Uzasadnienie
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014r., sygn. akt III SA/Kr 240/14, oddalił wniosek E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Od powyższego postanowienia referendarza sądowego E. P. wniosła sprzeciw.
Pismem z dnia 29 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał E. P. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie z kim prowadzi gospodarstwo domowe oraz kto i w jakiej wysokości ponosi koszty jego utrzymania – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy prawa pomocy. W odpowiedzi E. P. nadesłała pismo z dnia 26 stycznia 2015 r., w którym stwierdziła, że pismo z dnia 29 grudnia 2014 r. zostało wydane przez referendarza sądowego, który przecież nie może już rozstrzygać w przedmiocie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż zgodnie z art. 259 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy przez orzeczenie referendarza i przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd.
Pismem z dnia 12 lutego 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie poinformował E. P., że jej sprzeciw podlega aktualnie rozpoznaniu przez Sąd, zaś poczyniona przez sekretariat w piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. adnotacja o treści "Z polecenia Referendarza WSA" jest wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej.
Pismem z dnia 10 marca 2014 r. E. P. wniosła "Zażalenie strony na brak wydania przez WSA w Krakowie właściwego orzeczenia w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej". Zdaniem uczestniczki, skoro doszło do omyłki pisarskiej, to należy ją sprostować w drodze postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 240/14, wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przeed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd wskazał, że E. P. zamieszkuje w domu przy ul. [...] w N. Z akt sprawy wynika, że pod tym samym adresem mieszkają również K. P.-N. i A. N. Z kolei z pisma z dnia 11 lipca 2014 r. wynika, że pod wskazanym adresem uczestniczka postępowania mieszka na podstawie umowy dożywocia. W piśmie tym uczestniczka podała również, że dokłada się do rachunków za gaz, wodę i opał na zimę. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 29 grudnia 2014 r. wezwał uczestniczkę postępowania o podanie, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy prawa pomocy, z kim prowadzi gospodarstwo domowe oraz kto i w jakiej wysokości ponosi koszty jego utrzymania. W odpowiedzi uczestniczka nadesłała jedynie pismo z dnia 26 stycznia 2015r., w którym stwierdziła, że pismo z dnia 29 grudnia 2014 r. zostało wydane przez referendarza sądowego, który po złożeniu sprzeciwu nie może już rozstrzygać w przedmiocie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
E. P. nie udzieliła więc odpowiedzi na wezwanie Sądu, wdając się jedynie w polemikę co do konieczności wydania postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej. W piśmie Sądu z dnia 29 grudnia 2014 r. Sąd I instancji wskazał, że omyłki pisarskie prostuje się jedynie w orzeczeniach Sądu (tj. w wyrokach i postanowieniach), nie prostuje się ich natomiast w pismach Sądu kierowanych do stron postępowania.
Uwzględniając powyżej wskazane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, Sąd uznał, że wniosek uczestniczki postępowania o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony, albowiem nie złożyła ona niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej.
Na powyższe postanowienie E. P. wniosła zażalenie zarzucając przedwczesność orzekania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podała, że strona zaskarżyła wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty od skargi. Jej zdaniem, do czasu rozstrzygnięcia w tym zakresie, wszelkie rozstrzygnięcia co do kosztów sądowych są niedopuszczalne. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że domaga się rozstrzygnięcia jej zażalenia z dnia 10 marca 2014 r. na brak wydania przez WSA w Krakowie właściwego orzeczenia w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zatem strona, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia własnych starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania.
Natomiast art. 255 p.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie, w której zastosowano instytucję określoną w art. 255 powołanej ustawy, wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu, nie przedstawiła w wyznaczonym terminie dodatkowych wyjaśnień obrazujących jej rzeczywisty stan majątkowy. Skoro zatem zaistniałe wątpliwości nie zostały przez skarżącą wyjaśnione, Sąd orzekł na podstawie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokonaną przez Sąd I instancji ocenę sytuacji materialnej skarżącej, której konsekwencją była odmowa przyznania prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela.
Wskazać w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji z dnia 16 kwietnia 2015 r., zatem pozostałe kwestie podnoszone w zażaleniu, jako wykraczające poza przedmiot niniejszego postępowania incydentalnego, nie mogły być rozpoznane.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.