Uzasadnienie
We wniosku złożonym w dniu [...] października 2014 r. P. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując m.in. że ustanowiony na jego skutek pełnomocnik sporządzi i poprowadzi jego wniosek – skargę do Prezydenta O. "na natychmiastowe zapewnienie godziwych warunków bytowania i życia osoby niepełnosprawnej wg Konstytucji RP oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych". Podniósł, że jest prześladowany, zmuszany przez organ do życia na [...] m2 powierzchni i pomawiany, że podpisał z gminą umowę najmu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postawieniem z dnia 16 października 2014 r. oddalił ww. wniosek wskazując, że – w świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a." – nie mógł on zostać uwzględniony w sytuacji, gdy skarga, którą zamierzał wnieść P. B. jest oczywiście bezzasadna.
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził, że wnioskodawca skarży bezczynność Prezydenta O. dotyczącą zapewnienia mu godziwych warunków do życia w lokalu mieszkalnym, co do którego podpisał z gminą umowę najmu. Kwestie związane z zawarciem umowy najmu lokalu socjalnego mają zaś generalnie charakter cywilnoprawny, a w tego typu sprawach nie wydaje się rozstrzygnięć o charakterze adminstracyjnoprawnym. Udostępnianie lokali socjalnych z zasobu mieszkaniowych gmin regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 150). W art. 4 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy przewidziano, że do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w tym także zapewnianie lokali socjalnych oraz lokali zamiennych. W celu realizacji tychże zadań gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy), z którego to zasobu wydziela część lokali, które przeznacza na wynajem jako lokale socjalne (art. 22 ustawy).
Stosownie do art. 23 cytowanej ustawy najem lokali socjalnych następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej. Zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną a wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych, przy czym kwestia wyboru osoby (lub odmowa) jest badana przez sąd cywilny.
Powyższe – zdaniem Sądu – prowadziło do wniosku, że postępowanie w zakresie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego leży poza właściwością sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest zatem rozpoznanie w takiej sytuacji wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
P. B. w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, kwestionując jego prawidłowość, twierdził, że niniejsza sprawa leży w kognicji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
O oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 P.p.s.a. można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi.
W niniejszej sprawie skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi, której przedmiotem miała być bezczynność Prezydenta O. polegająca na nienależytym zapewnieniu mu warunków bytowych związanych z wynajmowanym przez niego lokalem należącym do zasobów gminy.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, kwestia zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz określonych w niej warunków leży w sferze łączących skarżącego i Gminę O. stosunków cywilnoprawnych i nie podlega kontroli powierzonej sądom administracyjny. Tym samym brak było również podstaw do uznania, że Sąd I instancji był zobligowany rozpoznać merytorycznie skargę na bezczynność organu w tym przedmiocie.
W takich okolicznościach zasadnym było także wydanie postanowienia odmawiającego P. B. przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia