Uzasadnienie
Dnia 7 listopada 2016 r. D. i M. W. (dalej wnioskodawcy) złożyli urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W związku z powyższym, pismem z 1 grudnia 2016 r. II SA/Wr 399/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie określonych dokumentów – w terminie 7 dni pod rygorem jego rozpoznania w oparciu o dane wynikające z akt sprawy.
Wnioskodawcy otrzymali to wezwanie dnia 21 grudnia 2016 r. Zakreślony siedmiodniowy termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 28 grudnia 2016 r. W piśmie z dnia 26 grudnia 2016 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 27 grudnia 2016 r.) skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie referendarza Michała Kazka, bowiem jest niesprawiedliwy i do każdej sprawy nęka stronę skarżącą dodatkowymi wyjaśnieniami.
Dnia 24 stycznia 2017 r. referendarz sądowy złożył pisemne oświadczenie, że nie zachodzą wobec niego okoliczności wymienione w art. 18 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej ppsa) ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ppsa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że stosownie do art. 18 § 1 w zw. z art. 24 § 1 ppsa referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Zgodnie z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 w zw. z art. 24 § 1 ppsa).
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy wnosząc o wyłączenie referendarza sądowego, zakwestionowali w istocie fakt wezwania ich do udokumentowania swojej sytuacji materialnej, mającej uzasadnić przyznanie im prawa pomocy. Ocenili czynność referendarza jako niesprawiedliwe nękanie. W ocenie Sądu I instancji taka ocena nie może stanowić przyczyny wyłączenia wskazanego przez wnioskodawców referendarza. Wnioskodawcy nie uprawdopodobnili przyczyn jego wyłączenia, choć to na stronie wnioskującej spoczywa taki obowiązek. Wnioskodawcy winni więc wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Do takich – w ocenie Sądu – nie można zaliczyć faktu wykonywania czynności referendarskich.
Referendarz sądowy oświadczył, że nie zachodzą żadne z przesłanek opisanych w art. 18 i art. 19 ppsa i oświadczeniu temu nie można odmówić wiarygodności w świetle gołosłownej argumentacji przedstawionej przez skarżących.
Przyczynami wyłączenia referendarza z orzekania w konkretnej sprawie są okoliczności określone w art. 18 § 1 w zw. z art. 24 § 1 ppsa oraz, jeżeli między referendarzem a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ppsa). W rozpatrywanej sprawie żadna z tych okoliczności nie wystąpiła (k. 261-264, 400 akt II SA/Wr 399/14).
Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli D. W. i M. W. W uzasadnieniu podnieśli, że jest ono niesprawiedliwe i nieważne.
Zaskarżonym zarządzeniem z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 399/14 (dalej zarządzenie z 27 czerwca 2017 r.) Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał wnioskodawców do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2017 r. w kwocie 100 zł, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej rozporządzenie; k. 400 akt II SA/Wr 399/14).
Zarządzenie z 27 czerwca 2017 r. stało się przedmiotem zażalenia D. W. i M. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wnieśli o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Wnioskodawcy podnieśli, że wyrok w niniejszej sprawie jest nieważny i niesprawiedliwy (k. 410 akt II SA/Wr 399/14).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi art. 220 § 1 ppsa sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, by pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).
Zarządzenie z 27 czerwca 2017 r. nie narusza powołanych przepisów.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy wnieśli zażalenie z 28 lutego 2017 r. na postanowienie z 25 stycznia 2017 r. (k. 308, 261 akt sądowych). Sąd I instancji zasadnie wezwał wnioskodawców do uiszczenia wpisu od złożonego przez nich zażalenia (k. 400 akt sądowych). Także wysokość wpisu określona została zgodnie z obowiązującymi przepisami; stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych - 100 zł.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, orzekł jak w sentencji.