Uzasadnienie
Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. skarżąca M. W. zgłosiła wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – Krystyny Józefczyk i Elżbiety Mazur-Selwy – opierając żądanie na przepisie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a"). W ocenie skarżącej istnieje okoliczność tego rodzaju, że może wywołać uzasadnioną obawę co do bezstronności tych sędziów podczas rozpoznawania niniejszej sprawy. Do takich zalicza sytuację, kiedy przed wydaniem orzeczenia sędzia z góry zajął określone stanowisko co do istoty sprawy, w szczególności gdy ujawnił je w wydanym wcześniej orzeczeniu. Taka sytuacja ma zachodzić w sprawach o sygn. II SA/Rz 138/14 i II SA/Rz 692/12 (dotyczącej skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2008 r. zatwierdzającej podział nieruchomości).
Wnioskodawczyni wskazała, że w obu tych sprawach materiał dowodowy jest taki sam i obie sprawy wiążą się z zagadnieniem "wycofania" z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2008 r. W sprawie o sygn. II SA/Rz 692/12 w składzie sędziowskim zasiadali sędziowie Krystyna Józefczyk oraz Elżbieta Mazur-Selwa, tak jak w niniejszej sprawie. Oświadczyła, że podczas tamtej rozprawy pozbawiono ją możności obrony swych praw, wydalono ją z sali, nie wyrażono zgody na nagrywanie przebiegu rozprawy, nie sprostowano na jej żądanie protokołu, nie rozpoznano też zgłoszonego przed rozprawą wniosku o wyłączenie ww. sędziów i nie uwzględniono wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wymienieni sędziowie mieli w ocenie wnioskodawczyni wypowiedzieć się już co do tego samego materiału dowodowego, który będzie stanowił podstawę wyrokowania w niniejszej sprawie.
Dodatkowo, sędzia Krystyna Józefczyk ma podlegać wyłączeniu od rozpoznania sprawy z mocy samego prawa, ponieważ brała udział w wydaniu wyroku w sprawie o sygn. II SAB/Rz 64/11 w sprawie ze skargi M. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie rozpatrzenia jej odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2008 r.
W związku z powyższym wnioskiem sędziowie: Krystyna Józefczyk i Elżbieta Mazur-Selwa złożyły do akt oświadczenia z wyjaśnieniem, że nie zachodzą wobec nich żadne z okoliczności wynikających z art. 18 i 19 p.p.s.a. mogące stanowić podstawę wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 138/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 138/14, oddalił wniosek M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – Krystyny Józefczyk i Elżbiety Mazur – Selwy.
Na wstępie Sąd zaznaczył, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem o wyłączenie sędziów złożonym w toku niniejszej sprawy. Poprzedni wniosek dotyczący sędziów Elżbiety Mazur – Selwy, Małgorzaty Wolskiej i Stanisława Śliwy oddalony został postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r., zaś Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 69/15, oddalił zażalenie. Podkreślono, że część obecnie podnoszonej argumentacji, mającej świadczyć o zasadności wniosku, była już wcześniej rozważana.
Sąd wskazał, że analiza akt spraw o wymienionych sygnaturach nie potwierdziła przypuszczenia skarżącej uzasadniającego przyjęcie zaistnienia przesłanek wyłączenia sędziego określonych w art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a. Podano, że niniejsza sprawa sądowoadministracyjna, nie była jeszcze przedmiotem orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, a tym bardziej w sprawie tej nie wydano jeszcze orzeczenia. Jeżeli chodzi natomiast o przesłanki wyłączenia określone w art. 19 p.p.s.a to – w ocenie Sądu – zarzuty skarżącej także nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd podkreślił, że orzekanie przez tego samego sędziego w innych sprawach tej samej osoby o odmiennym przedmiocie kontroli, choćby na podstawie tego samego (w całości lub części) materiału dowodowego, nie stanowi dostatecznego uzasadnienia do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca w żaden sposób nie wykazała, a nie wynika to z akt sprawy, aby objęci wnioskiem sędziowie wypowiedzieli się co do sprawy wszczętej w 2014 r. i dotyczącej kontroli aktu administracyjnego wydanego w 2013 r. przed tą datą, a takie należałoby przyjąć założenie biorąc pod uwagę datę wszczęcia postępowań w sprawach o sygn. II SAB/Rz 64/11 i II SA/Rz 692/12, których przedmiot kontroli był całkowicie odmienny od obecnego.
Sąd podkreślił, że wyłączenie sędziego nie może nastąpić wyłącznie na podstawie subiektywnego odczucia strony o braku jego bezstronności, ani z powodu wydania przez Sąd w składzie z udziałem danego sędziego określonego rozstrzygnięcia, ponieważ w procedurze sądowoadministracyjnej przewidziano określone środki zaskarżenia, z wykorzystaniem których możliwe jest poddanie wydawanych orzeczeń kontroli instancyjnej.
Na powyższe postanowienie M. W. wniosła zażalenie podnosząc, że jest ono stronnicze. Zarzuciła, że sędziowie WSA: Małgorzata Wolska i Magdalena Józefczyk – będący w składzie orzekającym, który wydał zaskarżone postanowienie z dnia 22 czerwca 2015 r. powinny podlegać wyłączeniu z mocy samej ustawy z uwagi na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 pkt 6a i pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 wskazanej ustawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też innych, z których wynika, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 tejże ustawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wnosząc w niniejszej sprawie o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – Krystyny Józefczyk i Elżbiety Mazur – Selwy, ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani też w zażaleniu nie przedstawiła przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie tych sędziów. W sprawie nie występują przyczyny wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 § 1 p.p.s.a., ponadto przesłanką wyłączenia nie może być wyłącznie subiektywne odczucie skarżącej co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w innej sprawie skarżącej, rozpoznanej z udziałem tych sędziów, przebieg postępowania i rozstrzygnięcie sprawy nie odpowiadało oczekiwaniom skarżącej.
Zasadnie ocenił Sąd I instancji, że wskazana przez skarżącą przyczyna wyłączenia sędziego nie stanowi okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, których dotyczył wniosek w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że pojęcie "uzasadniona wątpliwość", dotyczy wątpliwości co do bezstronności sędziego, która uzasadniona jest obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Istnienie okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie w sprawie takiej sytuacji nie zostało uprawdopodobnione.
Mając na uwadze podniesione okoliczności oraz treść oświadczeń złożonych przez sędziów, których wyłączenia żądała skarżąca, uznać należy, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą wymienione w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie tych sędziów.
Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika też, by wniosek o wyłączenie sędziów rozpoznany został w składzie podlegającym wyłączeniu z mocy ustawy. Zauważyć należy, że pod pojęciem "sprawy", o której mowa w art. 18 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty, nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Ponadto kwestia wyłączenia sędziego, to nie jest sprawa sędziego, którego dotyczy wniosek.
Wobec tego, że odmowa uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziów nie narusza wskazanych w zażaleniu przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.