Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SAB/Wa 73/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. umorzył postępowanie F. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca Spółka, wnioskodawca) na bezczynność Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP). Sąd orzekł w następującym stanie sprawy:
Pismem z 17 grudnia 2010 r. F. PP Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na bezczynność Urzędu Patentowego RP w rozpoznaniu jej wniosku z 11 maja 2009 r. o unieważnienie na obszarze Polski patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pod tytułem "[...]". Argumentując zasadność skargi, skarżąca spółka wskazała, że UP nie podejmuje jakichkolwiek działań w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie, a w konsekwencji na niedotrzymaniu 6 miesięcznego terminu rozstrzygnięcia sprawy, do którego dotrzymania, jak podniósł skarżący, organ winien dążyć stosownie do regulacji art. 266 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117, ze zm., dalej: p.w.p). W odpowiedzi na skargę UP poinformował WSA, że przed wniesieniem skargi przez skarżącego wyznaczył na dzień 7 lutego 2011 r. rozprawę, w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego o unieważnienie na obszarze Polski patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pod tytułem "[...]", co oznacza jego zdaniem bezprzedmiotowość skargi, gdyż organ w bezczynności nie pozostaje. Z uwagi na powyższe organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Pismem z 2 czerwca 2011 r. organ poinformował Sąd, że wyznaczona na dzień 7 lutego 2011 r. rozprawa została odroczona, a Kolegium Orzekające zobowiązało uprawnionego, w terminie 2 miesięcy od daty ogłoszenia postanowienia, do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Organ poinformował również, że pismem z 20 kwietnia 2011 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył wniosek o sprostowanie i uzupełnienie protokołu z rozprawy przeprowadzonej 7 lutego 2011 r. Jak poinformował organ, posiedzenie niejawne w sprawie ww. wniosku zostało wyznaczone na dzień 6 czerwca 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wskazał, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, że zaskarżony brak działania ze strony organu w dacie orzekania nie ma miejsca. Jak wynika z akt sprawy w dniu 7 lutego 2011 r. organ przeprowadził rozprawę, w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego o unieważnienie na obszarze Polski patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pod tytułem "[...]", która została odroczona do czasu uzupełnienia materiału dowodowego przez uprawnionego z patentu.
W ocenie Sądu I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy przeprowadzenie 7 lutego 2011 r. rozprawy, która wprawdzie nie została zakończona wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty oznacza, że organ na dzień rozpoznania sprawy przed WSA nie pozostaje już w bezczynności. Organ podjął, bowiem już czynności mające na celu załatwienie sprawy, które jednak nie przyniosły zamierzonego skutku z uwagi na występujące braki w aktach sprawy. Następnie WSA wskazał, iż zgodnie z art. 161 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, dalej: p.p.s.a.), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył pełnomocnik skarżącej Spółki wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zastąpienie go orzeczeniem uwzględniającym skargę na bezczynność, zobowiązującym UP do wydania decyzji dotyczącej unieważnienia patentu w stosownym terminie ustalonym przez WSA alternatywnie w razie nieuwzględnienia wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyznanie skarżącej Spółce od UP zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych lub w razie wyznaczenia rozprawy, wg. złożonego na niej spisu kosztów.
Postanowieniu skarżąca Spółka zarzuciła w oparciu o podstawę z art.174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- - art. 54 § 3 w zw. z art.133 § 1 p.p.s.a. - przejawiające się w uznaniu, że w dacie orzekania organ nie był bezczynny, mimo iż z dokumentów zawartych w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że postępowania nie zakończył, to jest nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie, oraz art. 149 tej ustawy, poprzez jego nie zastosowanie przejawiające się w tym, iż WSA umorzył postępowanie, zamiast uwzględnić skargę na bezczynność. Uchybienia wskazanych przepisów mają istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ umarzając postępowanie WSA nie orzekł, co do najważniejszej kwestii w rozpatrywaniu skarg na bezczynność, to jest nie zobowiązał UP do wydania decyzji w postępowaniu o unieważnienie patentu i nie wyznaczył terminu zakończenia tej sprawy.
Ponadto, z ostrożności procesowej skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia prawnego, poprzez brak wskazania przepisów lub ich objaśnienia, będących podstawą przyjętego przez Sąd założenia, że bezczynność ustała przed datą orzekania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres kontroli kasacyjnej. W odróżnieniu od sądu pierwszej instancji, NSA nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny byłby zobowiązany jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują. Rozpoznając sprawę w granicach określonych skargą kasacyjną NSA stwierdza, że ma ona usprawiedliwione podstawy, a postanowienie Sądu pierwszej instancji umarzające postępowanie nie odpowiada prawu.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczy problem sprowadza się do tego, czy zasadnie Sąd I instancji umorzył postępowanie przed wydaniem decyzji przez Urząd Patentowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę skarżącej Spółki na bezczynność organu umorzył postępowanie, uwzględniając iż w dacie orzekania nie było bezczynności Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu WSA wskazał, iż działania mające na celu załatwienie sprawy nie przyniosły zamierzonego skutku tj. przeprowadzenie rozprawy w dniu 7 lutego 2011 r., gdyż nie wydano decyzji rozstrzygającej sprawę, z tego względu WSA uznał, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W ocenie NSA przyjęty w postanowieniu pogląd, że bezczynność ustała w wyniku podjęcia jakichkolwiek działań, nie skutkującym zakończeniem postępowania jest błędne.
Zgodnie z treścią artykułu 54 § 3 p.p.s.a., regulującego instytucję autokontroli, organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy, i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (A. Kabat Komentarz do art. 54 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex stan prawny na 30 marca 2011).
WSA w okolicznościach niniejszej sprawy nieprawidłowo umorzył postępowanie przed wydaniem decyzji. Powinien oddalić skargę lub zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. wydać rozstrzygnięcie wskazujące na uwzględnienie skargi na bezczynność. Zdarzeniem usuwającym bezczynność jest wydanie decyzji, bądź też inne zakończenie postępowania. Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż sprawa stała się bezprzedmiotowa, gdyż Urząd Patentowy nadal jest bezczynny w kwestii braku rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Nieprawidłowe jest w ocenie NSA traktowanie przez Sąd I instancji rozpoczęcia działań organu administracyjnego, jako ustania jego bezczynności skutkującej umorzeniem postępowania a tym samym uznaniem skargi jako bezprzedmiotowej. WSA winien ocenić skargę na bezczynność organu i wydać stosowne w sprawie rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.