Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 533/15 oddalił skargę G. M. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W dniu 29 lutego 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach poinformowała Sąd I instancji o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. W dniu 31 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji skargę kasacyjną odrzucił, gdyż jak podał, została ona złożona po terminie, a pełnomocnik strony nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że z uwagi na to, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przed dniem 15 sierpnia 2015 r. zastosowania w sprawie nie znajdzie dodany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) § 3 art. 177 tej ustawy, zgodnie z którym w razie ustanowienia fachowego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia na wniosek złożony przez stronę, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 11 czerwca 2015 r., a więc należy do niego stosować poprzedni stan prawny.
Jak zauważył Sąd I instancji był on daleko bardziej rygorystyczny w tej materii, nie przewidywał bowiem modyfikacji biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który rozpoczynał się od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jedyną możliwością zniwelowania skutków omieszkania terminu do wniesienia kasacji w takich okolicznościach było złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie skorzystał jednak z tej instytucji procesowej, a zatem z uwagi na złożenie skargi kasacyjnej po upływie przewidzianego w ustawie terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o jej odrzuceniu na mocy art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.
Od tego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej wskutek przyjęcia, że została ona wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia w wyniku wadliwego uznania, że początek biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być liczony od dnia zawiadomienia o wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącej przed ustanowieniem dla niej tego pełnomocnika, w związku z czym termin do wniesienia skargi kasacyjnej liczony od tej daty upłynął przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W jego uzasadnieniu autor zażalenia wyraził pogląd, wedle którego początkiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w tej sprawie powinien być dzień powiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu. Czyni on zaskarżone postanowienie wadliwym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r. wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 4 marca 2016r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru k-38). Ta data, jak słusznie stwierdził Sąd meriti, jest datą początkową biegu terminu zaskarżenia tego orzeczenia. Termin na wniesienie kasacji upłynął w dniu 4 kwietnia 2016 r. Skargę kasacyjną wyznaczony z urzędu pełnomocnik wniósł zaś dopiero w dniu 31 maja 2016 r., czyli z uchybieniem terminu. Nie domagał się przy tym przywrócenia terminu do złożenia tego środka. Zasadnie zatem Sąd I instancji skargę kasacyjną odrzucił, stosując dotychczasowe (sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r.) brzmienie przepisu art. 177 P.p.s.a.
Odnosząc się do wywodów zawartych w zażaleniu wskazać trzeba, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych na gruncie poprzedniego stanu prawnego, żądanie ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy, a także jego uwzględnienie, nie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 stycznia 2005 r., FZ 754/04, z dnia 12 grudnia 2007 r., I OZ 930/07, z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 283/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zatem, jeżeli ustanowiono pełnomocnika z urzędu w okresie biegu terminu do zaskarżeniu wyroku, czyli po zapadnięciu wyroku, czy doręczeniu go stronie, czy nawet po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to okoliczność ta uzasadniała przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o ile wniosek taki został złożony. Instytucja ta ma bowiem charakter wnioskowy. W innym przypadku, czyli w razie niezłożenia owego wniosku, skarga kasacyjna wniesiona po upływie ustawowego terminu, liczonego od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, traktowana była jako spóźniona.
Wskazać ponownie trzeba, że art. 177 § 3 P.p.s.a. dodany po nowelizacji tej ustawy nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż może on być stosowany wyłącznie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. W związku z tym, a także dlatego, że w tym zakresie dotychczas dominujący jest pogląd sądów administracyjnych o konieczności złożenia w takiej sytuacji wniosku o przywrócenie terminu, interpretacja przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.