Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. E.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów, kierunek: [...], semestr zimowy 2013/2014, studia stacjonarne drugiego stopnia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 stycznia 2014 r., sygn. akt
II SA/Go 1114/13 skarżąca wezwana została do uiszczenia - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi - wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Przesyłkę Sądu zawierająca odpis ww. zarządzenia skarżąca odebrała osobiście w dniu 14 stycznia 2014 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca w dniu 22 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt
II SA/Go 1114/13, przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę E.M. jako nieopłaconą. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu, a w siedmiodniowym terminie na dokonanie tej czynności, który upłynął w dniu 21 stycznia 2014 r., wpis nie został uiszczony, przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono po terminie do uiszczenia żądanego wpisu od skargi. Złożenie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie zakreślonego terminu do uiszczenia wpisu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek strony uiszczania opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt
II SA/Go 1114/13 ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, o którego skarżąca wnioskowała w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 18 marca 2014 r. wniosła E.M. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu ww. skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1546/14 oddalił skargę kasacyjną.
Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. działający w imieniu skarżącej pełnomocnik, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminu do opłacenia wpisu sądowego (ewentualnie w terminie otwartym na wniesienie opłaty złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych) spowodowane było zaangażowaniem skarżącej w inne sprawy sądowe, tj. sprawy dotyczące umieszczenia strony w szpitalu psychiatrycznym, a także praw rodzicielskich i kontaktów z synem.
Zarządzeniem Sędziego z dnia 11 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącą do podania, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, czy pismo z dnia [...] lipca 2014 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, czy w istocie jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi, pod rygorem uznania, że pismo z dnia [...] lipca 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi. Jednocześnie wezwano pełnomocnika, w myśl art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł lub dołączenie do niego wypełnionego urzędowego formularza "PPF" oraz do wykazania wskazanych we wniosku okoliczności, uniemożliwiających dokonanie czynności w terminie, w szczególności poprzez przesłanie dokumentów potwierdzających zaangażowanie skarżącej w inne sprawy sądowe, pod rygorem rozpatrzenia wniosku jedynie w oparciu o jego treść.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej podał, że pismo z dnia [...] lipca 2014 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do pisma dołączono dokumenty wskazujące na zaangażowanie skarżącej w inne sprawy sądowe oraz dowód niedyspozycji strony w dnia 21-22 stycznia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowi przywrócenie terminu, jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z kolei, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.).
Należy w tym miejscu wskazać na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt l FZ 161/08 (LEX nr 479135) zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przepisy nie przewidują terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak więc strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania.
Podzielając to stanowisko wskazać należy, że skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczony żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie również przywrócenie uchybionego terminu. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu, jako niedopuszczalny z mocy ustawy, podlega odrzuceniu niezależnie od argumentacji w nim podanej. Innymi słowy, taki wniosek nie podlega merytorycznej ocenie zmierzającej do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca spełnił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, czy też nie (vide postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 269/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego do skargi, z jednej strony nie uiszczając stosownej opłaty, z drugiej zaś wnosząc wniosek o przyznanie prawa pomocy już po upływie terminu do uiszczenia wpisu.
W związku z tym skarżąca powinna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, o ile istnieją powody uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu tego terminu. Jednocześnie skarżąca powinna uiścić wpis bądź też wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, co byłoby równoważne z dokonaniem czynności objętej wnioskiem. Należy w tym miejscu podkreślić, że przyznane skarżącej w niniejszej sprawie prawo pomocy (postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1114/13) nie obejmuje wpisu sądowego od skargi, bowiem wniosek o prawo pomocy został złożony już po upływie terminu do uiszczenia wpisu, a więc dotyczy wszelkich kosztów sądowych, do uiszczenia których skarżąca byłaby zobowiązana po przyznaniu przedmiotowego zwolnienia (vide postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II OZ 101/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Skoro wniosek o zwolnienie od kosztów złożono po upływie terminu do uiszczenia wpisu to strona skarżąca nie może oczekiwać, by ten termin (na uiszczenie wpisu) uległ skutecznemu przerwaniu, w takim przypadku termin ten można tylko przywrócić. To strona skarżąca w trosce o swoje interesy powinna była dopilnować, by – w przypadku chęci skorzystania z prawa pomocy – wniosek o jej przyznanie złożyć w terminie - na uiszczenie wpisu.
Konkludując, gdyby skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, to ten wniosek podlegałby rozpatrzeniu. Jednak, jak wskazano na wstępie, po wezwaniu Sądu z dnia 11 sierpnia 2014 r., pełnomocnik skarżącej sprecyzował zakres wniosku i nie ulega wątpliwości, że dotyczył on przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi (pismo z dnia [...] sierpnia 2014 r.).
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 88 p.p.s.a., wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako niedopuszczalny odrzucił, o czym orzekł w sentencji postanowienia.