Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 113/16 (dalej wyrok II SAB/Po 113/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie IV. zasądził od Starosty [...] na rzecz skarżącego K. K. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania wskazał art. 200 i 201 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm., dalej rozporządzenie z 2015 r.; 25, 28-34 akt II SAB/Po 113/16).
Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie IV (czwartym) wyroku II SAB/Po 113/16, dnia 18 kwietnia 2017 r. wniósł K. K. (dalej skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika radcę pr. A. K. (dalej pełnomocnik). W zażaleniu skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 200, 201 § 1, art. 206 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1-3, § 16 zd. 2 rozporządzenia z 2015 r. Od zażalenia z 18 kwietnia 2017 r., skarżący nie uiścił wpisu (k. 41-45, 47 akt II SAB/Po 113/16).
Zarządzeniem z 25 kwietnia 2017 r., II SAB/Po 113/16 (dalej zarządzenie z 25 kwietnia 2017 r.) Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na zawarte w punkcie IV wyroku z 9 marca 2017 r. postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 100 zł, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej rozporządzenie z 2003 r.; k. 48, 50, 51 akt II SAB/Po 113/16).
Zarządzenie z 25 kwietnia 2017 r. stało się przedmiotem zażalenia z 6 maja 2017 r. pełnomocnika skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Skarżący zarzucił zarządzeniu naruszenie art. 220 § 1 i 3, art. 230 § 1 i 2 ppsa, i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 227 § 1 i 2 ppsa przez ich niewłaściwe zastosowanie przez wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, od którego nie pobiera się opłat sądowych (k. 61, 62 akt II SAB/Po 113/16).
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 czerwca 2017 r. sygn. akt I OZ 1045/17 (dalej postanowienie I OZ 1045/17) uchylił zaskarżone zarządzenie wskazując, że zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w wyroku II SAB/Po 113/16 (punkt IV) zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przedmiotem zażalenia z 18 kwietnia 2017 r. jest zwrot kosztów postępowania. Zatem zażalenie takie nie jest zażaleniem wniesionym na podstawie art. 227 § 1 ppsa (do którego przepisu odnosi się zwolnienie z art. 227 § 2), lecz na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 ppsa. Kategoria kosztów postępowania jest pojęciem szerszym, obejmującym swym zakresem, obok kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków – art. 211 ppsa), również inne należności wymienione w art. 205 § 1 i 2 ppsa (np. wynagrodzenie pełnomocnika, koszty przejazdów).
Mając na uwadze powyższe uznać należy, że zwolnienie przewidziane w art. 227 § 2 ppsa dotyczy jedynie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych. Wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę (postanowienie NSA z: 26.5.2011 r., I FZ 129/11; 26.8.2016 r., I OZ 889/16; 18.11.2016 r., I OZ 1287/16, cbosa; k. 39, 45, 47, 79-81 akt II SAB/Po 113/16).
Zarządzeniem z 19 lipca 2017 r. Sędzia Sprawozdawca stwierdził, że zażalenie z 18 kwietnia 2017 r., nadane w urzędzie pocztowym dnia 18 kwietnia 2017 r., wniesione zostało w ustawowym terminie (art. 83 § 2 ppsa) - ostatni dzień terminu przypadał na sobotę 15 kwietnia 2017 r., dzień następny po dniach wolnych od pracy przypadał na 18 kwietnia 2017 r. (Święta Wielkanocne w dniach 16-17 kwietnia 2017 r.). W punkcie drugim zarządził, by akta wraz z zażaleniem z 18 kwietnia 2017 r. wysłać Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (k. 88, 90 akt II SAB/Po 113/16).
Naczelny sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 180 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.
Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest - w szczególności - zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 9 ppsa).
Jak stanowi art. 220 § 1 ppsa sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zgodnie z art. 227 § 1 i 2 ppsa od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy, nie pobiera się opłat sądowych.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł zażalenie dnia 18 kwietnia 2017 r. na postanowienie w przedmiocie orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w punkcie IV wyroku II SAB/Po 113/16 (k. 25, 39, 41-45, 47 akt II SAB/Po 113/16). Zażalenie to wniesione zostało w trybie art. 194 § 1 pkt 9 ppsa. Do tego zażalenia nie ma zastosowania wyłączenie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego określone w art. 227 § 1 ppsa, na co także zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu I OZ 1045/17. Przedmiotowe wyłączenie odnosi się bowiem jedynie do zarządzeń i postanowień wydawanych w przedmiocie kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i zwrotów wydatków (art. 211 ppsa).
Skarżący zażaleniem z 18 kwietnia 2017 r. zaskarżył zaś postanowienie wydane na podstawie art. 205 § 2 ppsa, w którym orzeczono o obowiązku zwrotu kosztów postępowania, tj. poniesionych przez stronę kosztów sądowych (art. 194 § 1 pkt 9 ppsa).
Podkreślenia wymaga, że pojęcie kosztów sądowych jest węższe niż pojęcie kosztów postępowania. Ponieważ określony w art. 227 § 2 ppsa wyjątek od zawartej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, dotyczy pojęcia węższego, to brak jest podstaw do szerokiej interpretacji powołanego przepisu i przypisywania przedmiotowego zwolnienia także do postanowień wydawanych w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania (postanowienie NSA z: 26.8.2016 r., I OZ 889/16; 10.7.2008 r., II FZ 284/08; 23.4.2010 r., II OZ 374/10; 19.8.2011 r., I FZ 170/11; 26.5.2011 r., I FZ 129/11; 26.4.2011 r., II GZ 159/11, cbosa). Pogląd ten w pełni aprobuje doktryna (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 860 nb 7 i przywołane przez Komentatorów orzecznictwo).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przekazując do rozpoznania zażalenie skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. winien w pierwszej kolejności wezwać pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od złożonego przez niego zażalenia, co uczynił zarządzeniem z 25 kwietnia 2017 r. Zarządzenie z 25 kwietnia 2017 r. zostało jednak prawomocnie uchylone postanowieniem I OZ 1045/17 – z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu na zarządzenie z 25 kwietnia 2017 r. Przesłanie zażalenia z 18 kwietnia 2017 r. przez Sąd I instancji na podstawie zarządzenia z 19 lipca 2017 r., bez ponownego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku II SAB/Po 113/16 (pod rygorem odrzucenia tego zażalenia) było przedwczesne, bowiem czynność ta determinuje dalszy tok postępowania, przesądzając o ewentualnej dopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia. Oznacza to, że koniecznym jest usunięcie braku usuwalnego zażalenia z 18 kwietnia 2017 r. we wskazanym zakresie (J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz – op. cit., s. 702, nb 4; B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 817-818, uw. 1).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 in fine w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.