Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił uzupełnienia postanowienia tego Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi.
Jak wskazano w jego uzasadnieniu skarżący wniósł o uzupełnienie wspomnianego postanowienia o ocenę prawną działania organu. Wedle Sądu I instancji instytucja uzupełnienia wyroku (czy też postanowienia) może dotyczyć jedynie ściśle określonych kwestii, które – co istotne – odnoszą się wyłącznie do sentencji tego wyroku lub postanowienia, nie zaś do ich uzasadnienia. Rozstrzygnięcie zawarte w sentencji postanowienia z dnia 29 czerwca 2016 r. nie jest dotknięte jakimkolwiek brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., gdyż objęło całą skargę i jednocześnie brak jest orzeczenia, które Sąd zobowiązany był umieścić w sentencji postanowienia z urzędu, czego nie uczynił. Zakres uzupełnienia postanowienia, jakiego domaga się skarżący nie mieści się w określonym w tym przepisie katalogu okoliczności, których wystąpienie upoważnia do złożenia skutecznego wniosku o uzupełnienie postanowienia. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 157 § 1 P.p.s.a., odmówił jego uwzględnienia.
W uzasadnieniu zażalenia na to postanowienie K. Z. zarzucił naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. i art. 32 Konstytucji RP poprzez pozbawienie go możliwości obrony praw oraz art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż w zaskarżonym postanowieniu i w postanowieniu z tego samego dnia w przedmiocie odrzucenia zażalenia orzekał ten sam Sędzia wyłączony na mocy art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Świadczy to jego zdaniem o nieważności zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) wprowadzono do przepisu art. 194 § 1 punkt 5a, zgodnie z którym na postanowienie o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku oraz na odmowę jego uzupełnienia przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi zatem na znowelizowane brzmienie tego przepisu nie budzi wątpliwości, iż tego rodzaju orzeczenie przybiera postać postanowienia, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 157 § 1 P.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Dotyczy to również postanowienia (p. art. 166 P.p.s.a.). Uzupełnienie orzeczenia, o jakim mowa w tym przepisie dotyczy więc sytuacji, w której jest ono niekompletne. Natomiast w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2016 r. orzekł o całości skargi uznając, że jako niedopuszczalna podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepisy tej ustawy nie obligowały go do zamieszczenia w postanowieniu żadnego dodatkowego wyrzeczenia zarówno w sentencji, jak i jego uzasadnieniu.
Zakres uzupełnienia postanowienia, jakiego domaga się skarżący nie mieści się w określonym w art. 157 § 1 P.p.s.a. katalogu okoliczności, których wystąpienie upoważnia do złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia, co słusznie skonstatował Sąd meriti. Trafnie przeto doszło do odmowy uzupełnienia postanowienia.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów dotyczących nieważności postępowania z powodu tego, iż poprzez odrzucenie skargi K. Z. został pozbawiony możności obrony swoich praw oraz, że w sprawie brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, należy je uznać za chybione. Z uwagi na fakt, że okoliczności w tym obszarze są także brane pod rozwagę z urzędu, wymagają szerszego wywodu. Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Ma ona miejsce w sytuacji, gdy wskutek uchybień procesowych strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.
Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, gdyż nie dokonywał merytorycznej oceny wniesionej skargi, a odrzucił ją wyłącznie z powodów formalnych. Nie mógł bowiem odnosić się do merytorycznych aspektów sprawy, skoro przyjął swą niewłaściwość. Oba postanowienia mogły zapaść na posiedzeniu niejawnym. Zatem w toku postępowania przed tym Sądem żadne prawa skarżącego nie zostały uszczuplone. Odnosząc się zaś do drugiej podstawy nieważnościowej wskazanej w zażaleniu, podnieść należy, że skład Sądu był prawidłowy. Nie zachodzi tu sytuacja uregulowana w art. 185 § 2 P.p.s.a., zaś wedle brzmienia art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Odrzucenie przez Sąd I instancji skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie jest równoznaczne z jej rozpoznaniem w znaczeniu, o jakim stanowi art. 18 § 1 pkt 6 powołanej ustawy.
Przedmiotem postępowania Sądu I instancji nie była bowiem sprawa sądowoadministracyjna w rozumieniu materialnoprawnym, lecz ujawnione w niej zagadnienie procesowe. Tymczasem w przywołanym przepisie chodzi o sytuację, w której sędzia dwukrotnie orzeka w tej samej sprawie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2065/13 (LEX nr 1986332), sędzia na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy orzekał w obu porównywanych sprawach o tożsamych granicach podmiotowych, przedmiotowych i tym samym brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku (postanowienia). Przepis ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, w której sędzia wydał orzeczenie w pierwszej instancji, a następnie miałby go kontrolować w II instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 1/13, publ.
CBOSA). Skarżący zatem błędnie utożsamia kontrolę formalną skargi z jej oceną merytoryczną. Odrzucenie skargi ze względu na jej niedopuszczalność, czy niewłaściwość wyklucza ocenę jej zasadności; jest jedynie procesowym skutkiem badania dopuszczalności skargi. Nie ma więc żadnych przeszkód, aby sędzia który odrzucił skargę rozpoznawał inne kwestie formalne występujące w sprawie, w tym oceniał dopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1592/16 zapadłe w tej sprawie) oraz żądanie uzupełnienia wydanego przezeń orzeczenia nawet kończącego postępowanie w sprawie.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
- - ---------------------- 3