Uzasadnienie
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z dnia 12 października 2015 r. wezwano D.W., M.W., J.W. i M.W. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Wezwania zostały odebrane przez adresatów w dniu 17 listopada 2015 r. (dowody doręczenia: k. 21-22 akt sądowych).
W reakcji na to wezwanie D.W. i M.W. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. Na skutek sprzeciwu ww. osób Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r. zaskarżone postanowienie referendarza utrzymał w mocy.
Następnie pismem z dnia 9 marca 2016 r. wezwano D. i M.W. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z dnia 12 października 2015 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wezwania zostały odebrane przez adresatów w dniu 29 marca 2016 r. (dowody doręczenia: k. 77-78 akt sądowych).
Jak wynika z akt sprawy, żadna ze skarżących osób nie uiściła wpisu sądowego od skargi.
Pismami z dnia 24 października 2015 r. (k. 15 akt) i z dnia 6 grudnia 2015 r. (k. 34 akt) strona skarżąca wniosła o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Nadto pismem z dnia 24 listopada 2015 r. (k. 23 akt) strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na toczące się sprawy o sygn. akt II SA/Wr 397/14, II SA/Wr 399/14 i II SA/Wr 400/14.
Wnioski te strona ponowiła pismem z dnia 13 maja 2016 r., wnosząc jednocześnie o wyłączenie referendarza sądowego M.K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. oddalił wniosek skarżących o zawieszenie postępowania sądowego, odrzucił wniosek skarżących o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, a wreszcie odrzucił skargę.
Jak wskazał Sąd, postępowania prowadzone pod sygn. akt II SA/Wr 397/14, II SA/Wr 399/14 i II SA/Wr 400/14 nie mają za przedmiot zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Sądowi pierwszej instancji było z urzędu wiadome, że D.W. i M.W. wnieśli do tutejszego Sądu skargę na decyzję SKO we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2012 r. nr [...] (w niniejszej sprawie chodzi o odmowę stwierdzenia nieważności tejże decyzji), jednak skarga w tamtej sprawie została odrzucona prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 26 maja 2014 r. (sygn. akt II SA/Wr 553/12). W tym stanie rzeczy wniosek skarżących o zawieszenie niniejszego postępowania nie miał uzasadnionych podstaw i podlegał oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 131 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji.
Następnie Sąd ten wziął pod uwagę, że skarżący wnieśli o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w niniejszej sprawie. Wniosek ten podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny, ponieważ w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego składa się do sądu, w którym sprawa się toczy, a więc warunkiem rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego jest uprzednie skuteczne wniesienie skargi. Jeżeli zatem skarżący, mimo stosownego wezwania, nie uiścił wpisu od skargi w zakreślonym terminie, to jego wniosek o wyłączenie sędziego podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie zachodzi właśnie sytuacja, w której wniosek o wyłączenie sędziów został zgłoszony w sytuacji, gdy skarżący nie uiścili w terminie wpisu sądowego od skargi, co skutkować musi odrzuceniem tego wniosku, jak i odrzuceniem skargi. Złożony wniosek o wyłączenie sędziego nie tamuje możliwości odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancyjny wobec służącego stronom prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), jednak nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi niweczy możliwość rozpoznania skargi co do meritum, a więc odrzucenie nieopłaconej skargi ma charakter formalnego zakończenia postępowania (Sąd nie bada zarzutów skargi i nie ocenia zaskarżonej decyzji), a więc czynności odrzucenia skargi może dokonać sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie w sytuacji, gdy wniosek został odrzucony.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
W rozpatrywanej obecnie sprawie skarżący byli zobowiązani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Do uiszczenia tej opłaty wezwano skarżących J.W. i M.W. w dniu 17 listopada 2015 r. Termin 7-dniowy dla ww. osób do uiszczenia wpisu sądowego upływał więc z dniem 24 listopada 2015 r.
Natomiast po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy dla D.W. i M.W., ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego ustalonego prawomocnym zarządzeniem przewodniczącego wydziału doręczono tym osobom w dniu 29 marca 2016 r. Trzeba zatem powiedzieć, że ostatecznie termin do uiszczenia wpisu przez te osoby biegł do dnia 5 kwietnia 2016 r. W tym terminie wymagany wpis sądowy nie został uiszczony przez nich. Z tego względu skarga została odrzucona, o czym Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji).
Zażalenie na powyższe postanowienie sformułowali D. i M. W. Wskazali, że nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Podnieśli także okoliczności mające uzasadniać brak bezstronności sędziów W.K. oraz H.K.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wr 710/15 WSA we Wrocławiu utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku skarżących o prawo pomocy bez rozpoznania. Wobec tego skarżący byli obowiązani do uiszczenia należnych opłat sądowych, czego nieczyniąc doprowadzili do zasadnego odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji. Kwestie podniesione pod tym kątem w zażaleniu odnoszą się do kwestii prawa pomocy, nie zaś rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym postanowieniu.
Również wniosek o wyłączenie sędziów został zasadnie przez Sąd pierwszej instancji odrzucony, jakkolwiek argumentacja w tym zakresie nie jest właściwa, gdyż do czasu uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi należy przyjmować, że sprawa się toczy, a zatem to, że skarga podlega odrzuceniu, nie oznacza, że w zainicjowanej nią postępowaniu nie może dojść do wyłączenia sędziego. Podstawą do odrzucenia wniosku powinno być tymczasem art. 20 § 4 p.p.s.a., wskazujący że wniosek o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. We wniosku z dnia 6 grudnia 2015 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu, co należy traktować jako wyłączenie sądu. Wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w danym sądzie jest bowiem w istocie wnioskiem o wyłączenie sądu, a jako taki jest niedopuszczalny (postanowienie NSA z dnia 30 października 2015 r., II OZ 1037/15; postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2016 r., I OZ 671/16; J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Zalasińska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 187, nb 7).
Mając na uwadze powyższe, zarzuty podniesione w zażaleniu były nieusprawiedliwione, zaś zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Stąd zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.