Postanowienie NSA z 6 marca 2013 r., I OZ 157/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1398/12 o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi J.K. na czynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie w przedmiocie ustnej odmowy udostępnienia materiałów archiwalnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarżąca uzyskuje dochód w kwocie 1325,55 zł z tytułu świadczenia rentowego, z jej oświadczenia wynika iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zatem nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto skarżąca nie wykazała wysokości ponoszonych przez nią wydatków, bowiem przedstawione rachunki za leki nie zawierają dat ich wystawienia, a z rodzaju kupowanych przez stronę leków nie wynika, aby cierpiała ona na jakiekolwiek przewlekłe schorzenia.

Zażalenie na to postanowienie wniosła J. K., domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia i zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podkreśliła, iż Sąd niezasadnie uznał, że nie wykazała ona wysokości ponoszonych wydatków. Wskazała nadto, iż Sąd błędnie uznał, iż nie cierpi ona na żadne przewlekłe schorzenia, wymagające stałego przyjmowania leków, a także, iż mimo niskiego dochodu musi ponosić koszty związane z utrzymaniem domu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym możliwe jest, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny.

Słusznie Sąd I instancji wskazał, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie wprawdzie skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego, jednakże jego wysokość wskazuje, iż nie jest ona osobą, wobec której nie istnieje możliwość zastosowania częściowego chociażby zwolnienia od kosztów postępowania.

Podkreślenia wymaga bowiem, że skarżąca jest osobą starszą, ponoszącą znaczne, w zestawieniu z jej niskim dochodem, koszty związane z leczeniem. Wbrew temu co wskazał Sąd i instancji konieczność ponoszenia tych wydatków została wykazana w sposób nie budzący wątpliwości, bowiem z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, iż cierpi ona na szereg przewlekłych chorób, między innymi padaczkę, nadciśnienie czy schorzenia gastryczne.

Zaskarżone w przedmiotowej sprawie postanowienie, w zakresie w jakim odmawia skarżącemu uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zostało więc z naruszeniem art. 246 § 1 pkt 1 i 2 przywołanej ustawy i z tego względu podlega uchyleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, uznając iż wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie z powyżej podanych powodów, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.