Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 stycznia 2021 r. odrzucił skargę A.P., A.B., D.P., J.P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [..] maja 2020 r., nr [..], wskazując, że pełnomocnik skarżących mimo wezwania, nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi poprzez podanie numerów PESEL skarżących. Sąd wskazał także, że postanowieniem z dnia 8 września 2020 r. – kontrolowanym następnie przez NSA (sygn. akt: I OZ 1038/20) - odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżących, w którym pełnomocnik podniosła, że brak skargi nie miał charakteru istotnego, uniemożliwiającego nadanie skardze dalszego biegu, bowiem Sąd był już w posiadaniu numerów PESEL skarżących, które zostały przedstawione w sprawach II SA/Gd 652/20 i II SA/653/20, a więc odrzucenie skargi w tej sytuacji powoduje naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu.
Uzasadniając powyższe stanowisko pełnomocnik wskazała, że skarżący wnieśli do sądu trzy skargi dotyczące decyzji wydanych w stosunku do sąsiadujących ze sobą działek. W dwóch ww. sprawach zostały przedstawione numery PESEL, a więc Sąd był w ich posiadaniu, co więcej wprowadzony ustawowo obowiązek przedstawiania numeru PESEL strony miał na celu zapewnienie lepszej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym, tymczasem w tej sytuacji do tej identyfikacji mogło dojść w oparciu o numery PESEL podane w tożsamych skargach, a ponadto skarżący nie składali skargi drogą elektroniczną. W ocenie skarżących odrzucenie skargi, szczególnie w sytuacji, gdy jedna z pozostałych tożsamych skarg, została uwzględniona przez Sąd, prowadzi do naruszenia prawa do sądu w wyniku nadmiernego formalizmu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej dalej: p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. W świetle art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżących braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zawierała numerów PESEL skarżących. W sprawie nie budzi także wątpliwości, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (przez podanie numerów PESEL skarżących) wraz z prawidłowym pouczeniem o skutkach nieusunięcia ww. braków zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżących, zaś wskazane braki nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Tym samym Sąd prawidłowo odrzucił skargę, której nie można było nadać dalszego biegu wskutek nieuzupełnienia braków formalnych. Brak numeru PESEL jest brakiem formalnym skargi, z powodu którego skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 934), którą wprowadzono wymóg podania w pierwszym piśmie procesowym numeru PESEL, (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260), wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania.
Z kolei z art. 74a p.p.s.a. wynika, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Zatem, korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest stałe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym strony postępowania ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony.
W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu jest zrozumiałe, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Potwierdza to, że numer PESEL nie służy wyłącznie formalnemu nadaniu konkretnemu pismu procesowemu biegu, lecz zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania, w którym istnieje możliwość doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. (por. postanowienie NSA II OZ 224/21 z dnia 16 kwietnia 2021 r.). Dlatego nie można podzielić argumentacji zażalenia, w którym podniesiono, że niewniesienie skargi elektronicznie może uzasadniać przyjęcie, że brak numerów PESEL nie był brakiem, który uniemożliwiał nadania biegu skardze.
Jeśli pierwsze pismo procesowe nie zawiera nr PESEL, to błąd ten może być naprawiony tylko poprzez uzupełnienie braku formalnego tego pisma nie zaś poprzez ustalanie nr PESEL przez Sąd na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. postanowienie NSA II OZ 132/21 z dnia 9 marca 2021 r.). Sąd nie jest także uprawniony do poszukiwania i wykorzystywania numerów PESEL z akt innych spraw sądowych. Obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym nie jest nadmiernym ciężarem dla stron postępowania. Nadto zaniedbanie w jego podaniu w tym piśmie podlega uzupełnieniu na wezwanie Sądu. Takie wezwanie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, ale nie zostało wykonane w terminie.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.