Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów, kierunek: Malarstwo, semestr zimowy 2013/2014, studia stacjonarne drugiego stopnia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 stycznia 2014 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia – w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Przesyłkę Sądu zawierającą odpis ww. zarządzenia skarżąca odebrała osobiście w dniu 14 stycznia 2014 r.
W dniu 22 stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13, przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę E. M. jako nieopłaconą. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu, a w siedmiodniowym terminie na dokonanie tej czynności, który upłynął w dniu 21 stycznia 2014 r., wpis nie został uiszczony, przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono po terminie do uiszczenia żądanego wpisu od skargi. Złożenie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie zakreślonego terminu do uiszczenia wpisu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek strony uiszczenia opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13, na wniosek z dnia 8 kwietnia 2014 r., ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu.
Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 18 marca 2014 r. o odrzuceniu skargi wniosła E. M. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1546/14, oddalił skargę kasacyjną.
Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminu do opłacenia wpisu sądowego (ewentualnie w terminie otwartym na wniesienie opłaty złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych) było przez skarżącą niezawinione, spowodowane było zaangażowaniem skarżącej w inne sprawy sądowe, tj. sprawy dotyczące umieszczenia strony w szpitalu psychiatrycznym, a także praw rodzicielskich i kontaktów z synem.
Zarządzeniem Sędziego z dnia 11 sierpnia 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do podania, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, czy pismo z dnia 21 lipca 2014 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, czy w istocie jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi, pod rygorem uznania, że pismo z dnia 21 lipca 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi. Jednocześnie wezwano pełnomocnika, w myśl art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł lub dołączenie do niego wypełnionego urzędowego formularza "PPF" oraz do wykazania wskazanych we wniosku okoliczności, uniemożliwiających dokonanie czynności w terminie, w szczególności poprzez przesłanie dokumentów potwierdzających zaangażowanie skarżącej w inne sprawy sądowe, pod rygorem rozpatrzenia wniosku jedynie w oparciu o jego treść.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej podał, że pismo z dnia 21 lipca 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 88 p.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że przepisy nie przewidują terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Sąd stwierdził, że skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczony żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie również przywrócenie terminu, który nie mógł zostać uchybiony. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu, jako niedopuszczalny z mocy ustawy, podlega odrzuceniu, niezależnie od argumentacji w nim podanej.
Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, z jednej strony nie uiszczając stosownej opłaty, z drugiej zaś wnosząc wniosek o przyznanie prawa pomocy już po upływie terminu do uiszczenia wpisu. W związku z tym skarżąca powinna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, o ile istnieją powody uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu tego terminu. Jednocześnie skarżąca powinna uiścić wpis, bądź też wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, co byłoby równoważne z dokonaniem czynności objętej wnioskiem.
Sąd I instancji podniósł, że po wezwaniu Sądu z dnia 11 sierpnia 2014 r., pełnomocnik skarżącej sprecyzował zakres wniosku podając, że dotyczył on przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi (pismo z dnia 26 sierpnia 2014 r.). W tym stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wskazując, że w wezwaniu Sądu z dnia 11 sierpnia 2014 r. wezwano pełnomocnika do sprecyzowania, czy pismo z dnia 21 lipca 2014 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, czy jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pod rygorem uznania, że pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia spisu sądowego od skargi. Podano, że przy tak postawionej alternatywie, pełnomocnik, po konsultacji telefonicznej ze skarżącą, w piśmie z dnia 26 sierpnia 2014 r. sprecyzował, że został złożony wniosek o zwolnienie od kosztów. Jednocześnie podkreślił, że biorąc pod uwagę uzasadnienie pisma z dnia 21 lipca 2014 r., jaki i pisma z dnia 26 sierpnia 2014 r. stwierdzić należy, że wniosek ten dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych w postaci zwolnienia wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 214 § 1 i § 2 powołanej ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Odnosząc się do kwestii prawa pomocy, to wskazać należy, że może być ono przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy może być przez stronę składany na każdym etapie postępowania, do czasu jego zakończenia, co wynika z uregulowania zawartego w art. 243 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że nie ma określonego ustawą terminu do jego wniesienia. To z kolei oznacza, że terminu takiego nie można przekroczyć, a więc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.
Wskazać należy, że pismo z dnia 21 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącej zatytułował "wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych". Sąd zobowiązał pełnomocnika do sprecyzowania w terminie 7 dni, czy pismo z dnia 21 lipca 2014 r., stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (tak jak oznaczono w jego tytule), czy też jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik, mimo powstałej możliwości właściwego sprecyzowania wniosku, podał w odpowiedzi na wezwanie Sądu, że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Takiej treści wniosek skarżącej Sąd I instancji prawidłowo odrzucił na podstawie art. 88 p.p.s.a. Tym samym koniecznym stało się oddalenie wniesionego w sprawie zażalenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.