/08, z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 75/10, z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 201/11, z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt I OW 204/09, z dnia 18 stycznia 2010 r. sygn. akt I OW 181/09, z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 200/13, – dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku.