Postanowienie NSA z 12 stycznia 2011 r., I OZ 1005/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt III SO/Kr 44/10

Sprawa

w sprawie z wniosku P. B. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta Krakowa za nieprzekazanie akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Przewodniczący Wydziału III w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie, zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt III SO/Kr 44/10, wezwał P. B. do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta Krakowa w kwocie 100,00 (sto) złotych, stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W zarządzeniu wskazano, że wymienioną kwotę należy uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył P. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia jako wydanego bez podstawy prawnej. Zażalenie oparto na zarzucie błędnej wykładni art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz błędnego zastosowania § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazywano także "względnie brak podstaw ustawowych do wydania powyższego rozporządzenia w zakresie postępowania wszczętego ustnym wnioskiem do protokołu". Wywodzono, że wniosek został złożony zgodnie z art. 106 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. ustnie do protokołu, natomiast zgodnie z art. 230 § 1 i 2 w związku z art. 64 § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis można pobrać jedynie od pisma wszczynającego sprawę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "§ 1. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. § 2. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania".

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pobiera się wpis sądowy (zob. Uchwała NSA z 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, ONSA i WSA z 2008 r., Nr 3, poz. 42).

Zgodnie z przyjętymi zasadami wykładni przepisów prawa, nie jest dopuszczalny proces wykładni w oderwaniu od całości przepisów prawnych przyjętych w danej ustawie. Oznacza to m.in., że ustalając znaczenie poszczególnych przepisów należy brać pod uwagę systematykę wewnętrzną aktu prawnego w którym przepis się znajduje, mając przy tym na uwadze wartość jaką jest spójność prawa.

Uwzględniając powyższe, w sprawie wywołanej zażaleniem, przeprowadzenia wykładni wymagają przepisy powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulujące kwestię sposobu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym, aby wykluczyć albo potwierdzić możliwość złożenia wniosku o którym stanowi art. 55 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w formie ustnej do protokołu, oraz kwestię pobierania wpisu od wniosku wszczynającego postępowanie o którym stanowi art. 55 § 1 tej ustawy, przy ewentualnym wcześniejszym uznaniu lub wykluczeniu, że przedmiotowy wniosek może być złożony ustnie do protokołu, i w konsekwencji orzeczenia wymaga kwestia prawidłowości zaskarżonego zarządzenia.

Art. 106 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi "§ 1. Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi. § 2. Po złożeniu sprawozdania, strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności". Wywodzenie z § 2 art. 106 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwości złożenia w formie ustnej do protokołu wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia grzywny, o którym stanowi art. 55 § 1 tej ustawy, nie znajduje podstaw w rezultatach wykładni art. 106 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie akt sprawy, skargi, czy też odpowiedzi na skargę, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne w nowej sprawie, to nie jest zasadne wywodzenie możliwości jego złożenia w sprawie już toczącej się. Art. 106 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje się w rozdziale 7 tej ustawy zatytułowanym "Posiedzenia sądowe", a zawarty w zdaniu pierwszym § 1 tego artykułu zwrot "Po wywołaniu sprawy" uprawnia przyjęcie wykładni, zgodnie z którą wnioski o których stanowi art. 106 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą dotyczyć sprawy już rozpoznawanej na posiedzeniu sądowym, po jej wywołaniu.

Mając na uwadze powyższe, skoro wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, a wnioski o których stanowi art. 106 § 2 tej ustawy mogą być składane w sprawie już rozpoznawanej, po wcześniejszym jej wywołaniu, to brak jest podstaw dla przyjęcia możliwości złożenia przedmiotowego wniosku o wymierzenie organowi grzywny do protokołu w ramach innego, toczącego się już postępowania sądowoadministracyjnego.

Co do kwestii pobrania wpisu od wniosku o którym stanowi art. 55 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zastosowanie znajduje ogólna zasada wyrażona w art. 230 § 1 tej ustawy, która stanowi: "Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały". Co prawda w § 2 art. 230 powołanej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazano, że "Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania", to jednak do wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ukarania organu grzywną za nieprzekazanie akt sprawy, skargi, czy też odpowiedzi na skargę, stosuje się odpowiednio, na podstawie art. 64 § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o skardze, w tym również te dotyczące wpisu od skargi. Odpowiednie zastosowanie znajduje również art. 57 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiący o zasadzie pisemności w odniesieniu do skargi.

Skoro w obowiązujących przepisach powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw do przyjęcia możliwości złożenia wniosku wszczynającego postępowanie o którym stanowi art. 55 § 1 tej ustawy na rozprawie - w ramach odrębnie toczącej się sprawy, odrębnego postępowania, to zaskarżone zarządzenie jest bezprzedmiotowe, wydane na tym etapie postępowania co najmniej przedwcześnie.

Według art. 6 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań". Określona w tym przepisie zasada informowania stron powinna być przestrzegana na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Jako dyrektywa postępowania sądu, jej konkretna treść powinna być odczytywana na gruncie konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Wyrażenie przez skarżącego na rozprawie, w sprawie sygn. akt III SAB/Kr 37/09, woli wszczęcia postępowania o którym stanowi art. 55 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinno skutkować udzieleniem wskazówki skarżącemu o konieczności złożenia przedmiotowego wniosku w formie pisemnej, dla wywołania skutków prawnych. Stosowanie określonej w art. 6 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego umożliwia, również po uchyleniu zaskarżonego zarządzenia, poinformowanie wnoszącego zażalenie o formie pisemnej wniosku o wymierzenie organowi grzywny, wymienionego w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który także w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pobiera się wpis sądowy (zob. Uchwała NSA z 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, ONSA i WSA z 2008 r., Nr 3, poz. 42).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.