Uzasadnienie
Wójt Gminy D., na podstawie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz.
- oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową pomiędzy Wójtem Gminy D., reprezentowanym przez kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. a Prezydentem Miasta J., reprezentowanym przez dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania podania J. M. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w schronisku [...] w S. gm. D. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy D. wskazał, że pismem z dnia 30 stycznia 2016 r. J. M., przebywający w Schronisku [...] w S., zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o pokrycie kosztów jego pobytu w tym schronisku w okresie od stycznia do marca 2016 r. Z dokumentacji zgromadzonej w trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Towarzystwa Pomocy im. [...] w S., wynika, że J. M. zameldowany jest na pobyt stały w J. przy ul. [...]. Obecnie jako osoba bezdomna przebywa w schronisku [...] w S. W związku z powyższym akta sprawy zostały przesłane do załatwienia według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Przy piśmie z dnia 3 marca 2016r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J., powołując się na art. 65 k.p.a oraz art. 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, zwrócił sprawę Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w D. Zdaniem Wójta Gminy D. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. błędnie uznał się za niewłaściwy w sprawie przyznania wnioskowanej przez J. M. pomocy finansowej oraz bezzasadnie zwrócił akta tej sprawy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. W przypadku bezdomnego ustawodawca w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zastrzegł bowiem, że osoba taka powinna otrzymać pomoc od gminy, na terenie której zameldowana jest na pobyt stały. Powyższa regulacja ma na celu zagwarantowanie bezdomnemu, który częściej aniżeli inne osoby zmienia miejsce zamieszkania, ułatwionego dostępu do świadczeń socjalnych.
W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta J., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., wniósł o wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku J. M. o pokrycie kosztów pobytu w schronisku [...] w S. gm. D. W ocenie Prezydenta Miasta J w niniejszej sprawie właściwość miejscową należy ustalić na podstawie art.101 ust. 3 i ust.4 ustawy o pomocy społecznej. Nieuzasadnione jest zatem stanowisko Wójta Gminy D, że J M jako osoba bezdomna powinien otrzymać pomoc z gminy na terenie, której jest on zameldowany na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D a Prezydentem Miasta J, albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J M o pokrycie kosztów pobytu w schronisku [...] w S. gm. D. Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.- dalej w skrócie u.p.s.). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 u.p.s.).
W sprawie nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w art.101 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. Bezspornym bowiem jest, że J. M. nie jest bowiem cudzoziemcem. Nie ulega ponadto wątpliwości, że zainteresowany od stycznia 2016 r. przebywa w Schronisku [...] w S. Ma tam zabezpieczone nie tylko noclegi ale także wyżywienie i inne niezbędne potrzeby bytowe. Obecnie ubiega się wyłącznie o pokrycie kosztów pobytu we wskazanej placówce. Z tych względów nie ma podstaw do zakwalifikowania jego sytuacji jako niecierpiącej zwłoki w rozumieniu powołanego przepisu.
Dlatego też do rozważenia pozostaje jedynie kwestia, czy J. M. w sprawach z zakresu pomocy społecznej może być uznawany za osobę bezdomną.
Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 u.p.s., który stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast drugi dotyczy sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150), do którego odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy. Lokalem mieszkalnym nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Za lokal mieszkalny nie uznaje się zatem pomieszczeń przeznaczonych do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności pomieszczeń znajdujących się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
J. M. spełnia warunki przewidziane w art.6 pkt.8 ustawy o pomocy społecznej. Przebywa on bowiem w schronisku dla bezdomnych w S. Taka placówka, jak wszystkie pomieszczenia przeznaczone co do zasady do krótkotrwałego pobytu osób, nie stanowi zaś lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Wymieniony zameldowany jest na pobyt stały w J., ul. [...]. W tej miejscowości nie ma jednak możliwości zamieszkania, gdyż nie przebywa tam od 1993 r., a ze swoimi dziećmi utrzymuje bardzo sporadyczne kontakty. Z powyższych względów zainteresowanego należy uznać za osobę bezdomną w rozumieniu w art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. Skoro miejscem zameldowania J. M. na pobyt stały jest J., to organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku jest Prezydent Miasta J. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia