Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Wa 1712/16 oddalił skargę M.Ż.-P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [..] m.st. Warszawy z dnia [..] lipca 2016 r., nr [..] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu.
Skarżąca w dniu 3 sierpnia 2017 r. złożyła do akt sądowych pismo procesowe, w treści którego wskazała, że wnosi m.in. o dokonanie z urzędu korekty błędnie podanej w uzasadnieniu orzeczenia daty wpływu wniosku o najem lokalu, ustalenie zagadnienia odnośnie istnienia lokalu o nr [..] oraz zgłosiła szereg uwag dotyczących uzasadnienia wyroku, w jej ocenie nie odzwierciedlającego stanu faktycznego sprawy.
Zarządzeniem z dnia 6 września 2017 r. wezwano skarżącą do sprecyzowania powyższego pisma procesowego z dnia 3 sierpnia 2017 r. poprzez wskazanie charakteru tego pisma, a w szczególności wskazanie, czy intencją skarżącej było złożenie wniosku o sprostowanie, uzupełnienie, czy też wykładnię wyroku Sądu.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wyjaśniła, że podtrzymuje swoje pismo z dnia 3 sierpnia 2017 r., wskazując swoje zarzuty wobec treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r., odmówił dokonania wykładni wyroku uznając, że zarówno treść sentencji wyroku Sądu z dnia 28 lutego 2017 r., jak i jego uzasadnienie nie budzi wątpliwości, ponieważ w sposób czytelny i jasny wskazano w nim przedmiot i sposób rozstrzygnięcia Sądu, jak również motywy, jakimi kierował się Sąd, przy czym Sąd stwierdził, że w ramach wykładni nie mieści się zmiana zapatrywania Sądu na poszczególne uchybienia organów administracji publicznej, czy też przyjęcie odmiennego stanu faktycznego sprawy. Odmawiając zaś uzupełnienia wyroku Sąd stwierdził, że skarżąca w skardze określiła przedmiot zaskarżenia, jaką była uchwała Zarządu Dzielnicy [..] m.st. Warszawy z dnia [..] lipca 2016 r. nr [..] zaś Sąd, wydając wspomniany wyrok, w całości orzekł co do przedmiotu skargi.
Sąd I instancji uznał, że nie można żądać uzupełnienia uzasadnienia orzeczenia poprzez zamieszczenie w nim określonych - żądanych przez stronę postępowania - kwestii, bowiem takie działanie w istocie zmierza nie do uzupełnienia, lecz do zmiany uzasadnienia poprzez zamieszczenie w nim wskazanych przez stronę okoliczności.
We wniesionym zażaleniu M.Ż.-P., wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej, zarzuciła naruszenie art. 158 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że treść sentencji oraz uzasadnienia wyroku nie budzi wątpliwości, podczas gdy wątpliwości te istnieją, w szczególności w zakresie uznania przez Sąd, że skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego pozwalającego na udzielenie pomocy z zasobu mieszkaniowego, pod uwagę został wzięty inny lokal niż faktycznie zajmowany przez skarżącą, a nadto wątpliwości zachodzą także w zakresie uznania jakie dokumenty powinna przedstawić skarżąca w celu udokumentowania sytuacji mieszkaniowej swoich wstępnych i zstępnych, skoro skarżąca wielokrotnie wskazywała, że nie posiada rodziny. W zażaleniu zarzucono także naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstaw prawnych wyroku, podczas gdy Sąd powinien w sposób odpowiedni i kompleksowy wyjaśnić podstawę prawną oraz faktyczną rozstrzygnięcia oraz art. 157 p.p.s.a. przez odmowę uzupełnienia wyroku w zakresie daty złożenia wniosku i wskazania, że wniosek został złożony w dniu 8 listopada 2015 r., a nie w dniu 19 listopada 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a., sąd który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści.
Konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Podkreślić należy, że wykładnia orzeczenia nie może jednak prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może również zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani też do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I OZ 698/08, z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 1/10 oraz z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 406/09).
Podkreślić także należy, że uwzględnienie wniosku o wykładnię orzeczenia może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do stanowiska Sądu zawarta w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu, ewentualnie gdy treść orzeczenia jest niejasna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do dokonania wykładni wyroku. Zarówno bowiem sentencja wyroku Sądu z dnia 8 czerwca 2017 r., jak i jego uzasadnienie są sformułowane w sposób niebudzący wątpliwości. Zaznaczenia wymaga, że celem instytucji wykładni nie jest wyjaśnianie wątpliwości wybranych fragmentów uzasadnienia, lecz rozstrzygnięcia jako całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [..] m. st. Warszawy, wydającego sporną uchwałę z dnia [..] lipca 2016 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [..] m. st. Warszawy nie dopuścił się naruszenia przepisów § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 w związku z § 24 ust. 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skarżąca nie spełnia zarówno kryterium metrażowego, o którym mowa w przepisie § 4 pkt 1 cyt. Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., jak i naruszyła obowiązek wyrażony w § 22 ust. 5 tej uchwały, co dało podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (...).
Zdaniem Sądu I instancji organ "zasadnie wskazał, iż skarżąca zamieszkuje bezumownie w lokalu nr [..] przy ul. [..] w W. (...) przyjmując za organem, że lokal ten składa się z 3 pokoi i kuchni o łącznej powierzchni mieszkalnej 66,01m², zaś powierzchnia użytkowa wynosi 107,54 m², co doprowadziło Sąd do przekonania, że skarżąca "nie spełnia kryterium metrażowego"". Faktycznie Sąd również przyjął, że skarżąca w złożonym wniosku dotyczącym najmu lokalu komunalnego nie udokumentowała warunków mieszkaniowych wstępnych i zstępnych, "strona skarżąca do dnia podjęcia zaskarżonej uchwały nie uzupełniła wniosku o wymagane informacje dotyczące warunków mieszkaniowych zstępnych i wstępnych (...).
W konsekwencji Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy [..] m.st. Warszawy prawidłowo przyjął, że zaszła podstawa do odmowy pozytywnego zakwalifikowania wniosku i udzielenia skarżącej pomocy z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy".
Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, jaki stan faktyczny Sąd przyjął jako podstawę swojego rozstrzygnięcia oraz jakie było w niniejszej sprawie rozumowanie Sądu prowadzące do oddalenia skargi, co musiało skutkować uznaniem postanowienia Sądu z dnia 19 grudnia 2017 r. w zakresie odmowy dokonania wykładni wyroku za prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odmówił uzupełnienia wydanego w dniu 8 czerwca 2017 r. wyroku.
Art. 157 § 1 p.p.s.a. stanowi, że strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Uzupełnieniu mogą zatem podlegać dwa elementy orzeczenia - rozstrzygnięcie lub dodatkowe orzeczenie, które powinno się znaleźć, a którego sąd nie zamieścił. W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uzupełnienia wyroku.
Zdecydowanie nie można żądać uzupełnienia sentencji orzeczenia lub jego uzasadnienia poprzez zamieszczenie w nim określonych - żądanych przez stronę postępowania - kwestii, bowiem takie działanie w istocie zmierza nie do uzupełnienia, lecz do zmiany orzeczenia poprzez zamieszczenie w nim wskazanych przez stronę okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 465/11). Słusznie zatem Sąd I instancji wywiódł, że okoliczności dotyczące ustalenia istnienia lokalu nr [..] nie mogą prowadzić do uzupełnienia wyroku. Zasadność tych zarzutów może być oceniana przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pierwotne pismo skarżącej z dnia 3 sierpnia 2017 r., w którym skarżąca zakwestionowała niezgodność ze stanem faktycznym sprawy uzasadnienie wyroku, nie stanowiło w ogóle wniosku o wykładnię czy uzupełnienie wyroku, podobnie jak i kolejne pismo skierowane do Sądu w wyniku zarządzenia Sędziego sprawozdawcy do wyraźnego wskazania, czy "intencją skarżącej było np. złożenie wniosku o sprostowanie, uzupełnienie czy też wykładnię wyroku", które chociaż wskazuje na przesłankę art. 158 i 157 § 1 i 3 p.p.s.a., jako podstawę swoich zarzutów, to w istocie stanowi polemikę z odmiennym niż oczekiwała strona stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w orzeczeniu. Skarżąca w sposób oczywisty wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu nie tyle domagając się wyjaśnienia wątpliwości, co kwestionując trafność podjętego rozstrzygnięcia i wytykając Sądowi nieścisłości w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego wyroku, a znajdującym odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu.
Podnoszone przez skarżącą kwestie mogły stanowić podstawę skargi kasacyjnej i w rezultacie zostały w niej zawarte, po uzyskaniu przez skarżącą prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W wyniku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarga kasacyjna została wniesiona z zachowaniem terminu (postanowienie z dnia 5 września 2018 r.) skarga kasacyjna będzie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w odrębnym postępowaniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.
Zauważyć jednocześnie należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaniedbał ustosunkowania się do żądania strony "dokonania korekty daty wpływu wniosku o najem lokalu". Analiza pism strony w niniejszej sprawie oraz akt sprawy wskazuje, że skarżąca wystąpiła faktycznie z wnioskiem o najem lokalu pismem z dnia 8 listopada 2015 r. (k. 152 akt sprawy), załączając formularz wniosku (k. 151 akt sprawy) a dokumenty te zostały przez organ przyjęte w dniu 9 listopada 2015 r., na co wskazują prezentaty Urzędu m.st. Warszawy.
Nie znajduje zatem uzasadnienia zupełne pomijanie przez Sąd tej kwestii w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 grudnia 2017 r. (jeżeli tę część żądania Sąd uznał za żądanie uzupełnienia wyroku), bez jednoczesnego sprostowania wyroku – czy z urzędu, czy na wyraźny wniosek o "korektę daty wpływu wniosku".
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji niezaprzeczalnie wskazał bowiem, że skarżąca wniosek złożyła w Wydziale Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [..] m.st. Warszawy "w dniu 19 listopada 2015 r."
W piśmie skarżącej z dnia 3 sierpnia 2017 r. wskazuje ona zaś wyraźnie, że wnosi o "dokonanie z urzędu korekty daty wpływu wniosku o najem lokalu na dzień 8 listopada 2015 r. (może organ otrzymał 9 listopada 2015 r., ale nie 19 listopada 2015 r.) z art. 156 § 1 p.p.s.a. (wyróżnienie i podkreślenie: NSA), dowód: dowód nadania" a do pisma tego skarżąca załączyła kopię potwierdzenia nadania pisma do Urzędu m.st. Warszawy w dniu 8 listopada 2015 r. Okoliczności podnoszone w piśmie strony z dnia 3 sierpnia 2017 r. znajdują zatem ewidentne potwierdzenie w aktach sprawy, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien dokonać sprostowania uzasadnienia wyroku w tym zakresie.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.ps.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy.