Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek J. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowienie to zostało wydane na skutek sprzeciwu ww. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 listopada 2015 r., którym oddalono wniosek J. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. odrzucił zażalenie A. Ż. na postanowienie z dnia 29 maja 2015 r. o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. W dniu 28 września 2015 r. uczestniczka J. Ż. wniosła zażalenie na ww. postanowienie z dnia 7 lipca 2015 r. Do zażalenia dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF dodatkowo wystąpiła o ustanowienie adwokata. Sąd wskazał, że ze złożonego formularza wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, utrzymuje się z uposażenia w wysokości 2900 zł i renty w wysokości 2400 zł neto miesięcznie. Strona oświadczyła, że komornik zajął jej wynagrodzenie i rentę, miesięcznie ściąga 2400 zł na spłatę długów zaciągniętych przez inne osoby. Wykazała współwłasność w ½ części domu w stanie surowym i działki przy ul. W. w K. oraz zadłużonego mieszkania w K. Nadto oświadczyła, że nie otrzymała odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości.
Podała następujące stałe zobowiązania i wydatki: kredyt -1700 zł, czynsz -1170 zł, media - 150 zł, rehabilitacja – 600 zł, koszty leczenia - 300 zł. Uczestniczka podniosła, że wskutek zajęcia komorniczego nie ma środków nawet na utrzymanie konieczne, w tym zakup żywności, leczenie, rehabilitację.
W ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść kosztów postępowania. Orzekając w tym względzie Sąd miał na uwadze wysokość dochodów skarżącej, tj. łącznie 5.300 zł netto miesięcznie, a zatem znacznie powyżej kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie niecałe 1300 zł netto). Wskazał, że uczestniczka jest współwłaścicielką nieruchomości (działki i mieszkania w K.), nie korzysta z pomocy społecznej i ma prawo (wraz z siostrą) do odszkodowania w kwocie 31.319 zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w K., które zostało wpłacone do depozytu sądowego (wg pisma Dyrektora MZD w K. z dnia [...].10.2014r.). Zdaniem Sądu, trudno zatem uznać ją za osobę ubogą. Przy osiąganych stałych miesięcznych dochodach w postaci uposażenia i renty, jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia części kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Uczestniczka nie wykazała aby miała trudności ze spłatą zobowiązań. Natomiast kwestia spłacania zaciągniętego kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ jest indywidualną sprawą wnioskodawcy i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł o oddaleniu wniosku J. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. Ż. ponownie wskazała, że nie potrzebuje adwokata z urzędu. Podniosła, że potrzebuje go A. Ż. i nie należy mylić tych dwóch spraw. Wyjaśniła, że nie była informowana przez organ o postępowaniu wywłaszczeniowym dotyczącym jej nieruchomości i nigdy nie upoważniała organu do złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie posiada środków na konieczne utrzymanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Dokładne wskazanie zakresu żądania jest istotne dla Sądu, ponieważ przesłanki, które musi spełnić strona aby uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, nie są tożsame. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zostaje przyznane, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W formularzu PPF J. Ż. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W takim też zakresie orzekł Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. Jednakże w sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawczyni wskazała, że nie ubiegała się o przyznanie pełnomocnika z urzędu, gdyż go nie potrzebuje. Zaznaczyła, że pomoc prawna w osobie adwokata winna zostać przyznana A. Ż. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że intencją strony było zawężenie żądania przyznania jej prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe obligowało Sąd I instancji do rozstrzygnięcia o żądaniu J. Ż. z uwzględnieniem modyfikacji jego zakresu. Tymczasem Sąd I instancji rozpoznał wniosek w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Nadto, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołał podstawę prawną, tj. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., która stoi w sprzeczności z rozstrzygnięciem, które Sąd przyjął w sentencji zaskarżonego postanowienia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.