Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 31 października 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 645/19 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi P. G. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z 13 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż działając w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że kwestionowana w przedmiotowej skardze decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2019 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. w ramach tzw. autokontroli. W niniejszej sprawie spełnione zatem zostały przesłanki umorzenia postępowania, ponieważ organ z zachowaniem trzydziestodniowego terminu liczonego od dnia otrzymania skargi (13 sierpnia 2019 r.) 10 września 2019 r. – w reakcji na skargę – wydał akt, którym uchylił własną decyzję z [...] lipca 2019 r. W tej sytuacji Sąd uznał, że wniosek organu o umorzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie, gdyż w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji dalsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe.
Skarżąca na powyższe postanowienie złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie. W ocenie skarżącej ww. postanowienie jest dla niej krzywdzące.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 25 października 2011 r., II GSK 2108/11).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony można uznać pogląd, że warunkiem zastosowania autokontroli przez organ administracji publicznej jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, a także wniosków. O ile organ nie podziela niektórych zarzutów strony wnoszącej skargę bądź też nie zamierza uwzględnić w całości wniosków zawartych w skardze, to winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi (por. wyroki NSA z: 5 lutego 2008 r., I OSK 581/07; 20 stycznia 2011 r., II OSK 102/10; 11 maja 2011 r., II OSK 811/11).
Z kolei stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu. Przyczyną tego stanu rzeczy jest wystąpienie w toku tego postępowania zdarzeń, które uniemożliwiają jego zakończenie przez rozstrzygnięcie o istocie sprawy stanowiącej przesłankę wniesienia skargi (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H. Beck 2011, Nb 1 do art. 161, s. 565). Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości możliwe jest zatem wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (op. cit., Nb 5, s. 566). Taka sytuacja ma miejsce np. gdy wydana została decyzja w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), które eliminuje z obrotu prawnego zaskarżony aktu lub czynność, co czyni zbędnym dalsze prowadzenie postępowania w sprawie.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organ w trybie autokontroli uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] września 2019 r., nr [...] jest niewątpliwie równoznaczne z uwzględnieniem skargi w całości w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.
Zwrócić należy uwagę, że w uzasadnieniu przedmiotowej skargi podniesiono, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przedwcześnie, gdyż nie zakończyło się ostatecznie postępowanie w sprawie uznania świadczenia alimentacyjnego za nienależnie pobrane, bowiem nie zostało rozpatrzone odwołanie skarżącej od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z [...] września 2019 r. uwzględniło ww. skargę w całości i uchyliło własną decyzję z [...] lipca 2019 r. wraz z poprzedzająca ją decyzją Wójta Gminy [...] z [...] maja 2019 r., nr [...] i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w całości, stwierdzając, iż przedmiotowa sprawa dotycząca umorzenia nienależnie pobranych świadczeń była przedwcześnie rozpoznana.
W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.