Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II SO/Wa 139/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu wniosku P.K.– wymierzył Wójtowi Gminy [..]grzywnę w kwocie 1000 złotych za nieprzekazanie sądowi skargi w terminie (pkt 1 postanowienia), oraz zasądził od Wójta Gminy [..]na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego wskazał art. 200 oraz art. 205 § 1 i art. 210 § 2 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), oraz wyjaśnił, że zasądzona od organu na rzecz wnioskodawcy kwota 100 złotych stanowi wartość uiszczonego wpisu sądowego.
Zażalenie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania wniósł P.K., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucając Sądowi naruszenie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.). Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie postanowienia, pozbawiające skarżącego informacji o przesłankach rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania.
Skarżący wniósł o uchylenie pkt 2 zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie. Z treści art. 64 § 3 P.p.s.a. wynika, że do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08 wniosek o wymierzenie organowi grzywny wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Z zestawienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że skarżącemu, który był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika- w tym przypadku radcę prawnego- należy się zwrot kosztów postępowania.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego sporządził wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy [..]grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 P.p.s.a., w którym jednocześnie wnioskował o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych.
Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4 rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości sprawy. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia, stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w niniejszej sprawie wynosi 240 zł.
Należy podkreślić, iż obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości, zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Użycie w rozporządzeniu pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie", jakie przysługuje radcy prawnemu czy adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Nie ma przeszkód, aby strona korzystająca z pomocy radcy prawnego umówiła się, przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, na opłatę w wyższej wysokości od minimalnej stawki opłaty przewidzianej za pomoc prawną dla danego rodzaju sprawy. W takim przypadku, wysokość umówionego wynagrodzenia nie jest wiążąca dla sądu przy dokonywaniu rozliczenia kosztów procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak zawsze w granicach określonych w § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia, a więc z uwzględnieniem stawek minimalnych. Zasądzenie kosztów postępowania według stawek niższych niż minimalne byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby takie stawki przewidywała umowa pomiędzy stroną a pełnomocnikiem. Podstawę prawną dla takiego porozumienia zawiera § 3 ust. 2 cyt. rozporządzenia i jest to jedyny przepis, który uzasadnia odstąpienie od stosowania stawek minimalnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt IV CZ 107/11, Lex nr 1168556 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OZ 1203/13, www.cbois.nsa.gov.pl).
Powyższa sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, dlatego Sąd I instancji nie mógł odstąpić od stosowania stawek minimalnych, a tym bardziej całkowicie odstąpić od zasądzenia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. O tym, jakie koszty należy uznać za niezbędne i celowe, co do zasady decyduje Sąd, za wyjątkiem jednak sytuacji określonych w art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a., w których ustawodawca przesądził, jakie koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2), są z mocy prawa uznane za niezbędne. W tym zakresie Sąd nie ma możliwości pominięcia tych kosztów lub zasądzenia ich poniżej zagwarantowanej przepisami prawa wysokości.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł, jak w sentencji postanowienia. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe – wpis od wniosku o wymierzenie grzywny w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego reprezentującego skarżącego w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.