Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2017 roku sygn. akt VIII SA/Wa 344/16 wydanym na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2016 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Sąd wskazał, że skarżąca, mimo skutecznego wezwania, nie uiściła wpisu od skargi w zakreślonym terminie.
Zażalenie na to postanowienie złożyła B. J., podnosząc, że odrzucenie skargi tylko z powodu nieuiszczenia wpisu narusza jej prawo do obrony i prawo do sądu. W ocenie żalącej takie postępowanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna oplata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W niniejszej sprawie B. J. wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję SKO w R. z dnia [...] lutego 2016 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 września 2016 roku odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na nieprzedłożenie w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów. Następnie zarządzeniem z dnia 21 września 2016 roku wezwano ją do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. B. J. zaskarżyła to zarządzenie do NSA, który jednak utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 roku.
W konsekwencji powyższego Sąd wezwał skarżącą do wykonania zarządzenia z dnia 21 września 2016 roku poprzez uiszczenie wpisu. Skarżąca odebrała to wezwanie w dniu 16 stycznia 2017 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 118), zatem termin na uiszczenie wpisu upłynął w dniu 23 stycznia 2017 roku. Pomimo upływu tego terminu, B. J. nie uiściła należnego wpisu. Tym samym Sąd I instancji zasadnie na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości postanowienia z 9 lutego 2017 r. o odrzuceniu skargi B. J. Ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie nie podlegają w szczególności kwestie związane z sytuacją materialną żalącej - argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej mogą być podnoszone w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem żalącej, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczonego wpisu narusza jej prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd, że obowiązek uiszczenia wpisu ciążący na wnoszącym do sądu pismo podlegające opłacie sądowej nie narusza zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu i nie zamyka drogi do rozpoznania sprawy przez ten sąd. Osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych może być przyznane, na jej wniosek, prawo pomocy w tym zakresie. Pamiętać jednak trzeba, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych.
Wymóg ponoszenia kosztów postępowania jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, czego nie uczyniła skarżąca w przedmiotowej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 roku, sygn. akt I FZ 316/13, postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 roku sygn. akt II OZ 419/13, postanowienie NSA z dnia 15 maja 2013 roku sygn. akt II OZ 359/13, a także M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 735).
Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.